İran ve dünya heykel ustalarının Tahran’da buluşması

Sanatın en önemli özelliklerinden biri, eşyalara yeni bir şekil kazandırmak ve metal veya taş gibi sert bir maddeden zarif ve güzel bir sanat eseri yaratmaktır. Bu yüzden her şekillendirmek heykel sanatı değildir ve ardında bir düşünce, yaratıcılık veya yeniliğin bulunması gerekir.

Bir süre önce her iki yılda bir düzenlenen 7. Heykel yarışması Tahran’ın çağdaş sanatlar müzesinde çalışmalarını noktaladı. Bu etkinlik İran’ın heykel sanatı ile uğraşan camiasını daha coşkulu bir şekilde bir araya getirdi ve heykel sanatına merak duyan insanları bu sanatın profesyonel ve ciddi atmosferi ile daha yakından tanıştırdı.

Bu etkinlik aslında İran’da heykelcilik alanının en önemli direklerinden biridir. etkinlik bu yıl Vaziyet tema'sı ile ve yarışma bölümünde 78 ve konuk bölümünde 16 eserin katılımı ile düzenlendi.

Bu etkinlikten başka bu yıl Tahran’ın rengarenk sonbaharında heykelcilik alanında çok önemli bazı gelişmeler daha yaşandı. Bu sonbaharda Tahran’ın bazı önemli sanat merkezleri İran ve dünyanın tanınmış sanatçılarına ev sahipliği yaptı.

Ekim ayında ilk önemli sanat etkinliği, İran’ın metalle işlenen eserlerinin sergilendiği sergi, Niyaveran tarihi ve kültürel kompleksinde düzenlendi. Aslında bu sergi İran İslam Cumhuriyeti ve Güney Kore Cumhuriyeti arasında diplomatik ilişkilerin başlamasının 50. Yıldönümü dolaysıyla Niyaveran sarayının müzesinde açıldı.

Bu sergide İranlı sanatçıların metal işleme alanında 60 eseri sergilendi. Yine Güney Kore büyükelçiliği ile sağlanan anlaşmaya göre önümüzdeki günlerde Güney Kore başkenti Seul’de de İran’ın el sanatları ve metalden yapılan bazı heykellerden oluşan eserlerden bir sergi de açılacak.

Güney Kore’nin İran büyükelçisi Sung Hu Kim, metal eserlerin sergilendiği serginin açılış töreninde yaptığı konuşmada şu vurguyu yaptı:

Bizler, insaniyetten yeni bir görüntü sergileyecek Doğu sanatlarına ihtiyacımız vardır. Umarım yeni Doğu taşıdığı risaleti, sanat ve sevmekten yararlanarak daha iyi bir dünya yaratır. İran kaynakları hala yerkürenin sürdürülebilir ekonomisi için hayati önem arzetmektedir ve İran’a bu hassas coğrafyada barış ve istikrarı güvence altına aldığı için teşekkür ederiz.

Bir başka etkinlikte 22 Ekim’de Tahran çağdaş sanatlar müzesinde Alman – İngiliz heykel ustası Tony Craig’in eserleri “kökler ve taşlar” başlığı altında sergilendi. Serginin meraklıların ziyaretine üç ay açık kalacağı belirtildi.

Tony Craig’in genellikle büyük ve ağır olan eserleri kamyonla İran’a getirildi. Bu eserlerin Tahran çağdaş sanatlar müzesinden sonra sırasıyla İsfahan çağdaş sanatlar müzesi ve Kirman çağdaş sanatlar müzesinde sergilenecek.

Serginin açılış töreninde konuşan sanatçı Craig şu ifadelere yer verdi: İran’da bu serginin açılması önerildiğinde benim için sürpriz oldu. Biz İran’ı uzaktan tanıyorduk, ama bir kaç ay önce İran’a geldiğimde, İran halkı ve kültüründen etkilendim

Tony Craig Duseldorf sanat akademisi ve Berlin sanat üniversitesinde ders vermiş ve bir süre de Duseldorf sanat akademisine başkanlık etmiş ve Alman sanatçılardan bazı kuşakların düşüncelerine şekil vermekte önemli rol ifa etmiştir.

Kökler ve taşlar sergisinde Tony Craig’in eseri olan ve 1970 ila 2017 yılları arasında yapılan 60 heykel ve kağıt üzerinde çizilen 140 eseri yeri alıyor.

Serginin İran ve Almanya arasında kültürel ilişkilerin gelişmesine katkı sağlayacağı belirtiliyor.

Bu sergide yer alan heykeller sentetik maddeler, plastik, bronz, ahşap, taş ve metal gibi maddelerden yapılmıştır. Eserler dış görünüşü ve muhtevasından başka kullanılan maddelerin ve sanatçının düşündüğü arka planı da önem arz ediyor. Tony Craig genellikle sade maddelerle çalışıyor. Bu eserlerde doğa yeniden yapılmıyor ve her maddenin ne gibi düşüncelere yol açtığı önem arz ediyor. Gerçekte maddelerin içinde her türlü düşünceyi bulmak mümkün. Heykel sanatı uygulamalı ve sanayi ölçekli bir çalışma olmadığından maddelere şekil zenginliğini iade edebiliyor. İnsanlar her gün çeşitli maddelerle uğraşıyor, fakat bu uğraş uygulamalıdır ve her gün tekrarlanır. Ancak heykel sanatçısı bu tekrara karşı çıkıyor ve yeni düşünceleri gündeme getiriyor.

Craig şöyle diyor: eserlerimde her zaman bazı temaları düşünürüm, fakat bunu farklı şekillerde beyan etmişimdir. Temalar eserlerimin içinde ve dışında karmaşıktır.

İnsanla doğa ilişkisi ve yine bilmekle inanmak arasındaki ilişki, sanatçının eserlerinde göze çarpan temalardan bazılarıdır.

Tony Craig konuşmasının devamında Tahran çağdaş sanatlar müzesinin heykel bahçesi için bir heykel yapmayı planladığını belirterek şöyle devam etti: 3 metre 20 santimetre boyunda bir heykel tasarladım ki bunu İran’da yapacağım ve müzenin heykel bahçesine yerleştireceğim.

Craig konuşmasını şöyle sürdürdü: biri bu sergiye baktığında bu yıllarda farklı tecrübelerim olduğunu düşünebilir, fakat gerçekte eserlerimde sabit temalar vardır ki farklı şekillerde ifade edilmiştir. İnsanla doğa ilişkisi benim üzerinde çalıştığım konulardan biridir. bazı eserlerim çok geometrik gibi gözükür, ama onların geometrisi de insanın organik doğasından ilham alınmıştır. Bu karmaşık şekiller sadece yüzeyde değil, içten dışa doğru bir tasarımla şekillenmiştir. Eserlerimin bir başka teması bilmekle inanmak arasındaki ilişkidir. Bilim ve felsefe, bildiğimiz şeylerin sınırlarını belirler, fakat bilim dışında bilmediğimiz şeyler vardır ve heykel sanatı, bilmediğimiz ve görmediğimiz şeyler yapma sanatıdır.

Geçen hafta Japon sanatçı Norioky Haraguchi Tahran çağdaş sanatlar müzesine geldi ve 40 yıl sonra kendi eseri olan madde ve düşünce ile buluştu. Bu eser ilk kez 1977 yılında Almanya’nın Kasel kentinde sergilendi. Eser sergilendiği yıl Tahran çağdaş sanatlar müzesi için satın alındı ve o günden beri müzenin daimi bölümünde sergilenerek müzenin simgelerinden biri haline geldi.

Tahran çağdaş sanatlar müzesinde sergilenen eserlerin standart bir şekilde korunma zarureti ve onarıma ihtiyaç duyan eserlerin onarılması için bu eserin onarımı için 40 yıl sonra japon sanatçı Haraguchi ile temasa geçildi ve eser bu sanatçının gözetiminde onarıldı.

Tahran’da çağdaş sanatlar müzesi Başkanı Ali Muhammed Zare ile görüşen japon sanatçı Haraguchi şöyle dedi: Tahran çağdaş sanatlar müzesi kırk yılın ardından hiç değişmemiş, ama Tahran kenti ve caddeleri bayağı değişmiş. Ben dünyanın çeşitli bölgelerinde onu aşkın eserin üzerinde çalıştım ve Tahran çağdaş sanatlar müzesindeki bu eser kırk yıl için korunmuş ve umarım daha uzun yıllar bu müzede korunur.

Japon sanatçı Haraguchi şöyle devam etti: bir süre önce İranlı bir bayan sanatçı Japonya’da bir sergi açtı. Bu bayan beni ziyaret etmeye geldi ve bu eser hakkında benle konuştu ve madde ve düşünce adlı bu eserin 40 yıldan beri Tahran çağdaş sanatlar müzesinde saklandığını anlattı. İranlı bayan kendisi küçük yaşta annesi ile birlikte bu eseri gördüğünü ve bu eser onu etkilediğini ve sanatçı olmasına katkı sağladığını söyledi. Bu diyalog benim bugün İran’a gelmeme ve bu eserin onarılmasına vesile oldu.

Japon sanatçı Haraguchi madde ve düşünce adlı eseri hakkında da şöyle konuştu: madde ve düşünce adlı bu eserde zaman unsuru çok önemli. Bu eserin muhatapları 40 yıl önce bu eserden bir algıları vardı ve bugün belki de farklı algıları olabilir. havuzun içine dökmek üzere kullandığım madde yağdan ibaretti ve o güne kadar heykel sanatında yağ gibi bir medde kullanılmamıştı.

Japon sanatçı Haraguchi eserlerinde genellikle çelik ve beton gibi sanayi maddelerini kullanıyor ve bu eğiliminin kökleri sanayi kenti olan Japonya’nın Yukusoka kentinde doğmasına uzanıyor. Haraguchi’nin en önemli eserlerinden biri, Tahran çağdaş sanatlar müzesinde sergilenen eseridir ki, içi siyah bir yağla doldurulmuş sığ bir dörtgen çelik kaptan oluşuyor. Yağ suyun aksine kalıcı bir madde ve yansıtma özelliği olduğundan, bu eser yerde büyük bir ayna gibi gözüküyor.

Japon sanatçı Haraguchi, 1946 doğumlu ve minimalizm ekolünün izleyicilerindendir. Haraguchi 1960 ve 1970’li yıllarda Monolar hareketinin etkisi altında kaldı ve günümüzde bu hareketin liderlerinden biri sayılıyor. Haraguchi henüz öğrenciyken ve siyasi krizler ve Vietnam savaşı yüzünden öğrenci protesto eylemleri ve Amerika ve Japonya arasında güvenlik anlaşması gündemdeyken eserlerini sergilemeye başladı.

Haraguchi’nin ilk resim ve heykelleri askeri ve ağır sanayi cihazları üzerinde yapıldı. Daha sonraları sanatçı demir, makina parçaları, kullanılmış yağ ve tekerlek gibi maddeleri kullanmaya başladı.

Tahran çağdaş sanatlar müzesinde sergilenen madde ve düşünce adlı eserin onarımı sırasında eserde kullanılan 5 bin litrelik yağın içinden metal para ve bazı eşyalar çıkarıldı. İşin sonunda eserin içindeki yağın üzerinden üç santimetrelik bir derinlik boş bırakıldı ve eserdeki yağa 800 litre yağ eklenerek eski haline getirildi. Haraguchi insanların arasında manevi ve kültürel ilişkilerin sanat eserleri üzerinden kalıcı hale geldiğine inanıyor. Haraguchi bir kez daha İran’a geldiğinden ve eseri 40 yılın ardından hala sağlam yerinde durduğundan mutlu olduğunu belirterek şöyle dedi: şimdi bu müze yıllarca zaman içinde durduğunu ama benim yaşlandığımı hissediyorum.