ABD nükleer anlaşmadan bir yıl önce çekildi

Uluslararası barış ve güvenliğin korunması adına çok önemli bir anlaşma olan nükleer anlaşmayı bozmak amacıyla ABD 8 mayıs 2018'de ondan çekildi.

ABD'nin nükleer anlaşma karşıtı yaklaşımı, Rusya, Çin ve Avrupa troykası olmak üzere 4+1 Grubu'nun diğer üyelerince kabul edilir değil. Trump yönetimi Ağustos ve Kasım 2018 olmak üzere iki aşamada İran'a yönelik nükleer yaptırımlarını geri getirdi ve hala İran'a karşı yaptırım baskısına devam ediyor.

Nükleer anlaşmadan ABD'nin çekilmesinin birinci yıldönümünde de dünya Trump yönetiminin yasadışı girişimlerine tanıklık ediyor. Trump yönetiminin ABD'yi nükleer anlaşmadan çekmekle, uluslararası anlaşmaların itibarını sorguladığı gibi, bölgesel ve uluslararası güvenlik ve barış üzerinde de olumsuz etkilere yol açmıştır.

Trump'ın nükleer anlaşmadan çekilme bahanesi olarak, İran'ın bu anlaşma çerçevesinde kendi yükümlülüklerini yerine getirmediğini ve ABD'nin de anlaşmadan beklediği hedefler ve menfaatlerine ulaşmadığını ileri sürdü. Oysa 4+1 Grubu'nun üyeleri, Washington'un iddiasının tam tersine inanmaktalar. 

Trump yönetimi defalarca İran tarafından nükleer yükümlülüklerin yerine getirilmediğini iddia edip, hatta Tahran'ı nükleer silah elde etmeye çalışmakla suçlarken, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı, Trump'ın İran'ın nükleer programı ile yalan iddialarını kabul etmiş değil ve şimdiye kadar 14 raporunda İran'ın nükleer anlaşma çerçevesinde kendi yükümlülüklerini yerine getirdiğini onaylamıştır.

UAEA Genel Müdürü Yokia Amano bu bağlamda BM Güvenlik Konseyi'ndeki son açıklamasında bir kez daha İran'ın nükleer yükümlüklerini yerine getirdiğini teyit ederek, 2009 yılından beri İran'ın nükleer faaliyetlerinde herhangi bir sapma görülmediğini kaydetti.

Görünen o ki ABD, UAEA'nin İran'ın nükleer faaliyetleri ile ilgili raporlarını umursamıyor ve sadece Siyonist rejimin bu bağlamdaki iddialarını dikkate alıyor.

Diğer yandan Trump yönetiminin İran'dan beklentileri nükleer anlaşmanın çok ötesindedir. ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo mayıs 2018'de İran için 12 şart ileri sürdü. Bu şartların yerine getirilmesi, İran'ın ABD karşısında kayıtsız şartsız teslim olması anlamına geliyor. Pompeo'nun 12 şartı arasında İran'ın nükleer programının tamamen durması, füze programının askıya alınması ve İran'ın bölgesel nüfuz ve etkinliğinin kesilmesi yer alıyor. Anlaşıldığı gibi, ABD İran'ı tüm ulusal ve bölgesel güç etkenlerinden mahrum bırakmaya çalışıyor.

Washington'un İran'ın nükleer anlaşmaya bağlı kalmaması ile ilgili boş iddiaları ve sonunda bu önemli anlaşmadan çekilmesi aslında İran'a karşı baskıyı tırmandırmak için bir bahanedir. ABD Dışişleri Bakanlığı İran Özel Girişim Masası Sorumlusu Braian Hook, Washington'un Tahran'a baskıyı arttırmak ve İran'a karşı en ağır baskı politikasını sürdürebilmek için nükleer anlaşmadan çekildiğini söylemiştir.

ABD'nin nükleer anlaşmadan yasadışı olarak çekilmesi ve Avrupalılar'ın da  ABD'nin nükleer yaptırımlarının olumsuz etkilerini hafifletmek için verdikleri sözlerini yerine getirmeleri üzerine ABD'nin nükleer anlaşmadan çekilmesinin yıldönümünde kendi nükleer yükümlülüklerinin bir kısmını askıya aldı.

İran'ın bu kararı, ABD'nin tepkisine yol açtı. ABD Dışişleri Bakanı İran'ın nükleer anlaşmaya karşı yaklaşımının değişmesi hakkında, "bu bağlamda ben de İran'ın değişiklikler yapacağını gösteren bazı haberleri okudum, bu meselenin 0-1 şeklindedir, siz nükleer anlaşmaya ya bağlısınız ya da değilsiniz." ifadelerini kullandı.

Ancak İran artık kararını vermiştir ve gelinen noktada yükümlülüklerini bir kısmını askıya almak suretiyle 4+1 Grubu'na kendi ciddiyetini böyle ortaya koymuştur.