**Fotros; İran yapımı en büyük ve en uzun menzilli İHA’lardan biri**

Pars Today — İran’ın insansız hava aracı alanındaki son otuz yıldaki gelişmeleri her zaman dikkat çekici olmuş, özellikle son on yılda bölgesel çatışmaların da etkisiyle İran yapımı İHA’lar; gözetleme ve keşif, kara ateşinin tespiti ve düzeltilmesi, ayrıca bölgedeki savaş alanlarında taarruz operasyonlarının icrası konularında yüksek değerlerini açıkça ortaya koymuştur.

Pars Today’in haberine göre, İran İslam Cumhuriyeti’nin insansız hava aracı kapasitesi son yıllarda, savaşçı insansız hava araçlarında nicelik ve niteliğin artırılmasına ve İHA’ların nokta atışlı, güdümlü bombalar ve füzelerle silahlandırılmasına odaklanılması sayesinde önemli bir sıçrama kaydetmiştir. Hatta Batılı araştırma merkezleri, değerlendirmelerinde İran’ı savaşçı İHA’lar alanında dünyanın en iyi beş ülkesi arasında göstermektedir. Uzun menzilli **“Fotros”** İHA’sı da büyük ve uzun menzilli İHA üretimi alanındaki önemli başarılardan biri sayılmaktadır.

### Özellikleri

Fotros İHA’sı, Savunma Bakanlığı Havacılık Sanayii Kurumu tarafından üretilen bir keşif ve muharip İHA’dır. 17 Kasım 2013’te (26 Aban 1392), Susengerd’in kurtuluş yıldönümü töreninde; dönemin İran Savunma Bakanı General Dehkan ve dönemin Savunma Bakan Yardımcısı Tuğgeneral Hatemî’nin katılımıyla İsfahan’daki Savunma Bakanlığı fabrikalarında tanıtılmıştır.

27 Nisan 2019’da (7 Ordibehişt 1398), Devrim Muhafızları Kara Kuvvetleri İHA birliği komutanı, Fotros’un yakın gelecekte bu güç tarafından kullanılacağını duyurmuş ve “Fotros İHA’sının çeşitli unsurlarını ve parametrelerini ciddiyetle inceliyoruz; nihai hale getirildikten sonra görev bölgelerinde kullanılmasına geçilecektir” demiştir.

21 Ağustos 2020’de (31 Mordad 1399), Savunma Sanayii Günü’nde İsfahan’daki İran Uçak Sanayii Şirketi’nde (HESA) savunma alanındaki en yeni İHA başarıları tanıtılırken, Fotros İHA’sı hakkında Devrim Muhafızları Kara Kuvvetleri’nin İran’ın en büyük uzun menzilli İHA’sının ilk resmî müşterisi olduğu ortaya çıkmıştır. O tarihe kadar Fotros, 16 metrelik kanat açıklığı, 16 ila 30 saatlik uçuş süresi ve 1700 ila 2000 kilometre olarak tahmin edilen operasyonel menziliyle İran yapımı en büyük ve en geniş gövdeli İHA sayılıyordu.

Elbette bu iki değer, Fotros tarafından taşınan füze sayısı ve miktarına bağlıdır. Bu İHA’nın ferry menzili yaklaşık 4000 kilometredir. Ayrıca hızının saatte yaklaşık 250 kilometre olduğu açıklanmıştır. İHA, gövde ve kanatlarında toplam 350 kilogram kapasiteli yakıt depolarıyla donatılmıştır; bu miktarın 450 kilograma çıkarılması da mümkündür.

Deniz ve kara sınırlarının gözetimi, petrol ve iletişim hatlarının devriyesi, yol trafiğinin kontrolü, deprem, yangın ve sel gibi afet bölgelerinin gözetimi, çevre koruma için doğa bekçiliği ve görev boyunca doğru video ve fotoğraf gönderimi Fotros İHA’sının kabiliyetleri arasındadır.

Fotros, İran’ın deniz sınırlarından yüzlerce kilometre uzakta, yüzey ve su altı platformlarının hareketlerini izlemek için bir günden uzun süre görev yapabilir; bugün bu görev İran Hava Kuvvetleri’nin P-3F deniz devriye uçağının sorumluluğundadır. Ayrıca düşman filosunun düzenine ilişkin erken uyarı sağlayabilir ve gerekirse en azından istihbarat açısından İran Ordusu’nun Hint Okyanusu’nun doğu ve batısındaki deniz görev gruplarına destek verebilir.

Bu İHA aynı zamanda hava fotoğrafçılığı ve görüntüleme, görüntüleri canlı olarak (real time) gönderme, yer kontrol istasyonunda kayıt yapma, gidiş-dönüş planlama, otopilot ve GPS/INS gibi dahili seyrüsefer sistemlerine dayanarak bilgisayar destekli görev icrası ve uçuş bilgilerinin sürekli iletilmesi yeteneklerine sahiptir.

Fotros İHA’sı, Amerikan **MQ-1**’e kıyasla daha yüksek imkânlara sahiptir; Fotros’un uçuş süresi göreve ve yakıt miktarına bağlı olarak 16 ila 30 saat arasında belirtilirken, Amerikan modelinin uçuş süresi 24 saattir. Fotros’un özel kabiliyetleri arasında hava fotoğrafçılığı ve görüntüleme, görüntüleri canlı gönderme, gidiş-dönüş planlama, otopilot kullanımı ve uçuş verilerinin sürekli iletilmesi sayılabilir.

### İkinci örnek

Savunma Bakanlığı’nın Ağustos 2020’deki (Mordad 1399) Savunma Sanayii Günü İHA sergisinde dikkat çeken konulardan biri, Fotros İHA’sının ikinci örneğinin üretilmesiydi. Yeni Fotros’un en dikkat çekici noktalarından biri, sabit iniş takımının katlanabilir tip ile değiştirilerek geliştirilmesiydi; bu özellik İHA’nın sürükleme kuvvetini azaltmakta ve motor performansını iyileştirmektedir.

Bir diğer nokta ise Fotros’un ateş gücündeki belirgin artıştır. Daha önce Fotros, iki adet Kaim-114 lazer güdümlü füzeyle donatılmıştı; ancak Savunma Sanayii Günü töreninde bu İHA’nın taşıyabildiği silah sayısı...

**Büyük olanın sayısı 6’ya çıkarılmış ve ayrıca bomba ve tanksavar füzesi gibi çeşitli silahlar da görülmüştür.**

Bu durum, Fıtrus İHA’sının muharip kabiliyetini artırmasının yanı sıra, farklı hedeflerle çatışmada operasyonel esnekliğinin de artmasına yol açmaktadır. Yeni görüntülerde, Fıtrus İHA’sının her bir kanadının altında, iki silah taşıma noktası kullanılarak, geniş bir yelpazede optik güdümlü Ka’im bombalarının yanı sıra Savunma Bakanlığı tarafından üretilen yeni tanksavar ve üstten taarruz (Top Attack) füzelerinin de bu İHA’ya yüklendiği görülmektedir.

Aslında Fıtrus İHA’sı, her bir kanadının altında bir Ka’im bombası ve iki adet Top Attack tanksavar füzesi taşımaktadır; bu da her iki kanatta toplamda 2 Ka’im bombası ve 4 tanksavar füzesi anlamına gelir. Fıtrus İHA’sına takılan tanksavar ve Top Attack füzesinin, daha önce Ababil-3 İHA’sından yapılan test ve atış görüntülerinin yayımlandığı füze ile aynı olduğu görülmektedir.

### Teknik özellikler- **Tasarım ve üretim:** İran Savunma ve Silahlı Kuvvetler Destek Bakanlığı Hava Sanayii Organizasyonu  - **Görev:** Muharip ve keşif  - **Silahlar:** Çeşitli havadan karaya ve tanksavar füzeleri taşımak için 4 istasyon  - **Menzil:** 2000 km  - **Azami havada kalış süresi:** 30 saat  - **Uçuş tavanı:** 25 bin feet (7620 metre)  - **Hız:** 150–250 km/saat  - **Uzunluk:** 9 metre  - **Kanat açıklığı:** 16 metre