Çabahar Limanı: Afganistan'ın küresel pazarlara bağlantı merkezi

Taliban geçici hükümetinin Herat’taki Dışişleri Bakanlığı Temsilciliği, İran’daki Çabahar Limanı’nın Afganistan ekonomisi için stratejik bir fırsat olduğunu ve bu limanın Afganistan’ın ekonomik ve ticari durumunda büyük değişimler yaratabileceğini açıkladı.

Taliban Dışişleri Bakanlığı Temsilciliği Başkan Yardımcısı Rahmatullah Faizan, İran’ın güneyindeki Çabahar Limanı’nın Afganistan’ın ekonomik ve transit geçiş noktasında önemli bir rol oynayabileceğini belirtti. Afganistan’ın kara ile çevrili bir ülke olması nedeniyle, Çabahar Limanı Afganistan’a açık denizlere ve küresel pazarlara deniz yoluyla erişim imkânı sunmaktadır. Kısa bir süre önce, Afganistan’ın Çabahar Uluslararası Limanı’ndan daha iyi faydalanması için Taliban yetkilileri ile Hindistan hükümeti arasında bir toplantı düzenlendi. Afganistan tarihi olarak Pakistan limanlarını küresel pazarlara bağlantı için kullanmış olsa da, Hindistan’ın Afganistan pazarına girmesi ve Afgan tüccarların Kabil ve İslamabad hükümetleri arasındaki sorunlardan kaynaklanan ticari engellerden kurtulma çabası, Çabahar Limanı’nın kullanımını Kabil’in gündemine ciddi şekilde taşımıştır.
İran’ın güney doğusunda yer alan ve okyanusa açılan Çabahar Limanı, mal taşımacılığında kolaylık, güvenlik, uygun maliyet ve Afganistan ile ticaret yapan birçok ülkenin bu limanı kullanma eğilimi gibi benzersiz özelliklere sahiptir. Çabahar Limanı’ndan Afganistan’a mal transitinin yanı sıra, Afgan ve Hintli yatırımcılar ile diğer ülkelerin yatırımcıları için de üretim merkezleri kurarak ürünlerini Afganistan’a ihraç etme fırsatları mevcuttur. Aynı zamanda Afgan yatırımcılar, Çabahar Limanı’nda ürünlerini üreterek sadece Afganistan’ın iç pazarını değil, küresel pazarları da hedefleyebilmektedir.
Son yıllarda Çabahar Limanı’nın kullanımı ve işletilmesi, Hindistan hükümeti ve Afganistan’daki Taliban tarafından yoğun bir şekilde ilgi görmektedir. Hindistan, İran’ın güneydoğusundaki limanı kullanarak Orta ve Güneydoğu Asya ülkelerine ulaşmayı hedefliyor.
Günümüzde küresel ticarette güvenli, ucuz, güvenilir ve kısa transit yolları temel bir rol oynamaktadır. Ülkeler, deniz, demir yolu ve kara yolu gibi geçiş yollarını oluşturarak veya bunlardan faydalanarak ticaret koridorları oluşturmayı hedeflemektedir. İran gibi küresel iletişim kavşağı olarak kabul edilen ülkelerde bu yollar büyük bir öneme sahiptir. Çabahar liman kenti, Afganistan, Türkmenistan, Özbekistan, Kazakistan ve Rusya’nın doğusuna yük sevkiyatı için en kısa ve ucuz transit güzergah niteliği taşıyor. Bu bağlamda Çabahar Limanı, Doğu-Batı koridoru ve Avrasya ülkelerinin bağlantısında da önemli bir rol oynamaktadır.
Bu arada Çabahar Limanı'na büyük gemilerin demirlemesi, bu limanın en güncel yükleme ve boşaltma ekipman ve olanaklarla mal taşımacılığı ve boşaltma konusunda önemli bir rol üstlendiğini gözler önüne sermektedir. Bu da Çabahar Limanı'nın türlü mal boşaltma ve yükleme konusunda her hangi bir sınırlamasının olmadığına sebebiyet vermiştir.
Her halükarda İran İslam Cumhuriyeti, transit yolları araçsallaştırma fikrine karşı olduğunu her zaman göstermiştir. Taliban’ın İran ile başta ortak sınırlardaki su havzaları ve su hakkı gibi bazı ikili anlaşmalar konusunda sorumsuzca davranmasına rağmen, İran İslam Cumhuriyeti, Çabahar Uluslararası Limanı’nın kullanımı da dâhil olmak üzere Afganistan ile yapılan anlaşmalara bağlı kalmıştır. Bu nedenle Afgan tüccar ve yatırımcılar, Çabahar Limanı’nı bölgedeki benzer yollarla karşılaştırıldığında güvenle ve büyük bir eğilimle tercih etmektedir. Taliban da Afganistan’ın uluslararası pazarlara erişiminin tek güvenilir yolunun, özellikle İran’ın iyi komşuluk ilişkilerini güçlendirme perspektifinden baktığı Çabahar Limanı’ndan geçtiğini fark etmiştir.