“Yasir”; keşif görevlerinde etkili bir İHA

Parstoday – İran İslam Cumhuriyeti’nin son birkaç on yıldaki insansız hava aracı (İHA) alanındaki ilerlemeleri dikkat çekici olmuştur. İran yapımı İHA’lar, bölgesel çatışmaların yaşandığı süreçte gözetleme ve keşif, hedef tespiti ve saldırı operasyonları gibi alanlarda savaş sahalarında yüksek değerlerini göstermiştir.

İran’ın İHA kapasitesi son yıllarda hem *nicelik hem de kalite açısından önemli bir sıçrama yaşamış ve ülke bölgenin önemli İHA güçlerinden biri haline gelmiştir. Günümüzde İran, İHA tasarımı, geliştirilmesi ve üretimi konusunda sürekli ilerleme kaydeden sınırlı sayıdaki ülkeler arasında yer almaktadır. İran’da üretilen en başarılı operasyonel İHA’lardan biri Yasir İHA’sıdır.

Genel Bakış

Orta menzilli bir İHA olan Yasir, küçük boyutlu, yerli olarak geliştirilen ve İranlı uzmanlar tarafından üretilen bir platformdur. Bu İHA şimdiye kadar birçok görevde kullanılmış ve özellikle Basra Körfezi’ndeki yabancı gemilerin keşfi ve görüntülenmesi gibi görevleri başarıyla yerine getirmiştir.

Yasir İHA’sı aslında ABD’nin Boeing şirketi tarafından geliştirilen ScanEagle adlı İHA’nın tersine mühendislik yöntemiyle geliştirilmiş bir versiyonudur. ScanEagle başlangıçta balıkçılık sektörü ve deniz alanlarının gözetimi için kullanılmış, daha sonra teknolojisi geliştirilerek ABD Deniz Piyadeleri tarafından özellikle Irak ve diğer bölgelerde keşif görevlerinde kullanılmıştır.

Aralık 2012’de İran Devrim Muhafızları tarafından bir ScanEagle İHA’sı ele geçirilmiş ve İranlı uzmanlar tarafından tersine mühendislik sürecine alınmıştır. Daha sonra ticari üretim ve seri üretim aşamalarından geçirilerek İran silahlı kuvvetlerinin kullanımına sunulmuştur.

Kısa süre sonra İran savunma sanayisinin seri üretim hattından görüntüler yayımlanmış ve bu İHA “Sayeh” adıyla tanıtılmıştır. Sayeh keşif İHA’sı tersine mühendisliğin ilk örneği olarak kabul edilmektedir.

Daha sonra bu platformun başka bir versiyonu “Yasir” adıyla İran kara ve deniz kuvvetlerinin hizmetine verilmiştir. Bu modelde 8 şeklinde bir kuyruk tasarımı bulunmaktadır. Yasir İHA’sı Ekim 2013’te İran Kara Kuvvetleri İHA biriminde düzenlenen bir törenle tanıtılmıştır.

İran Kara Kuvvetleri Komutanı Kasım 2015’te Yasir İHA’sının ilk kez Muhammed Resulullah (s) 3 askeri tatbikatında operasyonel olarak kullanıldığını açıklamıştır.

Yasir İHA’sı ayrıca Hazar Denizi üzerinde düzenlenen Deniz Güvenliği Tatbikatı 98 ve Sürdürülebilir Güvenlik Tatbikatı 1400 kapsamında da keşif görevleri gerçekleştirmiştir. Bu tatbikatlarda Yasir İHA’sı ve İran donanmasının hava savunma birlikleri hedefleri başarıyla tespit etmiş ve bilgileri eş zamanlı olarak komuta merkezine iletmiştir.

Yasir İHA’sı ayrıca Fars Körfezi’ndeki yabancı gemilerin izlenmesi ve görüntülenmesi gibi birçok başarılı görev gerçekleştirmiştir. Bunun yanı sıra Rusya’daki MAKS 2017 ve Azerbaycan’daki ADEX 2018 gibi uluslararası savunma fuarlarında da sergilenmiştir.

Teknik Özellikler

Yasir İHA’sının uzunluğu yaklaşık 1 metre, kanat açıklığı 3 metre ve ağırlığı yaklaşık 20 kilogramdır. Bu İHA mobil yer kontrol istasyonları üzerinden yönetilmektedir.

Başlıca özellikleri:

- Yüksek uçuş süresi

- Güçlü görüntüleme sistemi

- Kör noktaları tespit edebilme kabiliyeti

Hafif yapısı sayesinde Yasir’in bir piste ihtiyacı yoktur ve basınçlı hava fırlatma sistemi (launcher) ile havaya gönderilebilir.

Başlıca teknik özellikleri:

- Operasyonel menzil: yaklaşık 200 km

- 360 derece görüntüleme

- 40 kata kadar yakınlaştırma

- 56 derece görüş açısı

- Maksimum irtifa: 15.000 feet

- Azami hız: 120 km/s

Elektro‑optik kamera ve kızılötesi kamera sistemleri sayesinde yüksek çözünürlüklü görüntüler aktarabilmektedir. İHA fırlatma platformu ile havalanır ve paraşüt sistemi ile geri kazanılır.

Yasir’in önemli özelliklerinden biri de radarlar tarafından tespit edilmesini zorlaştıran düşük radar görünürlüğüdür.

İHA’nın ana parçaları (kanat, gövde ve kuyruk) kolayca sökülüp sağlam bir taşıma kutusuna yerleştirilebilir; bu da taşınmasını oldukça kolaylaştırır.

Yasir’de tekerlekli iniş takımı yoktur. Uçuşa fırlatma sistemiyle başlar ve iniş sırasında gövdesinin alt kısmına yerleşir. Alt kısmındaki darbe emici yapı, iniş sırasında oluşabilecek hasarı azaltır. Bu özellik sayesinde İHA herhangi bir pist gerektirmeden hemen her yerde kullanılabilir.

Yasir’in Kontrol Sistemi

Yasir İHA’sı iki pilot tarafından kontrol edilir.

- İlk pilot, fırlatma noktasında bulunur ve İHA’yı havalandırarak ilk ayarları yapar.

- Daha sonra kontrol, yer kontrol istasyonunda bulunan ikinci pilota devredilir.

Ayrıca Yasir İHA’sında otomatik pilot sistemi ve dahili hafıza bulunur; bu nedenle görev sırasında hem operatör kontrolü hem de otomatik sistemlerden yararlanılır.