İran ile Rusya'nın nükleer işbirliğini daha bir geliştirme anlaşması

İran İslam cumhuriyeti nükleer güvenlik merkezi başkanı Hücetullah Salehi ile Rusya nükleer güvenlik merkezi başkanı Aleksi Alişin Perşembe günü Moskova'da bir araya geldiler. Bu görüşmede iki ülke yetkilileri yeni nükleer santral kurma ve nükleer enerji alanında işbirliğini geliştirme kararı aldılar.

İran İle Rusya yeni nükleer santral birimlerini kurma, nükleer güvenliği geliştirme, nükleer enerji işbirliğini geliştirmek, nükleer tesisler kurma anlaşması imzaladılar. Salehi, İran ile Rusya'nın nükleer güvenlik merkezlerinin 25 yıllık işbirliği sürecine değinerek, bu iki merkezin işbirliğini geliştirmeleri gerektiğini vurguladı. Nükleer işbirliğinin farklı boyutları söz konusudur. Nükleer santral yapımı ile nükleer tesislerin yönetimi ve korunması, yan nükleer tesislerin yapımı gündemdedir. Fars körfezine yakın Buşehr'de nükleer santral yapımı ve işletmesi, İran ile Rusya'nın nükleer işbirliğinin açık bir örneği sayılıyor. Buşehir nükleer santrali beş yıldan beri çalıştırılmaktadır. Buşehr nükleer santralinin yakıtını Rusya temin etmektedir. Rusya'nın kendine özgü nükleer teknolojisi bulunuyor.  İran 10 yeni nükleer santrale de ihtiyaç duymaktadır.

İran İslam şura meclisinin kararına göre, İran 20 bin megavat nükleer enerji-elektrik üretmelidir. Bu nedenle 10 yeni nükleer santral kurulmalıdır. İran ile Rusya 10 milyar dolar tutarında iki nükleer santral yapımı için anlaşma imzaladılar. Buşehr nükleer santralin yapımı da İran ile Rusya arasındaki işbirliği tecrübesi karşılıklı güveni de arttırmaktadır. Rusya nükleer santral yapımını üstlenecektir. Kapsamlı nükleer ortak eylem planı anlaşmasının ardından Rusya BM güvenlik konseyinin veto sahibi beş daimi üye ülkelerinden biri olarak nükleer anlaşmayı garanti edip, İran'da nükleer santral kurmaya hazır olduğunu bildirdi.

  Bercam Anlaşmasının ardından İran ile diğer ülkeler arasında nükleer bilim ve teknoloji işbirliğini geliştirme şartları oluşturuldu. Rusya, İran ile nükleer santral ve enerji işbirliği sürecinde stratejik bir rol ifa etmektedir. Nükleer enerji santralleri sadece elektrik üretimiyle sınırlı değildir. Nükleer reaktörler, fosil yakıtların azaltılmasına, küresel ısınmanın önlenmesine, çevre hayatının korunup sağlamlaşmasına, hidrojen üretimi, deniz suyundan tatlı su üretimi ve tıbbi amaçlara yönelik kapsamlı radyoizotop üretimine imkân sağlamaktadır. Nükleer enerji sera gazı emisyonunu düşürmeye de katkıda bulunmaktadır.  

  Hidrojen,  halen dünyada yıllık en az 45 milyon tonluk tüketim ile önemli bir endüstriyel madde durumundadır. Başlıca kullanım alanları kimyasal madde, gübre üretimi ve petrol rafinesi olan hidrojene olan talebin, yüksek kalitedeki petrol stoklarının tükenmesi ve daha temiz yakıtlar ön plana çıkana kadar önemli oranda artması beklenmektedir. Hidrojenin temiz yakıt olarak önemli bir potansiyeli bulunmaktadır.

Radyoaktif hem de kararlı izotoplar başta tıp, endüstri, tarım, gıda ve araştırmalar olmak üzere yaygın olarak kullanılmaktadır. Nükleer enerji Tarım ve endüstriyel uygulamalar alanında büyük faydalar sağlamaktadır.

Uygulamalar analitik ve güvenlik enstrümantasyonu, kirlilik ölçümü, fiziki ölçüm, gıda ışınlama ve tahribatsız muayeneyi kapsamaktadır. Gıda ışınlama, baharat, meyve, et, balık ve kümes hayvanı etlerine başarıyla uygulanmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ve A.B.D. Gıda ve İlaç İdaresi bu uygulamaları onaylamıştır. Güvenlik ve gıda besin değerlerinin iyileştirilmesinde kullanılmak üzere buna izin veren ülke sayısı artmaktadır. 

Buna ilaveten nükleer santrallerin güvenliği ve nükleer atıkların depolanması ve dönüşümü de özel önem taşımaktadır. İran ile Rusya nükleer enerji güvenliği konusunda da yakın işbirliğini sürdürmektedirler.