**İran; savaş meydanından diplomaside gücün tahkimine**

**Pars Today** – Son gelişmeler, İran’ın yalnızca askerî ve siyasî baskılara karşı direnmekle kalmadığını, aynı zamanda bölgede ve hatta küresel denklemde yeni bir denge oluşturmayı başardığını gösteriyor; bu, artık dünya güçlerinin Tahran’la kurduğu ilişki biçimini doğrudan etkileyen bir denge.

Savaşlar yalnızca askerî sahada sonuçlanmaz; onların önemli bir kısmı, uluslararası aktörlerin zihninde ve taraflar hakkında oluşan imgede belirlenir. Bugün İran açısından önemli olan, yalnızca ağır bir askerî karşılaşmadan sağ çıkmış olmak değil, bölgesel ve küresel denklemlerde İran’ın yeni bir imajını yerleştirmektir: yıkılmayan, geri adım atmayan ve güç unsurlarını pazarlık konusu yapmayı kabul etmeyen bir ülke imajı.

Bu çerçevede İran’ın, nükleer konuyla ilgili herhangi bir görüşmeye geçmeden önce savaşın resmî ve kesin biçimde sona erdiğinin vurgulanmasını istemesi, yalnızca taktik bir tutum değildir; aynı zamanda “savaşın sonucunu” tanımlama mücadelesinin bir parçasıdır. Tahran, askerî baskı ve tehdidin İran üzerinde siyasî irade dayatamayacağı yönündeki düşünceyi yerleştirmeye çalışmaktadır.

Sahadaki gerçeklik de büyük ölçüde bu iddiayı desteklemektedir. İran İslam Cumhuriyeti’nin yapısını zayıflatmak, iç istikrarsızlık yaratmak ve hatta İran’ı parçalamak amacıyla tasarlanan savaş, hedeflerine ulaşmak bir yana, İran’ın yüksek dayanıklılık kapasitesinin sergilendiği bir gösteriye dönüşmüştür. İç bütünlüğün korunması, hayati yapıların işleyişini sürdürmesi ve savaş koşullarında kriz yönetimi kapasitesi, dünyaya İran hakkında farklı bir tablo sunmuştur; bu tablo, son yıllardaki “zayıf ve yorgun İran” anlatısından anlamlı ölçüde ayrılmaktadır.

Böyle bir ortamda İran için temel mesele yalnızca sert güç değil, gücün imajını yönetmektir. Geçmiş yılların deneyimi, karşı taraf İran’ı kırılgan bir durumda gördüğü her yerde baskı ve savaşa yönelme ihtimalinin arttığını göstermiştir. Bu nedenle, içeride çıkmaz, istikrarsızlık veya yetersizlik işareti veren her türlü imaj, aslında karşı tarafın hesaplarını etkileyebilir.

Buna karşılık, bütünlük, istikrar ve ulusal özgüven sergilenmesi, savaş kararı verme maliyetini yükseltir. Diplomasi ile sahayı birbirine bağlayan nokta tam da burasıdır. Müzakere, İran açısından ancak tehdit altında değil, denge ve güç temelinde anlam kazanır.

Öte yandan, Hürmüz Boğazı’ndaki son gelişmeler de dengelerde kademeli bir değişimin işareti olarak değerlendirilebilir. Küresel ekonominin İran’ın tutum ve davranışlarına gösterdiği hassasiyet ve Tahran’ın kararlarının uluslararası enerji piyasaları üzerindeki doğrudan etkisi, İran’ın bölgesel düzende oynadığı rolün eskisinden daha fazla kabul gördüğünü göstermektedir. Bu mesele yalnızca ekonomik bir konu değildir; aynı zamanda İran’ın jeopolitik ağırlığının küresel ölçekte tanındığının da bir göstergesidir.

Sonuç olarak, bugün en önemli meselelerden biri, uluslararası aktörlerin zihninde şu gerçeğin yerleşmesidir: İran, savaşla, yaptırımla ya da tehditle güç unsurlarını ve stratejik çıkarlarını terk etmeye zorlanabilecek bir ülke değildir. Eğer bu imaj yerleşirse, İran’ın en büyük kazanımı yalnızca savaş alanında değil, bölgenin ve dünyanın gelecekteki dengelerinin şekillenmesinde de ortaya çıkacaktır.