Ateşkesin ihlali ve Bakü ve Erivan’ın karşılıklı suçlamaları

Bakü ve Erivan yetkililerinin gizli ve açık anlaşmalarına rağmen Azerbaycan Cumhuriyeti ve Ermenistan askeri güçlerinin ortak sınırdaki temas hatlarında gerginlik ve çatışmaların devam etmesi, tüm bölge ülkelerinin endişesine neden oldu.

Geçen Kasım ayında 10 maddelik Karabağ anlaşmasının imzalanması ardından bölge ülkeleri ve bağımsız çevreler, Rusya cumhurbaşkanının arabuluculuğu ile Azerbaycan Cumhuriyeti cumhurbaşkanı ve Ermenistan başbakanı tarafından imzalanan Karabağ barış anlaşmasının gerçekleşmesi ile ateşkes sürecinin daha uzun devam etmesini bekliyorlardı. Bakü ve Erivan yetkilileri bundan önce de Amerika ve Fransa’nın arabuluculuğu ile benzer barış anlaşmaları imzalamışlardı fakat söz konusu anlaşmaların pek fazla itibarı yoktu ve ateşkesin ihlali ile geçerliliğini yitiriyordu.

Rusya'nın arabuluculuğunda Dağlık Karabağ barış anlaşmasının imzalamasıyla, ateşkes daha düşündürücü bir şekilde devam etmekte. Aslında görünüşe göre ateşkesin ihlali sırf bölgedeki bazı ulusalcı gruplar ve çevreler tarafından yapıldığı görünüyor. Bu olumsuz hareketlere karşı hiç şüphesiz Bakü ve Erivan hükümetlerinin Moskova’nın arabuluculuğu ile imzalanan Karabağ barış anlaşması maddelerine bağlı kaldıkları görünüyor.
Tüm bu şartlara rağmen, temas hattında ilk ateşkesin yapılması ve tarafların karşılıklı olarak birbirini suçlaması ile birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti ve Ermenistan arasında savaşın tekrar başlaması ve çatışmaların sürmesi ile ilgili bölgede endişeler oluştu. Daha önce Rusya’nın arabuluculuğu ile Karabağ’da kalıcı bir anlaşmaya varmak ve çatışmaların durdurulması hedefi ile sağlanan yeni ateşkesle Erivan ve Bakü arasındaki gerginliğin sona ermesi ile bölgede umutlar arttığı bir dönemde iki taraf karşılıklı olarak birbirine ateşkesi ihlal etmekle suçluyorlar.

Bu durumda Azerbaycan Cumhuriyeti savunma bakanlığı bir bildiri yayınlayarak Ermenistan’ı Azeri askeri güçlere karşı birkaç yönden ateş açmakla suçladı. Azerbaycan Cumhuriyeti savunma bakanlığı söz konusu bildiride, “20 Ağustos’ta Ermenistan silahlı güçleri bir keskin nişancı ve makineli tüfek ile periyodik olarak Azerbaycan Cumhuriyeti ordusunun mevzilerine   ateş açtılar” vurgusunu yaptı. 

Azeri tarafın suçlamasına karşı Ermeni taraf da benzer suçlamalarda bulundu. Aslında her defasında ateşkes konusunda tahminler yapılabilse da  son 30 yılda hiçbir zaman ateşkesi ilk ihlal eden taraf belirlenmedi ve ilan edilmedi. Bu bağlamda tanınmış Ermeni uzman ve Kafkasya Enstitüsü başkanı Alexander Eskandarian, online röportajda şöyle dedi:
“Eskiden Bakü ve Erivan sınırları farklıydı. Fakat hatta o dönemde de düzenli olarak ateş açılır ve istenmeyen sınır durumları yaşanırdı. Yine de Azeri ve Ermeni güçlerinin temas hatlarında olup bitenler Azerbaycan Cumhuriyeti Hükümeti'nin özel hedef ve stratejilerinde gizlidir."
Tüm bu sebeplerden dolayı Azeri ve Ermeni güçlerin temas hattındaki karmaşık durum hakkında, Karabağ ateşkesinin ihlali konusunda karşılıklı suçlamaların devam etmesi durumunda münakaşa tarafların sonu tahmin edilemeyen tam bir savaşa girmeleri tahmin edilebilir. Bu yüzden bu hassas dönemde bölgesel aktörlerin daha koyu ve ciddi roller üstlenmelerinin önemi daha gerekli ve hayati önem taşıdığı söylenebilir. 
Üstelik Karabağ’da gerginliklerin ve huzursuzlukların devam etmesi bölgede teröristlerin varlığı ortamını da hazırlar ve bu da tüm bölge ülkelerinin zararına olduğu, yadsınamaz bir gerçektir./