Dezful Mobil Hava Savunma Sistemi; Düşman Hava Araçlarına Karşı Etkili Bir Silah**

Parstoday – Günümüz savaşlarında, hava savunma sistemleri hava tehditleriyle mücadelede ve düşmanın savaş alanı havasına hâkim olmasını engellemede hayati bir rol üstlenmektedir.

Parstoday’in haberine göre, modern savaşlarda hava savunma sistemlerinin önemine bağlı olarak, İran’da alçak irtifa radar ve hava savunma sistemlerinin geliştirilmesi için yürütülen araştırmalar sonucunda Mecid, 9 Dey ve Zülfikar gibi çeşitli hava savunma sistemleri üretilip operasyonel hale getirilmiştir.

Mobil Dezful hava savunma sistemi de bu alandaki son kazanımlardan biridir. Dezful, İran savunma sanayii tarafından üretilen kısa menzilli ve alçak irtifa hava savunma sistemidir.

Tanıtım

Ekim 2021’de (Mehr 1400) düzenlenen “Velayet Semasını Savunanlar 1400” ortak tatbikatının ikinci gününde, Dezful kısa menzilli hava savunma füze sistemine ait görüntüler ilk kez yayımlandı.

Bir sonraki aşamada, 18 Nisan 2022’de (29 Farvardin 1401) İmam Humeyni’nin türbesi yakınında düzenlenen geçit töreninde, yeni bir şasi üzerine yerleştirilmiş Dezful sistemi sergilendi.

2021’deki Velayet Semasını Savunanlar tatbikatı sırasında, Devrim Muhafızları Hava-Uzay Kuvvetleri bu sistemi kullanarak hedefleri başarıyla imha etti ve daha sonra sistem İran Ordusu Hava Savunma Kuvvetleri’nin envanterine de girdi.

18 Nisan 2022 geçit töreninde sergilenen Dezful sisteminin şasisi, tatbikatlarda görülen önceki örneğe göre daha uzun ve farklıydı. Görünüşe göre testlerde kullanılan şasi deneme amaçlıydı ve sistemin esas şasisi bu yeni modeldir.

Özellikler

Eylül 2021’de (Şehriver 1400) kısa menzilli hava savunma silahları komuta ve kontrol sisteminin tanıtımı sırasında Dezful sistemiyle ilgili bilgiler paylaşılmıştı. Buna göre sistemin menzili 12 km, standart angajman irtifası ise 6000 metreydi.

Bu özellikler, Dezful füzesinin muhtemelen Rus Tor-M1 sistemiyle aynı sınıfta olduğunu göstermektedir. Ayrıca Devrim Muhafızları Hava-Uzay Kuvvetleri’nin daha önce kısa menzilde 10 bin metre irtifadaki hedeflere karşı test ettiği kabiliyetin, Dezful’da da bulunma ihtimali yüksektir.

Bu sistemin 3,5 metrelik füzesi 167 kg ağırlığındadır ve bunun 14,8 kg’ı harp başlığıdır. Füzenin azami hızı saniyede 850 metredir (yaklaşık 2,8 Mach). Sistem, saniyede 700 metre hızla uçan (alçak irtifada 2 Mach’tan fazla) hedeflere angaje olabilmektedir. Füze 30 g’ye kadar manevra yapabilir; bu manevra kapasitesi yeterli olmazsa yakınlık tapası devreye girerek harp başlığını patlatır ve hedefi imha eder.

Tor-M1 füzesinin hedef vurma ihtimali savaş uçaklarına karşı yaklaşık %92–95, helikopterlere karşı %80–96, seyir füzelerine karşı %60–90, güdümlü bombalara karşı %70–90 ve İHA’lara karşı %90’dır. Genellikle bu aralıkların alt değerleri tek füze, üst değerleri ise iki füze kullanımında elde edilir. Füzenin asgari menzili yaklaşık 100 metre, minimum angajman irtifası ise 10 metredir; bu da istikrarlı uçuş hâlindeki hemen her hedefin Tor-M1 için erişilebilir olduğu anlamına gelir.

Rus örneğinde sistemin en yüksek angajman irtifası 6000 metredir; Dezful’da bunun artırılmış olması muhtemeldir. Dezful’un Tor-M1’e göre hangi üstün yeteneklere sahip olduğu kesin olarak bilinmemekle birlikte, İran’ın radar ve işlemci teknolojilerindeki ilerlemeleri göz önüne alındığında, aynı anda angaje olunabilecek hedef sayısının artırılmış olması mümkündür.

Yayımlanan görüntülere göre, Dezful sistemine yerleştirilen füze sayısı Tor-M1’deki gibi 8 adettir. İran’ın birçok bölgesinde askerî kamyonların geçebileceği yollar bulunduğundan, Dezful’un bir kamyon üzerine yerleştirilmesi ülke koşulları açısından uygun bir seçimdir.

Söz konusu kamyonun arazi kabiliyeti de oldukça iyidir. Ayrıca paletli araçlarda olduğu gibi treylere yükleme gerektirmediği için Dezful’un hızlı intikallerde hareket kabiliyeti daha yüksektir.

Devrim Muhafızları Hava-Uzay Kuvvetleri’nin yerli Tor-M1 benzeri bir sistemi üretmesi, sistemin geniş çaplı ihtiyacı karşılamak üzere seri üretimini mümkün kılmıştır. Bu ihtiyaç, askerî ve sanayi tesislerinin yoğun savunmasının yanı sıra, İran’ın sahip olduğu çok sayıdaki hava savunma sistemi ve radarları da kapsamaktadır.

Özellikler

Devrim Muhafızları Hava-Uzay Kuvvetleri’nin yeni kısa menzilli Dezful sistemi, hareket hâlindeyken ateş edebilme kabiliyeti sayesinde radarı ve bağlı sistemleri kapatmaya, radar antenlerini toplamak veya yeni noktada yeniden açmak gibi işlemlere ihtiyaç duymadan, kapsadığı bölgenin çevresinde sürekli manevra yapabilir. Bu, sistemin düşman saldırılarına karşı korunmasında pasif savunma ilkeleri açısından çok önemli bir adımdır.

Hareket hâlinde ateş edebilmenin değeri oldukça yüksektir; çünkü her yer değiştirme, sistemin savunma döngüsünden geçici olarak çıkmasına ve kapsanan bölgenin zafiyetinin artmasına yol açar. Bu sorunu gidermenin ilk yolu sistem sayısını artırmaktır; ancak bu da özellikle sınırlı bütçeyle büyük sorunlar yaratır.

Bir hava savunma sisteminin hareket hâlindeyken hedeflere angaje olabilmesi, sistemin taşınması sırasında düşmanın etkili saldırı fırsatını elinden alır ve hedef bölgenin savunma örtüsünü kesintisiz biçimde korur. Bu yaklaşım, bir bölgedeki hava savunma sistemi sayısını artırmaya kıyasla daha etkili bir çözümdür.

Önemli olan nokta, Dezful hava savunma sisteminin duran ve hareketli hâlindeki yetenek düzeylerinin birbirine yakın olmasıdır; aksi hâlde sistemin yer değiştirmesi sırasında düşman için fırsat doğar.

Bu nedenle sistemin özellikle radar anteni ve dönme mekanizmaları gibi teknik bölümlerinde hareket parametreleri dikkate alınmalı, yazılımsal hesaplamalarda araç hareketi hesaba katılmalı ve füzenin de hareketli platformdan ateşlemeye uyarlanması gerekmektedir. Bu, özellikle yazılım ve dahili sensörlerde yapılan değişikliklerle sağlanır.

Sonuç olarak, hareket hâlinde ateş edebilen Dezful gibi bir hava savunma sistemi, teknoloji seviyesi açısından hareket hâlindeyken ateşleme kabiliyeti bulunan deniz platformlarına benzemektedir.