Afganistan barış müzakerelerinin vizyonu

Afganistan’da savaş ve çatışmalara son vermek için kapsamlı ve kalıcı bir barışa varmak için yürütülen barış müzakerelerin vizyonu hala Afgan, bölge ve uluslararası yetkililer ve kamuoyun ilgi odağında yer alıyor.

Afganistan barış müzakerelerinin sonuçları hiçbir zaman tam belli olmasa da şimdi her zamankinden daha fazla bir şekilde belirsiz görünüyor. Afganistan barış müzakerelerinin 24 Nisan günü İstanbul’da düzenlenmesi kararlaştırılmıştı. Fakat Taliban’ın bu müzakerelere katılmayacağını bildirmesi ile mübarek Ramazan ayının sonuna ertelendi. 
Bu bağlamda Türkiye dışişleri bakanı Mevlüt Çavuşoğlu yaptığı açıklamada Afganistan barış müzakerelerin BM, Amerika ve Katar ile koordine edilerek ertelendiğini duyurdu.
Bazı uzmanlara göre uluslararası çalışmalar, dünyanın Afganistan’da çeşitli gruplar arasında barış müzakerelerin çıkmazda kalması sonucu doğacak tehlikenin farkında olduğunu gösteriyor, bu yüzden uzun zamandan beri Afganistan halkının barış ve istikrar içinde yaşamaları için yardımcı oluyorlar. 
Bu arada Afganistan halkı ise Taliban ve Kâbil yönetimi arasındaki müzakerelerin çıkmaza sürüklenmesi ile nasıl bir geleceğin kendilerini beklediği konusunda artan bir endişe hakim. Uzmanlara göre Afganistan barış müzakerelerinin yenilgisi, şiddetin artması ve seçilen hükümetin dağılmasına kadar ilerleyebilecek geniş çaplı bir savaşa yol açabilir.
Bu durum Afganların geniş çapta göç ve avare olmalarına, daha fazla uyuşturucu madde üretimine ve daha fazla insan haklarının ihlaline sebep olabilir.
Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği Filippo Grande bu bağlamda yaptığı açıklamada, bu ülkeden yabancı güçlerin çekilmesi ardından durumun daha kötü olmasından endişeli olduğunu ve bu konunun kesinlikle daha fazla göçe sebep olacağını beraberinde getireceğini ifade ediyor.
Hali hazırda Afganistan’da yaşanan çatışmalar ve savaş nedeni ile en az 3 milyon Afgan, dünyada mülteci hayatı yaşıyor.
Amerika ve müttefikleri 2001 yılında terörizm ile mücadele ve Afganistan’da güvenliğin sağlanması bahanesi ile bu ülkeye saldırdılar. Afganlar işsizlik, güvensizlik ve siyasi istikrarsızlığın sona ermesini beklerken yaklaşık 20 yılın ardından durum eskiye nazaran fazla değişmemiş hatta bazı durumlarda daha da kötüleşmiştir, zira bu işgal ve savaş, ülkedeki altyapının yok olması, güvensizlik ve terörizm ayrıca uyuşturucu üretiminin artmasına sebep olmuştur.
Bu arada İstanbul’da Afganistan barış görüşmeleri başarısız kalırsa Taliban ve Afganistan hükümet güçleri arasındaki savaş tekrar başlayacak ve bu da ülke çapında şiddet ve güvensizliğin daha da artması anlamında olacaktır.
Barış müzakerelerinin başarısız kalması durumunda Afganistan hükümetinin kendi hakimiyetini koruyabilecek durumda olması bekleniyor.
Afganistan cumhurbaşkanı Muhammed Eşref Gani CNN’e verdiği mülakatta bu ülke güvenlik güçlerinin Afganistan’ın toprak bütünlüğünü savunacak durumda olmadığını söyledi.
Uzmanlara göre yabancı güçlerin çekilmesi ve Afgan güçlerinin söz konusu hava askeri desteğini kaybetmesi ayrıca barış müzakerelerinin çıkmaza girmesi ve Taliban saldırılarının artması, Afgan vatandaşların ordu ve polis saflarından adeta firar oranını arttırabilecektir, bu da kendi başına Afgan güvenlik güçlerinin dağılması ve dolayısı ile iç savaş ihtimalini arttırabilir.
Diğer yadan Rusya, Çin, Amerika, Hindistan gibi bölgede etkin olan ülkeler ise 90’lı yıllara dönerek burada Taliban tarafından “İslami Emirliklerin” kurulmasını asla kabul etmeyecekleri konusunda uyarıda bulunuyorlar, bu da Afganistan’da başka bir bölünmeye sebep olabilir.
Bu yüzden Afganistan barış müzakerelerinin yenilgi durumunda bu ülkenin gerçek anlamda dağılma tehlikesi ile karşı karşıya olduğu söylenebilir. Bu durumda Afganistan siyasi liderleri ve Taliban’ın bu fırsatı kullanarak müzakereleri sonuca ulaştırmaları gerekiyor./