Hava Tabanlı Haydar Seyir Füzesi; İran’ın Hava Vuruş Kabiliyetini Artırıyor

Parstoday - İran’ın füze gücü, günümüzde İran’ın savunma ve bölgesel güç alanındaki etkili unsurlarından biridir. Bu güç, yerli kabiliyetlere dayanarak ve mevcut kapasitelerden en üst düzeyde yararlanılarak, savunma sanayii ve bilgiye dayalı şirketler bünyesinde kısa zaman aralıklarında şekillenmiştir.

Parstoday’ın haberine göre, İran’ın füze gücü bugün öyle bir seviyeye ulaşmıştır ki, İran savunma sanayileri kısa zaman aralıklarında bu alanda seyir veya balistik füzeler gibi yeni kazanımlar şeklinde tanıtımlar yapmaktadır.Günümüzde deniz ve kara savaşları alanında seyir füzelerinin artan önemi göz önüne alındığında, dünyanın önde gelen birçok ülkesi bu füzelerin tasarımı, üretimi ve kullanımı üzerine yeteneklerini yoğunlaştırmıştır.Bunun birkaç nedeni vardır ve en önemlileri, balistik füzelere kıyasla üretim süreçlerindeki daha düşük maliyetler ve diğer yandan, füzenin hedefe hareket etmesi ve isabet etmesi konusundaki üstün bileşenlerdir.

- Seyir Füzesinin Doğası

Seyir füzesi, rotası hedefe ulaşana kadar değiştirilebilen ve yönlendirilebilen insansız bir güdümlü hava aracı türüdür. Çoğu seyir füzesi sisteminde bir tür jet motoru kullanılırken, balistik füzeler roket motoru kullanır.Seyir füzeleri genellikle, radarlar tarafından tespit edilmemek için tüm rotaları boyunca çok düşük irtifada ve ses hızına yakın veya ses üstü (süpersonik) sabit bir hızla hareket ederler. Balistik füzeler kadar hızlı olmasalar da, çoğu zaman düşmanı vurmak için gizlilik ve gafil avlama unsurundan yararlanırlar.Seyir füzeleri genellikle çok ağır harp başlıklarına sahip değillerdir ve yüksek hassasiyetleri sayesinde sadece belirli ve net bir noktayı imha ederler. Balistik füzelere kıyasla genellikle daha hafif ve küçük olan seyir füzeleri; kara, hava, deniz ve denizaltı gibi farklı platformlardan ateşlenebilirler.Ancak belirli bir noktayı hedef almada yüksek hassasiyete ulaşmak ve daha da önemlisi, yer şekillerinin engebeli olduğu bir alanda rota bulma ve ilerleme becerisi, seyir füzelerini kara hedeflerine yönelik saldırılarda dünyanın pek çok ülkesi için büyük bir zorluk haline getirmiştir. Bu nedenle, gemi savar modellere kıyasla, kara hedeflerine yönelik seyir füzesi teknolojisine sahip ülke sayısı daha azdır.Bununla birlikte, bombardıman uçaklarından, avcı-bombardıman uçaklarından veya taarruz uçaklarından fırlatılan Hava Tabanlı Seyir Füzeleri, büyük ülkelerin silahlı kuvvetlerinde giderek daha fazla kullanılmaktadır.Bu bağlamda, İran’da da bu tür seyir füzelerinin geliştirilmesine önem verilmiş, Hava Tabanlı Haydar Seyir Füzesi bunların en yenilerinden biri olarak kabul edilmektedir. Haydar seyir füzesi, Kara Havacılık Komutanlığı (Havaniruz) Kendi Kendine Yeterlilik Örgütü tarafından üretilmiş; “İktidar 1402” tatbikatında ilk kez operasyonel olarak fırlatılıp test edilmiş ve resmen Kara Havacılık filosunun envanterine girmiştir.

- Tanıtım

Havadan tabanlı “Haydar” seyir füzesi, Kara Havacılık Komutanlığı’nın helikopterlerini silahlandırmaya yönelik en yeni kazanımlardan biri olarak, 12 Mart 2023 (21 Esfand 1401) tarihinde İran İslam Cumhuriyeti Kara Havacılığı’nın Savaş Bilimi Müzesi ve yeni kazanımlar müzesinin açılış töreninde tanıtıldı. Törene, Genelkurmay Başkanının yardımcısı ve danışmanı Tümgeneral Seyyid Yahya Safavi, dönemin Kara Kuvvetleri Komutanı General Kiyumers Heyderi, dönemin Kara Havacılık Komutanı Pilot General Yusuf Gorbani ile Kara Havacılık Komutanlığı’ndan bir grup komutan ve kıdemli mensup katıldı.Bu sergide, İran İslam Cumhuriyeti Ordusu Kara Havacılığı’na ait çeşitli yeni kazanımlar sergilendi, hava tabanlı “Haydar” seyir füzesi de bunlardan biriydi.Öte yandan Haydar füzesi, ilk olarak 313 İHA Üssü’nün tanıtımı sırasında görülmüştü. İran İslam Cumhuriyeti Ordusu’na ait 313 İHA Üssü’nü, Mayıs 2022’de (Hordad 1401) dönemin Genelkurmay Başkanı Şehit Tümgeneral Muhammed Bakıri’nin ziyareti esnasında Haydar seyir füzesinin tanıtımı gerçekleştirilmişti.

- Teknik Özellikler

İran İslam Cumhuriyeti Kara Kuvvetleri’ne ait “Haydar 1” füzesi, büyük insansız hava araçları tarafından taşındı, 200 kilometre menzile sahiptir ve hedefleri uzak mesafeden vurabilmektedir.“Haydar 2” olarak adlandırılan stratejik sistem ise birkaç yüz kilometre menzile sahip bir seyir İHA’sıdır. Kara Kuvvetleri tarafından tasarlanmış, verilen görevleri uzak mesafelerde icra edebilmektedir.Bu çerçevede, Haydar adı altında iki farklı seyir füzesi geliştirildiği söylenebilir. Haydar 1, büyük İHA’lar tarafından taşınmak üzere üretilmiştir. “Stratejik İHA” olarak anılan Haydar 2 seyir sistemi ise özellikle 214 modeli başta olmak üzere helikopterler tarafından taşınmak üzere geliştirilmiştir.Havadan atılan Haydar 1 seyir füzesinin ağırlığı 60 kilogramdır. Uzunluğu 3 metre 83 santimetre olup harp başlığı ağırlığı 13 ila 25 kilogram arasında değişmektedir. Füzenin motoru 40 kilogram ağırlığında mikro türbin tipindedir. Hedefe doğru ateşlendiğinde yaklaşık 450–500 kilometre/saat hızla ilerlemekte ve 200 kilometreye kadar olan mesafede sabit ya da hareketli hedefleri imha edebilmektedir.Haydar 1 füzesinin burun kısmında optik tipte bir arayıcı başlık bulunmaktadır; bu sayede hareketli hedeflere karşı da kullanılabilmektedir. Havadan atılan Haydar seyir füzesinin arayıcı sistemi CCD‑IIR tipindedir. Hedef tespiti yapabilme, görüntüleri çevrim içi olarak iletme, hedefe optik kilitlenme ve kara hedeflerine karşı hassas imha kabiliyeti, Haydar füzesinin öne çıkan özellikleri arasında yer almaktadır.Seyir Füzesi Haydar 1, Hava Kuvvetleri’ne ait Kaman‑22 İHA’sı ve Fotros İHA’sı tarafından taşınabilmektedir. Açıklanan bilgilere göre, hedefe isabet anındaki hızı saatte 1000 kilometredir. Havadan atılan Haydar 1 seyir füzesi, İHA’dan fırlatılabilme özelliğine sahip ilk seyir füzesi olma niteliğini taşımaktadır.Haydar 2 seyir füzesi ise GPS güdüm sistemine sahiptir ve pilot, füze ateşlendikten sonra da hedefe doğru seyrine tam olarak hâkim olabilmektedir. Bu füze, Kara Havacılık helikopterlerinden fırlatılmak üzere geliştirilmiştir; ayrıca, bir hava platformundan ateşlenmesi, kara konuşlu modellere kıyasla menzilinin artmasını da mümkün kılmaktadır.Dış görünüşü dikkate alındığında, bu füzenin alçak irtifada uçabilen bir seyir füzesi gibi görev yapan intihar İHA’sı rolünde de kullanılabileceği değerlendirilmektedir. Yayınlanan görüntüye bakıldığında, bir radar arayıcı başlık kullandığı anlaşılmakta ve İran İslam Cumhuriyeti Ordusu Kara Kuvvetleri tarafından geliştirilmiş olması sebebiyle, bu kuvvet için derinlikteki sabit hedeflere yönelik saldırılarda kullanılabilecek muhtemel bir seçenek olarak görülmektedir.Haydar 2 seyir füzesinin menzili ve hızı hakkında resmi bir veri bulunmamaktadır. Ancak fiziksel yapısı ve 214 gibi Kara Havacılık helikopterleri tarafından taşınıp fırlatılabilecek kapasitede olması göz önüne alındığında, menzilinin tahminen 200 ila 400 kilometre aralığında olduğu değerlendirilmektedir. Bu kapasite, Kara Havacılık birimi için özel olarak, Kara Kuvvetleri (NEZAJA) için ise genel anlamda dünya genelinde oldukça nadir görülen, çok önemli ve stratejik bir kabiliyet olarak kabul edilmektedir.Haydar 2 seyir füzesi, sahip olduğu yüksek tahrip gücüyle özellikle zırhlı birliklerin ve beton sığınakların imhasında kullanılmak üzere tasarlanmıştır.İran İslam Cumhuriyeti Ordusu Kara Kuvvetleri tarafından icra edilen 1402 İktidar Tatbikatı sırasında, Haydar 2 hava tabanlı seyir füzesinin 214 tipi bir helikopterden saha testi başarıyla gerçekleştirilmiştir. Haydar 2 seyir füzesi, bu tatbikatta 30 kilometre mesafedeki hedefini tam isabetle vurmuştur./