Iraklı Kürtlerin bağımsızlık referandumunda bölünmesi

Kuzey Irak’ta IKDP ve IKYB bu bölgede bağımsızlık referandumu konusunda ortak komisyon kurmak üzerine anlaşmaya vardıktan sonra üç önemli Kürt partinin muhalefeti ile karşılaştı.

Kuzey Irak’ın Kerkük eyaletinde valilik konseyi başına buyruk bir şekilde hareket ederek kamu binalarında yerel bayrağı göndere çekilmesi ve ardından Kerkük’te referandum kararı almasının ardından Kuzey Irak’ta yerel iktidarı ellerinde bulunduran IKDP ve IKYB referandum işini ciddi bir şekilde yürütmek üzere ortak komisyon kurma kararı aldı. Bu anlaşmanın artından iki partinin ortak heyeti geçenlerde Bağdat’ı ziyaret etti ve Kerkük eyaletinde gündeme gelen bayrak krizi ve referandum meselesini Bağdat’ta merkezi yönetimin üst düzey yetkilileri ile görüştü.

Ancak Bağdat’a giden Kürt heyette Kuzey Irak’ın diğer siyasi Kürt partilerinin temsilcileri yoktu. Bu durum yörenin üç önemli diğer partileri olan Değişim hareketi partisi, İslamî cemaat partisi ve İslamî birlik partisinin iktidardaki iki partiyi eleştirmelerine neden oldu.

Üç muhalif partinin yetkilileri IKDP ve IKYB’nin bağımsızlık referandumu düzenleme çabaları tamamen parti eksenli bir hareket olduğunu ve tüm Kürtlerin onayladığı bir karar olmadığını belirtti.

Irak parlamentosunda İslamî cemaat partisini temsil eden Zana Rustayi Kuzey Irak’ta referandum düzenleme çabaları gerçekçi olmadığını ve sadece bölgenin siyasi ve iktisadi sorunlarını örtbas etmeye yönelik sarf edilen bir çaba olduğunu kaydetti.

Aslında Irak Kürdistanı’nın bağımsızlığı için referandum düzenlenmesi, Irak anayasasında öngörülen bir yasadır, fakat bu yasa şimdiye kadar bir çok nedenden ötürü uygulanamadı. En başta Kuzey Irak’ın bağımsızlığı konusunda Iraklı tüm Kürtlerin hemfikir olmadığı anlaşılıyor, ki bu da bağımsızlığın Kuzey Irak’a hiç bir özel imtiyaz kazandırmayacağını anlamaktan kaynaklanıyor.

Kuzey Irak bağımsız olduğu takdirde coğrafi bakımdan açık denizlere ulaşmaktan mahrum kaldığı için ciddi sıkıntıya giriyor. Bu durum Iraklı Kürtlerin önemli bir bölümünü üniter bir Irak devleti içinde kalma konusunda ikna ettiği gözleniyor. Bundan başka Kuzey Irak’ta gerekli iktisadi ve siyasi altyapının bulunmaması ve ayrıca bölgenin güçlü bir ekonomi ve üniter nüfus ve etkili silahlı kuvvetlerden yoksun olması da bu bölgenin Irak’tan bağımsız olmasını imkansız hale getiriyor. Fakat Kuzey Irak’ın iki geleneksel partisi olan IKDP ve IKYB bölgenin içinde bulunduğu temel sorunlardan kaçmak ve muhalif öfkeli Kürtleri ve kamuoyunu kontrol altına alabilmek için bağımsızlık referandumunu ile sürüyor ve aynı zamanda bu iddia ile Irak’ın merkezi yönetiminden daha fazla taviz koparmaya çalışıyor.

Gerçekte Kuzey Irak’ta yaşanan siyasi ve iktisadi krizler yöre halkının hoşnutsuzluğunu tetikliyor ve hatta bölgenin yerel parlamentosunun işlemez hale geldiği anlaşılıyor. Kuzey Irak’ta bu sorunların kökleri Mesut Barzani’nin bölgede başkanlık koltuğunu bırakmak istememesine dayanıyor. Barzani’nin başkanlık süresini Ağustos 2015’te resmen sona erdi. Öte yandan muhalif Kürt partilerin Barzani’nin başkanlık koltuğunu bırakmamasına itirazları bölgede siyasi krizi daha da derinleştiriyor. Nitekim Değişim hareketi partisi temsilcilerinin Erbil’den ihraç edilmesi de yerel parlamentonun pratikte kapanmasına yol açtığı gözleniyor.

Bu arada Kuzey Irak’ta çeşitli etnik gruplara mensup olan insanların sokaklara dökülmesi de Barzani yandaşları ile çatışmalara ve grevlere yol açtığı ifade ediliyor. Bu durumda Barzani ve yandaşlarının iktidarın başında kalabilmek için ellerinde bulunan tek silahları bağımsızlık referandumu olduğu anlaşılıyor.