10. Uluslararası Fecr Görsel Sanatlar Festivali
İran’da her yıl düzenlenen uluslararası Fecr görsel sanatlar festivalinin bu yıl onuncusu düzenlendi. Bu festivalde sanatçılar en yeni çalışmalarını ve eserlerini sanatseverlerle paylaşıyor.
10. Uluslararası Fecr Görsel Sanatlar Festivalinin açılış töreni 23 Ocak 2018 Salı günü görsel sanatların önde gelen bazı isimlerinin katılımı ile düzenlendi. Törende her yıl olduğu gibi bu yıl yine görsel sanatlar alanında bazı aktivistler ve bu sanatlara destek verenler takdir belgeleri ile takdir edildi. Törende İran’ın Bulgaristan’da eski kültürel ataşesi Kiyani, en iyi yayıncı olarak Yesaveli yayınları, en iyi dernek olarak heykelciler derneği, en iyi görsel gelişme olarak Press Book yıllığı, en iyi kurum olarak Kirman kültür ve irşad genel müdürlüğü, en iyi medya olarak Haber kanalı, en iyi galeri olarak Sarban galerisi ve ayrıca yol ve kentleşme Bakanı da en iyi hami olarak takdir edildi.
Uluslararası Fecr Görsel Sanatlar Festivali yedinci dönemden sonra görsel sanatların çeşitli kapasitelerine kendilerini göstermek üzere alan açmaya başladı. Yedinci dönemden itibaren bu festivale hakim olan yaklaşıma göre görsel sanatların sekiz bilinen branşı, medyaları ve çağdaş söylemlere yakın olan yeni önerileri bu festivalde kendini göstermeye başladı. Bu yılki festivalin yarışma bölümüne 53 ülkeden 10 bin 600 eser katıldı ve sonunda 88 eser seçildi.
10. Uluslararası Fecr Görsel Sanatlar Festivalinde seçilen eserlerden 33 kadarı kadın sanatçılara ve 58 eser de erkek sanatçılara aitti. Eserlerden 8’i ise Belçika, Sırbistan, Bangladeş, Irak, Peru ve Türkiye’den sanatçıların eseriydi. Yine festivalde Afganistan, Tacikistan, Irak, Suriye ve İran’ın kültürel komşusu olan ülkelerin sanatçılarının bazı eserlerinin sergilenmesi için özel bir sergi açıldı.
Uluslararası Fecr Görsel Sanatlar Festivali her yıl görsel sanatlar alanında asil düşünceleri ve teamülle yaratılan eserleri tanıtmak ve ayrıca bu eserleri yeni kabiliyetlerle ve bir veya bir kaç branşın klasik kapasitelerinden yararlanarak tanımak ve yine sanatçılarn asil ve kavramsal düşüncelerini paylaşmak üzere düzenleniyor.
10. Uluslararası Fecr Görsel Sanatlar Festivali geçmiş dönemlerde olduğu gibi görsel sanat branşları arasında yakınlaşma eğilimi ile düzenleniyor ve video art ve dizayn gibi sanatlar bu yılki festivalde koyu bir varlık sergiliyor.
10. Uluslararası Fecr Görsel Sanatlar Festivalinde bu yıl sadece başkent festivale ev sahipliği yapmadı ve başkentin yanında bu festivalin ülke geneline yayılmasını sağlamak amacıyla eyaletler de katılım gerçekleştirdi. Batı Azerbaycan, Doğu Azerbaycan, Erdebil, İsfahan, Elborz, İlam, Çarmahal ve Bahtiyari, Huzisten, Fars, Kazvin, Gilan, Gülistan, Hemedan ve Tahran eyaletleri 10. Uluslararası Fecr Görsel Sanatlar Festivaline katılan eyaletlerdi. Festivalin eyaletler düzeyindeki bölümünde eyaletlerin önde gelen sanatçılarının eserleri sergilenerek bu büyük sanat hadisesine ayrı bir renk kazandırıldı. Bu yılki festivalde ilk kez on kadar özel resimevi de doğrudan festivale katılarak eserlerini sergiledi.
Öte yandan bu yıl görsel sanatlar festivalinde “Milenyum” başlığı altında yeni bir proje tanımlandı. Milenyum projesi İran diyarının görsel sanatlarında kadınların konumundan genel bir manzara sergiliyor. Gerçekte İranlı kadınlar Ortadoğu bölgesinde eşsiz kadınlardır ve sanatları da bir o kadar eşsiz sayılır. İranlı kadın sanatçılar oldukça çağdaş düşünen sanatçılardır ve sosyal hadiseleri sürekli takip ederler, ki bu da eşsiz duygularının ürünüdür. İranlı kadın sanatçılar günümüz İran diyarında çok etkili faaliyet yürütmektedir ve yeni eserleri yaratmakta da oldukça aktif sayılırlar.
İranlı kadın sanatçılar oldukça geniş bir kitledir. Bu kitle düzenli çalışır ve çok değerli eserleri yaratır. Bu yüzden bu yılki festivalde kadın sanatçıların heykel, resim ve dizayn branşlarında belli bir proje üzerinde çalışmaları önerildi. Bu projede İranlı kadın sanatçılardan bir sandalyeyi tasarlamaları ve ardından bu obje ile duygusal bağları bulunan eşyaları sunmaları istendi. Bu projede sandalye sanatçının konumunu simgeleyen obje ve çevresindeki eşyalar da onunla duygusal bağları bulunan ve yaşamında yer alan eşyalar olarak tanımlanmıştır.
Bu projeye Milenyum adı verilmesinin sebebi ise kadınların 3. Milenyumda ülkelerin genel yönetiminde çok koyu bir rol ifa edecek olmalarıdır. Bu projenin çerçevesinde 100 sanatçı arasında 22 eser seçildi ve gözden geçirildikten sonra festival sırasında sergilendi. Eserlerin konu itibarı ile birbirine çok yakın olduklarından, bu proje İran’da kadınların görsel sanatlarda konumlarından genel bir diziliş sergilemektedir.
10. Uluslararası Fecr Görsel Sanatlar Festivaline katılan katılımcılardan biri ise bu etkinliğin eserlerin sergilenmesi için daimi bir mekanı olması gerektiğini belirtiyor. Resim dalında üçüncü sınıf öğrencisi olan genç sanatçı Fatıma Sadat Fezail Erdekani, 10. Uluslararası Fecr Görsel Sanatlar Festivaline Katliam adlı eseri ile katıldı. Bu eser hava kirliliği hakkındadır ve içinde 2200 maske kullanılmıştır. Uzaktan bu esere baktığınızda bir ağaç göze çarpıyor, ki bu da ağaçların kesilmesini simgeliyor. Sanatçı bu kadar çok sayıda maskeyi kullanarak bir duvarın üzerinde bir çınar ağacını yaratmış ve böylece insanların hava kirliliği yüzünden ölümünün ne denli acı olduğunu muhataplarına aktarmaya çalışmıştır. Çınar ağacının seçimi ise bu ağacın havayı arıtmanın ve yaşaman ta kendisinin simgesi olmasıdır.
Resim dalında üçüncü sınıf öğrencisi olan genç sanatçı Fatıma Sadat Fezail Erdekani bu eseri hakkında şöyle diyor: ölüm, kaçınılmaz bir gerçektir ve her yaşta ve her an ve her yerde bizi bulabilir. Biz insanlar için hastalık, doğal afetler vesaire sebeplerden ötürü ölmek bilinen bir konu ve yaşamımızın bir parçasıdır, fakat bizler savaş veya hava kirliliği gibi ölümleri bilmezdik... ağaçların sebepsiz yere kesilmesini duyunca, hava kirliliği yüzünden ölümlerden duyduğumuz üzüntü ikiye katlanır. Zira artık hepimiz ağaçların havayı arıtmakta en iyi filtre olduğunu bilmekteyiz ve ağacın yok edilmesi insanların yok edilmesini beraberinde getirir.
Emir Rad 10. Uluslararası Fecr Görsel Sanatlar Festivaline katılan bir başka sanatçıdır. Emir Rad’ın eserleri Saba müessesesinde sergilendi. Rad bu yılki festivale iki proje ile katıldı ki bunlardan biri video art branşı ile ilgilidir ve İran, İspanya, İtalya ve Amerika’dan bazı eserleri kapsamaktadır. Bu videolar bundan önce de bazı uluslararası festivallerde yer alan bazı eserlerden bir derleme sayılıyor.
Rad’ın diğer projesi Performans art projesiydi ve Saba galerisinde Beta grubu tarafından icra edildi. Festival boyunca 15 farklı icra tasarlayan Rad şöyle diyor: performans art icrası, icra zemini ile doğrudan bağlantılıdır, dolaysıyla bizim bir günde farklı bir kaç icramız olabilir ve başka günlerde sadece bir eseri icra edebiliriz.
10. Uluslararası Fecr Görsel Sanatlar Festivaline katılan Emir Rad festivalin yeni sanatlara doğru eğilimine işaret ederek şöyle diyor: görsel sanatlar çağdaş dönemde bir çok medya alanlarını da kapsamakta ve doğal olarak Fecr görsel sanatlar festivali de bu geniş ifade alanına yönelmiştir. Öte yandan unutmamak gerekir ki galeriler gibi bir çok normal mekanlar iktisadi sebeplerden ötürü yeni sanatların eserlerini sergilemeye ve desteklemeye sıcak bakmıyor. Bu yüzden Fecr görsel sanatlar festivali gibi etkinlikler dünyanın diğer ülkelerindeki benzer örneklerinde olduğu gibi bu tür yeni eserlerin sergilenmesi için uygun zemin sunar. Burada destek derken maddi desteği kastetmiyorum. Amacı bu eserlerin sergilenmesinin önemini idrak etmek ve muhataplarına sunmaktır, ki bu da çok faydalı bir meseledir.
10. Uluslararası Fecr Görsel Sanatlar Festivalinde branşlararası bir performansı icra etmek için İran’a gelen Alman sanatçı Rainer Goebbels festivalin sergilerini gezdikten sonra yaptığı açıklamada şöyle diyor: bu sergilerde siz, etrafınızı saran dünyadan çok derin bir idraki olan sanatçıların düşünceleri ile karşılaşıyorsunuz. Gerçi tüm bunların İran’ın görsel sanatlarının küçük bir bölümü olduğunu ve bu sergilerde sergilendiğini biliyorum, ama yine de bu eserler esas temaları ve icra bakımından eşsiz eserler sayılır.
Alman sanatçı Rainer Goebbels sergilerdeki eserlerden bir kaç örnek vererek şöyle devam ediyor: ben burada tavandan asılı zillerle yapılan bir esere hayran oldum. Muhatapları onlara dokunup musiki üretebiliyor. Benim esas eğitim alanım musiki olduğundan bu eser çok ilgimi çekti. Öte yandan Tahran’dan bir video seyrettim ki yerde yayınlanıyordu ve çevresinden sesler çıkıyordu. Yine bir çok eserin ilgimi çektiğini söyleyebilirim.
Alman sanatçı Goebbels gezdiği sergilerde karşılaştığı eserlerden hareketle İranlı sanatçıların çağdaş sanatı milli ve milliyetçi olmaması gereken evrensel bir dille ifade etmeyi başardığını, fakat aynı zamanda bu eserlerde İran kültüründen bazı izlerin bulunması gerektiğini de çok iyi idrak ettiklerini söyleyebileceğini belirtiyor. Alman sanatçı ayrıca gelecek yıl düzenlenecek festivalde multi medya eksenli bir proje ile katılmak ve icra etmek istediğini de ifade ediyor.
10. Uluslararası Fecr Görsel Sanatlar Festivali 23 Şubat’a kadar Tahran’da Saba sanat kültür müessesesi ve sanat akademesi ve yine 15 eyalette açılan galerilerin çerçevesinde devam ediyor.