Salman Moskova’da; kısıtlı ve değersiz anlaşmalar

Arabistan kralı Salman’ın Moskova ziyaretini değerlendiren gözlemciler, bu ziyaretin getirileri kısıtlı bazı iktisadi ve askeri anlaşmalar, Ortadoğu bölgesinde mevcut durumu benimsemek ve Rusya’dan bölgedeki güç dengelerinin daha fazla İran’dan yana ağır basmasını istemekten ibaret olduğunu belirtiyor.

Arabistan’ın hasta kralı Salman bin Abdulaziz 4 Ekim Çarşamba günü Rusya’nın başkenti Moskova’ya geldi. Gerçi Suud rejiminde siyaset ve medya çevreleri bu ziyareti tarihi bir ziyaret gibi takdim etmek için büyük çaba harcadı, ancak görünen o ki bu ziyaretin tarihi oluşunun tek boyutu, ilk kez bir Suudi Arabistan kralının Rusya topraklarını ziyaret etmesinden ibaret oldu.

Her halükarda kral Salman’ın Moskova ziyaretinin getirileri şimdilik bir kaç askeri ve iktisadi önemsiz anlaşmanın imzalanması ve kral Salman ve takımının İran İslam Cumhuriyeti’nin bölgesel rolü hakkındaki eski sözlerin biraz daha hafifletilerek tekrarlanmasının ötesine geçmedi.

Gerçi kral Salman’ın Rusya ziyareti sırasında iki ülke arasında bazı anlaşmalar imzalandı, ancak bu anlaşmaların iktisadi değerinin 4 milyar doları bile aşmadığı belirtildi. Bu rakam, geçen Mayıs ayında Arabistan ile Amerika arasında ve ABD Başkanı Donald Trump’ın Riyad’a yaptığı ziyaretinde imzalanan 400 milyar dolarlık anlaşmanın karşısında yok denecek kadar azdır. Yine Arabistan ile Rusya arasında imzalanan anlaşmaların önemli bir bölümü Riyad’ın askeri alımları ile ilgilidir ki en önemli olanı da Moskova’nın Arabistan’a S-400 füze savunma sistemlerini satmayı kabul etmesidir. Dolaysıyla imzalanan iktisadi anlaşmaların aslında Moskova ile Riyad arasındaki ilişkilerde hiç bir köklü değişikliğe yol açmayacağı şimdiden söylenebilir. Zira gerçekte Moskova Arabistan’a ABD liderliğindeki Batı ittifakına yakın bir ülke olarak bakıyor, nitekim bu ülkenin güvenlik bakımından tamamen Amerika’nın şemsiyesi altında bulunuyor.

Bu arada gerçi kral Salman Moskova ziyareti sırasında bir kez daha İran karşıtı iddialarını tekrarladı, fakat görünen o ki kral Salman Rusya lideri Vladimir Putin’in geçen Ağustos ayında korsan İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu’ya İran konusunda verdiği cevaptan haberdardı ve bu yüzden İran karşıtı tutumunun üzerinde pek fazla durmadı. Hatırlanacağı üzere siyonist rejim Başbakanı Netanyahu geçen Ağustos ayında Rusya’ya yaptığı ziyareti ve Putin ile görüşmesi sırasında İranlıların tarih boyunca yahudi milletini yok etmek için çalıştıklarını söylemişti. Ancak Rusya lideri Putin Netanyahu’nun bu sözlerine alaylı bir şekilde verdiği cevapta, bu konu millattan önce beşinci yüzyıla ait bir konu olduğunu ve bugün farklı bir dünyada yaşadıklarını ve bu dünya hakkında sohbet etmeleri gerektiğini vurgulamıştı.

Aslında Rusya lideri Putin’in siyonist Başbakan Netanyahu’ya verdiği cevap ve son yıllarda İran ve Rusya’nın gelişen ilişkileri kral Salman’a İran Rusya için Ortadoğu bölgesinde stratejik bir müttefik olduğunu anlatmaya yetti. Bu yüzden kral Salman Moskova ziyareti sırasında İran karşıtı tutumunu ön plana çıkarmak yerine daha çok bölgede İran ve Arabistan arasındaki güç dengelerinin daha fazla İran lehine ağır basmamasını istemekle yetinmek zorunda kaldı.

Arap dünyasının seçkin yazarlarından Abdulbari Atvan ise Ray El Yom gazetesinde yatığı yorumda şu ifadelere yer verdi: Arabistan şimdi Suriye Cumhurbaşkanı Beşar Esad’ın Şam’da El Muhacirin sarayında kalmasını kabul ediyor ve Suriye krizinin askeri yoldan çözümlenmesinin imkansız olduğunu itiraf ediyor ve Rusya’dan İran’ın Suriye’deki nüfuzunun azalması yönünde istediği güvencelerin seviyesini düşürüyor.

Sonuçta görünen o ki, kral Salman’ın Moskova ziyaretinden Ortadoğu bölgesindeki hakim düzende pek fazla bir değişiklik getirmesini beklememeliyiz, ama yine de bu ziyaretin petrol piyasaları üzerinde olumlu etkisi olmasını bekleyebiliriz, zira Arabistan OPEC’in ve Rusya da OPEC dışında dünyanın en büyük petrol üreticileridir.