AB'nin 4 kilit yetkilisinin seçilmesindeki zor süreç ve anlaşmazlık işareti
Son senelerde farklı ve birçok sorun ve meselelerle karşı karşıya kalan AB'ni belirsiz bir vizyon bekliyor. Birlikte ihtilaf ve çatlağı çok bariz bir şekilde gözler önüne seren konulardan biri, Birlikte kilit yetkililerinin seçilmesidir.
AB parlamento seçimlerinin mayıs 2019'de düzenlenmesinden sonra bir kez daha Avrupa Konseyi Başkanı, Avrupa Komisyonu Başkanı, Dış Politika Yüksek Temsilcisi ve Avrupa Merkez Bankası Başkanı gibi önemli ve kilit görevlerine getirilecek isimlerin seçilmesi gerekiyordu.
Konu ile ilgili görüş ayrılıkları nedeni ile sözkonusu yetkililerin seçilmesi defalarca ertelendi. Sonunda uzun tartışmaların ardından AB'nin 4 kilit görevine getirilecek isimler belli oldu. 28 Avrupalı lider nihayet, uzun süren 4 toplantının ardından salı akşamı bu isimler üzerinde anlaştılar.
Buna göre Avrupa Komisyonu Başkanlığı'na Almanya savunma bakanı Ursula von der Leyen, Avrupa Konseyi Başkanlığı'na Belçika başbakanı Charles Michel, AB Yüksek Temsilciğine İspanya dışişleri bakanı Josep Borrell ve Avrupa Merkez Bankası Başkanlığı'na eski IMF başkanı Fransız Christine Lagarde önerildi.
Avrupa Parlamentosu’nun onaylaması halinde Brüksel doğumlu Alman Savunma Bakanı von der Leyen, Avrupa Komisyonu’nun ilk kadın başkanı olacak.
Avrupa Komisyonu Başkan Yardımcısı Frans Timmersmans’ın veya Manfred Weber'in aday olarak seçileceği yönünde tahminler yürütülürken üç günlük müzakerelerin sonunda ‘sürpriz’ şekilde von der Leyen’in adaylığı üzerinde uzlaşıldı.
Öte yandan AB kulislerinde, Leyen’in adaylığına Avrupa Parlamentosu’ndan onay gelmemesi olasılığının olduğu konuşuluyor.
Konseyde 'nitelikli çoğunluk'la belirlenen yeni AB Komisyonu Başkanı'nın Avrupa Parlamentosu üyelerinin çoğunluğunun onayını alması gerekiyor.
Mevcut AB Komisyonu Başkanı Jean-Claude Juncker'in görev süresi 31 Ekim'de sona eriyor. Yeni başkanın ise 1 Kasım'da göreve başlaması bekleniyor.
Almanya'nın ilk kadın savunma bakanı olan Leyen, 2013’ten bu yana görevini sürdürüyor.
Leyen, Almanya Başbakanı Angela Merkel'in partisi olan Hristiyan Demokrat Birlik Parti-CDU üyesi. CDU ise Avrupa Parlamentosu'ndaki birinci siyasi grup olan Avrupa Halk Partisinin (EPP) bünyesinde bulunuyor.
'Avrupa ordusu' kurulması çağrısı yapan Leyen hakkında, ofisinde bakanlık personeli olmayan, McKinsey ve Accenture şirketlerinden danışmanları uzun süredir çalıştırdığı gerekçesiyle soruşturma açılmış durumda.
Liderler, AB Konseyi Başkanlığına Belçika Başbakanı Charles Michel'i önerdi. Michel Belçika hükümetinde Frankofon liberal partinin lideri ve bir sonraki hükümet kurulana kadar Belçika'nın başbakanı olarak görevini sürdürüyor.
AB Konseyi başkanının görevleri arasında, toplantılara başkanlık etmek, toplantılarda raporlar sunmak, AB içinde mutabakat sağlanmasına yardımcı olmak ve AB'nin liderler seviyesinde dış temsilini yapmak yer alıyor.
Konsey başkanı 2,5 yıllığına seçilirken, görev süresi 1 kez uzatılabiliyor. Mevcut AB Konseyi Başkanı Polonyalı Donald Tusk'un, görevi 1 Aralık'ta devretmesi gerekiyor.
Liderler, Avrupa Merkez Bankası Başkanlığı (ECB) için mevcut Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Christine Lagarde'ı aday gösterdi.
Tüzel kişiliğe sahip bağımsız bir AB organı olan Avrupa Merkez Bankası-ECB'nin görevi, para birimi olarak Euro'yu kullanan AB üyesi ülkelerden oluşan Euro Bölgesi'nde fiyat istikrarını sağlamak olarak tanımlanıyor.
Frankfurt merkezli kurumun başkanının görev süresi 8 yıl olacak. ECB başkanının belirlenmesinde yine nitelikli çoğunluk gerekiyor. Mevcut ECB başkanlık görevini İtalyan Mario Draghi yürütüyor.
İspanya Dışişleri Bakanı Borrell de AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilciliğine aday gösterildi. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi aynı zamanda AB Komisyon Başkan Yardımcılığı görevini yürütüyor. AB'nin bir nevi 'dışişleri bakanı' olarak faaliyet gösteren etkin pozisyona kimin getirileceğine AB üyesi ülkeler nitelikli çoğunlukla karar veriyor.
Mevcut AB Dışişleri ve Güvenlik Politikaları Yüksek Temsilcisi Federica Mogherini'nin görev süresi 31 Ekim 2019'da sona eriyor. Yüksek Temsilcinin de tıpkı AB Komisyonu Başkanı gibi AP üyelerinin çoğunluğunun onayını alması gerekiyor.
Borrell'in seçilmesi ile ilgili önem arz eden konu ise, onun nükleer anlaşma ve anlaşma ile ilgili son gelişmeler hakkındaki yaklaşımıdır.
Borrel 8 Mayıs 2019'de İran'ın nükleer yükümlülüklerini hafifletme kararı hakkında yaptığı açıklamada, "Bildiğim kadarıyla İran, nükleer anlaşma çerçevesinde bu kararı almıştır. ABD, nükleer anlaşmadan çekilmek suretiyle kötü girişimde bulundu ve İran'ın son kararı için zemin sağladı."dedi./