İran’a Karşı Savaşın Amerikan Halkı Üzerindeki Ekonomik Sonuçları

Pars Today- ABD’nin İran’a karşı yürüttüğü savaşın ardından yakıt fiyatlarının artması, üretim ve mal taşımacılığı maliyetlerini yükseltti ve gıda ile diğer ürünlerin fiyatlarının daha da artacağına ilişkin endişeleri yoğunlaştırdı.

Pars Today’in IRNA’ya dayandırdığı habere göre, ABD’nin İran’a karşı başlattığı savaşın üzerinden yedi aydan fazla zaman geçmesinin ardından yakıt fiyatlarındaki keskin artış; araç kullanma, hava yolculuğu ve mal taşımacılığı maliyetlerini yükseltti. Bu durum, ara seçimler yaklaşırken Amerikan haneleri üzerindeki ekonomik baskıyı artırdı.

Moody’s Analytics’in başekonomisti Mark Zandi, savaşın şimdiye kadar her Amerikan hanesine yaklaşık 2.000 dolara mal olduğunu tahmin etti. Bu tutar, enerji maliyetlerindeki 1.100 dolarlık artışı, faiz oranlarından kaynaklanan 540 dolarlık ek maliyeti ve 360 dolarlık askerî harcamayı kapsıyor. Zandi’ye göre, mevcut yakıt fiyatlarıyla enerji maliyetleri her hafta 50 dolar daha artıyor.

Yakıt ve uçak bileti fiyatlarındaki artış

Amerikan Otomobil Birliği’nin açıklamasına göre, savaş öncesinde bir galon normal benzinin ortalama fiyatı 2,98 dolar, dizelin fiyatı ise 3,76 dolardı. Cuma günü benzinin fiyatı 4,33 dolara yükseldi. Bu, savaş öncesi seviyeye kıyasla yüzde 45’lik bir artış anlamına geliyor. Dizel fiyatı da yüzde 68 artarak 6,33 dolara ulaştı. Dizel fiyatlarındaki yükseliş, mal taşımacılığı maliyetlerini artırarak enflasyonu körüklüyor.

Uçak yakıtının fiyatı da savaş öncesinde varil başına 99 dolarken nisan ayında 209 dolara yükseldi ve eylül ayında yaklaşık 195 dolara ulaştı. Havayolu şirketleri, artan maliyetlere karşılık olarak bilet fiyatlarını ve ek ücretleri artırdı, ayrıca bazı uçuşları iptal etti. Eylül ayında uçak bileti fiyatları, geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 22 daha yüksekti.

Gıda ve ürün fiyatları üzerindeki baskı

ABD Tarım Bakanlığı, bu yıl gıda fiyatlarında beklenen artış oranını yüzde 1,7’den yüzde 2,4’e yükseltti. Yakıt, gübre, soğuk hava depolarında muhafaza ve taşımacılık maliyetlerindeki artış, fiyatlar üzerindeki baskının başlıca nedenleri arasında yer alıyor. Bununla birlikte, gıda fiyatlarındaki artışın ne kadarının doğrudan savaşla bağlantılı olduğu kesin olarak bilinmiyor; çünkü gümrük tarifeleri, hava koşulları ve iş gücü maliyetleri de fiyatları etkiliyor.

Eylül ayında gıda fiyatları, beş yıl öncesine kıyasla yaklaşık yüzde 22 daha yüksekti. Uzmanlar, taşımacılık ve muhafaza maliyetleri nedeniyle taze meyve ve sebze fiyatlarının daha hızlı artabileceği konusunda uyarıda bulundu.

Ayrıca şirketlerin kullandığı mal ve ürünlere yönelik taşımacılık ve depolama hizmetlerinin maliyeti, eylül ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 10,2 arttı. Nakliye şirketleri de ek yakıt ücretleri uyguluyor. Uzmanlar, petrol fiyatları düşse bile yıl sonu tatil döneminde talebin artmasının ve taşımacılık kapasitesindeki kısıtlamaların, gönderi maliyetlerini yüksek seviyelerde tutabileceği uyarısında bulunuyor.