Irak Kürdistan bölgesi yönetiminin yasa dışı olarak petrol ihracatını sürdürmesi

Irak kürdistan’ı yurtseverler birliği üyesi ve Irak meclisinin petrol ve enerji komisyonu başkanı Ariz Abdullah yaptığı açıklamada, Irak kürdistan’ı bölgesel yönetiminin Kerkük petrol yataklarından 400 bin varil petrol çıkardığını ve sadece 20 bin varil petrolü Bağdat’taki Irak Merkezi hükümetine teslim ettiğini söyledi.

Seyyid Rezi İmadi

Bağdat merkezi hükümetiyle Irak Kürt yerel yönetiminin petrol ile ilgili ihtilafları, petrol arama, hafriyatı ve petrol çıkarma, petrol ihraç etme ve petrol gelirini paylaşma gibi maddelerden ibarettir. Irak kürdistan’i bölgesel yönetimi, Irak’taki sorunlardan uzak, bu bölgeyi kalkındırma sevdasıyla petrol gelirleri hakkında özel bir hesap açmış bulunuyor. Uluslararası enerji ajansının tahminlerine göre, Irak’ın kürt yerel yönetimi bölgesinde petrol birikimi miktarı 4 milyar varildir. Fakat Irak Kürdistan yerel yönetimi, bu miktarın 45 milyar varil olduğunu ileri sürmektedirler. Irak anayasası uyarınca, petrol arama, çıkarma, üretme ve ihraç etme çalışmaları Irak merkezi hükümetinin izni ve onayıyla yapılmalıdır. Fakat Irak kürt bölgesi yönetimi, Irak Merkezi hükümetinden izinsiz ve anayasal ihlal biçiminde yabancı şirketlerle petrol anlaşmaları yapıp, petrol ihracatını sürdürmektedir. Nitekim Neçirvan Barzani’nin bildirdiğine göre, 22 ülkeden 50 şirket Irak Kürdistan bölgesi yönetiminin enerji sektörüne 15 milyar doların üzerinde yatırım yapmış bulunuyor.

Irak yerel Kürt yönetimiyle Irak Merkezi hükümetinin asıl ihtilaflarından biri, petrol çıkarma ve ihraç etmekle gelir paylaşımı anlaşmalarıdır. Irak federal devletiyle Irak kürdistan’ı yerel yönetimi arasında Aralık 2014'de yapılan anlaşma sonucu, Bağdat ile Erbil arasında ihtilafların çözümü amacıyla petrol anlaşması imzalandı. Bu anlaşma uyarınca, Irak kürdistan bölgesel yönetimi, günlük 250 bin varil petrol Irak kürt bölgesinden ve 300 bin varil petrol de Kerkük bölgesinden istihsal edip, Irak milli petrol şirketi Sumo izniyle ihraç etmesi, , petrol gelirini Irak hazinesine yatırması taahhüdünde bulundu. Buna karşılık Bağdat merkezi hükümeti de 14 trilyon Irak Dinar’ı olan petrol gelirinin yüzde 17sini Irak yerel yönetiminin hesabına yatırması yükümlülüğünü üstlendi. Fakat bu anlaşmaya rağmen Irak Kürdistan yerel yönetimi, Bağdat’tan izinsiz ve bağımsız olarak petrol ihracatını sürdürdüler. Irak kürt bölgesi yöneticileri Bağdat- Erbil Petrol anlaşması ihlalini ve anayasa dışı girişimlerini meşru göstermek amacıyla, Irak petrol ve doğal gaz kanununun uygulanmadığını Petrol arama ve keşfiyle ilgili 109. ve 110. kanun maddelerinin 2006 yılı öncesine ait olduğunu, halbuki Irak Kürdistanı bölgesindeki petrol yataklarının 2006 yılı sonrası keşfedildiğini ileri sürmektedirler. Irak Kürt Bölgesinde her geçen gün derinleşen ekonomik krizin halk üzerindeki olumsuz etkisi görülmektedir. Barzani yönetimi, devlet Memurların maaşlarını düzenli ödeyememektedir. Halk kesimleri, geçim sıkıntısı çekmektedirler. Grevler ve protesto gösteri yürüyüşleri yapılmaktadır. Yerel yönetimin bu sorunu ortadan kaldırması için köklü bir şekilde reform yapması gerekir. Bu bağlamda, Irak Kürdistanı yerel yönetiminin başkan yardımcısı Gubad Talabani 17 Şubat günü yaptığı açıklamada, Bağdat hükümetinin bölgedeki devlet memurlarının maaşlarını ödemesi halinde Kürt bölgesinin Irak merkezi hükümetiyle anlaşmaya hazır olduğunu belirtti. Irak başbakanı Haydar El-Ebadi de yaptığı açıklamada, Irak kürdistan bölgesindeki devlet memurları ve kamu çalışanlarının maaşını ödemeye hazır olduklarını, fakat önşart olarak Kürdistan yerel yönetiminin petrol ihracatını durdurması gerektiğini söyledi. Petrolün fiyatının da azalmasıyla Irak federal devleti ve Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi ekonomik olarak zor günler geçirmektedir. Petrol ihracatı ve geliri hakkındaki ihtilaflar, Bağdat ile Erbil arasındaki ilişkileri gerginleştirmektedir. Irak Kürt bölgesi Türkiye üzerinden ihraç ettiği petrol gelirlerini zimmetine geçirip, Irak merkezi devlet hazinesine yatırmamasına rağmen Kürt bölgesindeki devlet memurların maaşlarını ödeyememesi şüphelere yol açmıştır. Iraklı Kürt partiler ve siyasi toplumsal guruplar, Barzanilerin petrol gelirlerinin nerelere aktarıldığını sorgulayıp, yolsuzluklar yapıldığını belirtmektedirler.