İstanbul toplantısı arifesinde Afganistan barış planı taslağının son şeklini alması

Afganistan Yüksek Barış Konseyi yaptığı açıklamada, Kabil yönetiminin Taliban grubuyla barış planı taslağının tamamlandığını ve bu konseye sunulduğunu duyurdu.

İstanbul'da düzenlecek toplantı öncesi Afganistan barış planı taslağı son şeklini alıp, tamamlanırken Afgan medyasına göre, Afganistan Cumhurbaşkanı Muhammed Eşref Gani İstanbul'da düzenlenecek toplantı için "barış yol haritası" adıyla 3 aşamalı bir plan önerisinde bulunmuştur. Afganistan Cumhurbaşkanı'nın sunduğu planda, daimi ateşkes, erken cumhurbaşkanlığı seçimlerinin düzenlenmesi, anayasa çerçevesinin belirlenmesi, mülteci ve göçmenlerin dönmesi ve Afganistan kalkınmasını gibi hususlara yer verilmiştir. Afganistan'da barış konulu İstanbul toplantısı bu ayın 27.sinde düzenlenecek. 10 gün sürecek toplantıda Afganistan yönetimi ve muhtelif siyasi gruplar bu ülkede savaşın son bulması ve siyasi geleceği hakkında mutabakata varmaya çalışacaklar. Taliban tarafından yapılan açıklamada bu grubun İstanbul toplantısına katılmayacağı açıklandı. Eşref Gani tarafından Afganistan barış yol haritası sunulurken ABD yönetimi daha önce, Afganistan'da Taliban temsilcilerinin katılımıyla geçici hükümetin kurulmasını önermiş, ancak Eşref Gani buna karşı çıkmıştır.

Afganistan barış planı son şeklini alırken ABD'nin Afganistan Özel Temsilcisi Zolmay Halilzad, Taliban grubunun katılımıyla katılımcı bir hükümetin kurulmasına ilişkin plan hakkında Afgan yetkilileriyle görüşmek üzere yeniden Kabil'e geldi. Halilzade şimdiye kadar iki kez Afganistan Cumhurbaşkanı Eşref Gani ve Yüksek Barış Konseyi Başkanı Abdullah ve bazı Afgan şahsiyet ve siyasi isimler ile istişarelerde bulunmuştur.

Halilzad'ın Afganistan'da görüşme ve istişareleri devam ederken, Afganistan yönetimi ile Taliban arasında barışın sağlanması ve çatışma ve savaşın son bulması amacıyla Katar görüşmeleri ve ardından Moskova müzakereleri başladı ve son olarak İstanbul'da bu görüşmelerin devam etmesi kararlaştırıldı. Birçok uzmana göre, ABD'nin baltalamaları ve müdahaleleri sonucu bu müzakereler şimdiye kadar sonuçlanmış değil ve hatta son aylarda Afganistan'da şiddet eylemleri artmıştır. Buna ilaveten, Taliban Afganistan yönetimi ile barış görüşmelerinde Eşref Gani'nin iktidarı bırakması ve bu ülkede İslami Emirlik sisteminin kurulması için zemin sağlanmasını istemiştir. Ancak Afgan halkı bu isteğe karşı çıkmakta, ayrıca bu istek, Afganistan anayasasına aykırılık teşkil etmekte. Bu nedenle Afganistan halkı bu ülke yönetiminden Taliban'ı savaşı sonlandırmaya ve daimi ateşkesin sağlanması için teşvik etmeye yönelik herhangi bir planının anayasa ve demokrasi dahil ülkenin ulusal ve makro kazanımlarının elden gitmesiyle sonuçlanmamasını bekliyor.

Nitekim bazı Afgan uzmanlar, ABD'nin İstanbul toplantısında kendi görüşlerini dayatmaya yönelik baskısının Afganistan için daimi barış getirmeyeceğine inanıyor. Muhammed Asım bu bağlamda şöyle diyor: İstanbul toplantısında hükümet, siyasi partiler ve Yüksek Barış Konseyi arasında ortak bir yaklaşım üzerinde mutabakat sağlanması beklenmiyor, eninde sonunda ABD kendi planını halka dayatacak. ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken'in Afganistan yönetimine son sırada çektiği rest de Washington'un kendi isteğini dayatmak istediğini gösteriyor.

İstanbul'da düzenlenecek toplantı, Afganistan'ın gelecek siyasi düzeni ve 40 seneyi aşkındır savaş ve çatışmalara sahne olan bu ülkede barış süreci hakkında yeni kararların alınacağından Kabil için önemli bir toplantı sayılıyor. Ancak ABD'nin planı ile Eşref Gani planı ters noktalarda durduğunu da unutmamak gerek.