18. Astana oturumu
Astana merkezli 18. Suriye konulu uluslararası konferans Kazakistan'ın başkenti Nur Sultan'da başladı. İran heyeti, Kazakistan'ın Nursultan kentinde, Dışişleri Bakanı Özel Siyasi Konular Başdanışmanı Ali Asger Haci başkanlığındaki Astana sürecinin 18. tur uluslararası toplantılarının ilk gününde Rus heyetiyle bir araya geldi. Suriye'deki son siyasi ve saha gelişmeleri gözden geçirildi.
İran İslam Cumhuriyeti ve Rusya, Suriye'nin toprak bütünlüğüne, birliğine ve ulusal egemenliğine saygı da dahil olmak üzere tüm Astana anlaşmalarının uygulanmasının önemini vurguladı.
Son uluslararası gelişmelere ve Suriye'ye etkilerine değinen İran Dışişleri Bakanı Başdanışmanı, Suriye krizinin barışçıl çözümünde garantör ülkelerin önemini ve ortak iradesini vurguladı.
Dışişleri Bakanı Başdanışmanı, ırkçı İsrail'in yakın zamanda Şam Havalimanı'na yönelik geniş çaplı hasara yol açan saldırısını kınadı ve siyonist rejimin Suriye'nin kentsel altyapısına zarar verecek saldırılarının devam etmesinden duyduğu endişeyi dile getirdi.
Ali Asger Haci, başta Amerikalılar olmak üzere Batılı ülkelerin insani yardımları siyasallaştırma davranışlarını eleştirerek, bu konuda ayrımcı bir davranış olmadan uygulanması çağrısında bulundu.
Rusya Devlet Başkanı'nın Suriye Özel Temsilcisi Alexander Lavrentyev de, İran ve Rusya'nın Suriye'deki ortak tutumlarını vurgulayarak, bu konudaki ikili işbirliğinin genişletilmesini memnuniyetle karşıladı.
Görüşmede Irak ve Lübnan heyetleri de İran heyetiyle ayrı ayrı görüşerek Suriye ve bölge ile ilgili konuları ele aldı.
Astana görüşmelerinin en önemli kazanımlarından biri de Suriye'deki tansiyonun düşürülmesi oldu. Görüşmelerin başlamasından bu yana Suriye'nin çeşitli bölgelerindeki gerginlikler hafifledi ve çatışmasızlık bölgelerine insani yardımlar gönderildi.
17. toplantı Aralık 2021'de Nursultan şehrinde yapıldı ve şimdi 6 ay sonra 18. toplantı yapılıyor. Toplantı, Suriye Dışişleri Bakan Yardımcısı Ayman Susan'ın Türkiye'nin eylemlerini, özellikle de kuzey Suriye'ye yönelik tekrarlanan saldırılarını şiddetle eleştirmesi ve bunu uluslararası hukukun açık bir ihlali olarak adlandırması ve Astana zirvesinin kazanımlarına aykırı olarak nitelendirmesiyle başladı. Aslında Türkiye, Astana sürecinde garantör ülkelerden biri olarak mükerrer saldırılarla Suriye'nin egemenliğini ihlal ediyor ve Astana sürecinin en önemli ekseni olan Suriye'nin egemenliğini ve toprak bütünlüğünü koruma taahhüdüne ters olarak hareket ediyor.
18. Astana zirvesiyle ilgili bir diğer nokta da Rusya'nın varlığının Suriye krizini hala dış politika önceliklerinden biri olarak gördüğünü göstermesidir. 24 Şubat'ta Rusya'nın Ukrayna'ya saldırmasının ardından, Rusya'nın Suriye'ye odaklanmasının azaldığına ve Moskova'nın birliklerini Suriye'den çekmeye çalıştığına dair çok sayıda haber ve söylenti çıktı. Rusya Devlet Başkanı'nın özel elçisi Alexander Lavrentyev, Astana zirvesinin başlangıcında, Rusya'nın Ukrayna'daki özel askeri operasyonuna rağmen Suriye sorununun çözülmesinin Rusya'nın dış politika önceliklerinden biri olduğunu söylemesi ise bu söylentileri devre dışı bıraktı.
18. Astana toplantısının en önemli ekseninin 5 konunun etrafında oluştuğu söylenebilir. 18. Astana Zirvesi'nin diğer konuları arasında Suriye'nin yeniden inşası, Suriyeli mültecilerin dönüşünün kolaylaştırılması ve Suriye anayasasının hazırlanma süreci yer alıyor.
ABD'nin Suriye'deki yasadışı varlığı ve IŞİD terörüyle mücadele bahanesiyle petrolünün çalınması bu konulardan biridir. İsrail'in Suriye'ye sık sık yaptığı saldırılar, Astana zirvesinin bir diğer odak noktası. Siyonist rejim İsrail, son aylarda çeşitli bahanelerle Suriye'ye yönelik saldırılarını yoğunlaştırdı ve Türkiye ve ABD ile birlikte Suriye'nin egemenliğini defalarca ihlal etti.
