Bakü'de muhalif medya yazdı: TSK birliği Azerbaycan’dan çekildi
Azerbaycan Cumhuriyeti’ne muhalif medya organları Türkiye ve Ermenistan kaynaklarından naklen, TSK’ya bağlı 600 askerden oluşan birliğin Azerbaycan Cumhuriyeti’nden ayrılarak Etiyopya’nın iç savaşına katılmak üzere bu ülkeye geçtiğini duyurdu.
Amerika’da yaşayan Azeri uzman Arif Yunus “Azerbaycan saati” kanalına yaptığı açıklamada şöyle dedi:
Türkiye ordusu NATO paktının en güçlü ordularından biridir. Türkiye bu askerlerini Azerbaycan Cumhuriyeti’nde koruyarak başka birliklerini Etiyopya’nın iç savaşına gönderebilirdi. Ancak son aylarda Rusya’nın TSK askerlerinin çekilmesi için Azerbaycan Cumhuriyeti’ne yaptığı baskıları artmaya başladı ve bu yüzden Cumhurbaşkanı İlham Aliyev TSK askerlerinin Azerbaycan Cumhuriyeti’nden çekilmesini istedi.
Arif Yunus şöyle devam etti:
Azerbaycan Cumhuriyeti’nin resmi kaynakları TSK birliğinin çekildiği konusunda herhangi bir açıklama yapmadı, ancak Türkiye ve Ermenistan medyası bu haberi yayımladı.
Azeri uzman şöyle ekledi:
Türkiye’nin Azerbaycan Cumhuriyeti’nde askeri varlığı 2014 yılında ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in fermanı üzerine TSK askerlerine Hac Zeynelabidin Takiyev kasabasında yer alan bir hava üssünün gayri resmi bir şekilde tahsis edilmesi ile başladı. Bundan başka Aliyev’in talimatı üzerine TSK askerlerine Saliyan üssünde de iki bina tahsis edildi. O dönemde Türkiye’ye verilen hava üssüne diplomatik dokunulmazlık da verildi; yani Türkiye askerlerinin izni olmaksızın hiç bir Azerbaycan Cumhuriyeti vatandaşı veya Azerbaycan Cumhuriyeti devlet kurumlarının resmi temsilcileri Türkiye’ye tahsis edilen askeri merkezlere giremezdi. Bir başka ifade ile, bundan yedi yıl önce Türkiye Azerbaycan Cumhuriyeti topraklarında gayri resmi olarak, ama pratik bir şekilde, hava üssü sahibi oldu. İkinci Karabağ savaşından önce de bu üste TSK savaş uçakları konuşlandırılmıştı. Bu üste Türkiyeli asker ve teknik kadro sayısı 150 ila 170 kadardı. Ancak 2020 yılında TSK’nın Azerbaycan Cumhuriyeti’nde askeri tatbikatları başlayınca, o tarihten sonra yaklaşık 600 asker teçhizatları ile birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti’nde kaldı; zira savaşın başlayacağı belliydi ve bu yüzden TSK askerleri Azerbaycan Cumhuriyeti’nde kaldılar ve Kurdemir, Kıble, Gence ve diğer bazı noktalarda konuşlandırıldılar. İkinci Karabağ savaşında Türkiye askerleri büyük rol ifa ettiler ve savaşa aktif bir şekilde katıldılar. Bu savaşta askeri komuta Türkiye’nin elindeydi. Türkiye İHA’ları bu savaşta çok aktif rol oynadılar ve her şeyi Türkiyeli askerler yönettiler. Bu gelişmelerden sonra herkes Türkiye’nin bölgede rolünün güçlenmesini bekliyordu.
Arif Yunus şöyle devam etti:
Aslında İlham Aliyev’in 2014 yılındaki fermanında Türkiye’nin Azerbaycan Cumhuriyeti’nde askeri üs kurmasından söz edilmemişti ve sadece TSK askerleri Azerbaycan Cumhuriyeti topraklarında kalabilmeleri için onlara hukuki ve diplomatik statü tanınmıştı. Yani bu ferman resmen Türkiye’nin Azerbaycan Cumhuriyeti topraklarında askeri üs kurması anlamına gelmiyordu. Ancak ikinci Karabağ savaşından sonra Türkiye’nin Azerbaycan Cumhuriyeti topraklarında bir kaç askeri üs kurması bekleniyordu, zira Azerbaycan Cumhuriyeti’nin Ermenistan’dan başka Rusya ile de karşı karşıya olduğu belliydi. Fakat zamanla durum değişti ve 2021 yılının başından itibaren Türkiye’nin rolü ile ilgili hoş olmayan bilgiler sızmaya başladı. Bu yılın Ocak ayında Devlet Bahçeli partisi Şuşa’da okul açacağını açıkladı. Bunu Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın da istediği belliydi; ancak daha sonraları bu projenin engellerle karşılaştığı anlaşıldı. İlham Aliyev ve Erdoğan iki ülkenin ilişkileri ve ittifakı hakkında çok konuştular, ancak Rusya devreye girerek ağırlığını koymaya başladı. Aslında Türkiye yetkilileri Rusya’nın Azerbaycan Cumhuriyeti’nde oynadığı rolün aynısını oynayabileceklerini ve Suriye’de Ruslarla işbirliği yaparak işleri yürüttükleri gibi Azerbaycan Cumhuriyeti’nde de aynı durum geçerli olacağını zannediyordu. Türkiye ikinci Karabağ savaşından sonra Minsk grubunda yer almasını ve Azerbaycan Cumhuriyeti’nde ağırlığının artmasını arzu ediyordu. Ancak Mart 2021’den itibaren şartlar değişmeye başladı. Gerçi İlham Aliyev ve Erdoğan birlikte Şuşa’ya gelerek burada ittifak bildirgesine imza attılar; ancak daha sonraları bu bildirgenin gerçekçi olmaktan ziyade propaganda amaçlı olduğu anlaşıldı. Esas gerçek, TSK birliğinin Azerbaycan Cumhuriyeti topraklarından çekilmek zorunda kalmasıdır. O günlerde ve Mart ve Nisan aylarında da Türkiye’nin gazetecileri ve siyaset meseleleri uzmanları bizlerle sohbet ederken bize, siz boşuna Azerbaycan Cumhuriyeti ile Türkiye ilişkileri iyi olduğunu düşünüyorsunuz, diyordu. Onlar bize durum asla böyle olmadığını, Türkiye aslında şimdiki durumdan hoşnut olmadığını ve en başta TSK askeri rahatsız olduğunu söylüyordu. TSK askerleri Azerbaycan Cumhuriyeti’nden Türkiye’nin ağırlığının artması için bazı adımlar atmasını ve birçok isteği yerine getirmesini beklediklerini, ancak şimdi hiç bir şey elde edemediklerini belirtiyordu.
Azeri uzman Yunus şöyle ekledi:
Bir tek Ağdam kentindeki istihbarat toplama merkezinde 60 Türkiyeli asker 60 Rus askerle birlikte konuşlandırılmıştı, ki bu askerler de orada oturup çay içiyor, oyun oynuyor, fakat pratikte hiç bir etkileri olmuyordu. Burası görecede istihbarat toplama merkezidir; oysa çağımızda istihbaratın merkezi yoktur ve her şey uyduların aracılığı ile kontrol edilir. Bu arada Türkiye de Karabağ ve bölgede Rusya’nın esas rolü ifa ediyor olmasından rahatsızdır.
Arif Yunus şöyle devam etti:
Şimdi Moskova’nın baskıları yüzünden Azerbaycan Cumhuriyeti Rusya’nın Forpost İHA’sına dönüştü. Eskiden biz Ermenistan’a güler ve bu ülke Rusya’nın Forpost’u olduğunu söylerdik; ancak şimdi Azerbaycan Cumhuriyeti de Rusya’nın Forpost’u oldu. Yine ilginçtir ki, Türkiye’nin Amasya kentinde Azerbaycan Cumhuriyeti’nin TSK’nın beşinci tümeninin askerlerine verdiği madalyaların takıldığı törende Azerbaycan Cumhuriyeti devleti tarafından hiç bir temsilci yoktu ve Azerbaycan Cumhuriyeti’nin posta ile veya başka bir yoldan gönderdiği belli olmayan bu madalyaları Türkiyeli yetkililer tarafından Karabağ savaşına katılan askerlere verildi. Bu törenin haberini Türkiye ve Ermenistan medyası yayımladı, fakat Azerbaycan medyası yayımlamadı.