Washington ve Avrupa Türkiye'ye Karşı

Türkiye ve Amerika ilişkileri 15 Temmuz 2016 darbesinin ardından büyük sorunlar yaşamıştır. Ankara makamlarının Trump'ın iş başına gelmesi ile sorunların çözülmesine yönelik tüm ümitlerine rağmen iki ülke arasındaki ihtilaflar şiddetlendi.

Washington Ankara aleyhindeki son girişiminde AB'ine paralel olarak Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki doğalgaz ile ilgili girişimlerine ilişkin karşı bir tutum sergiledi. Amerika dışişleri bakanı Mike Pompeo 5 Ekim tarihinde Yunanistan ziyaretinde Yunanistan başbakanı ile görüşmesinde Ankara'nın sondaj çalışmalarını yasa dışı ve kabul edilemez olduğunu söyleyerek uyarıda bulundu. 

Amerika dışişleri bakanı bu hususta şöyle bir açıklamada bulundu: "Akdeniz'de enerji kaynaklarının aranması ile ilgili mevcut kurallar Türkiye'nin yasa dışı sondaj ve girişimlerde bulunmaması gerektiğini gösteriyor. Biz Türklere  sondajlarının yasa dışı ve kabul edilemez olduğunu söyledik. Bu yüzden yasal faaliyetlerin devamından emin olunması için bu alandaki diplomatik çabalarımızı sürdüreceğiz." 

Amerika dışişleri bakanı Türkiye ve AB arasındaki ağır ihtilafların mevcut olduğuna değinerek hiçbir ülkenin Avrupa'yı rehin alamayacağını söyledi. 

Türkiye 2019 Şubat ayının sonlarında Kıbrıs Türk Kesiminin yakınlarındaki doğalgaz ve petrol sondajını başlattı. Bu girişim ise Türkiye ve komşuları arasında yani Kıbrıs Rum Kesimi ve Yunanistan'la ilişkileri gerginleştirip Avrupa Birliğinin de tepkilerine yola açtı. Ankara Akdeniz sularına sondaj gemisini gönderdiğinde Kıbrıs Cumhuriyeti ve Türkiye arasındaki tansiyon iyice artmış oldu. 

Kıbrıs Cumhuriyeti daha önce bu bölgelerdeki sondaj için İtalyan ve Fransız şirketler ile anlaşmıştı. Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Avrupa Birliği üyesi olmasından dolayı da bu olayın ardından Brüksel Ankara'ya sert yüklendi. Avrupa Birliği liderleri ise Haziran 2019'da Brüksel oturumunun sonuç bildirisinde Türkiye'nin Kıbrıs adası etrafındaki sondaj çalışmalarının yasa dışı olduğunu ve bu çalışmaları kınadıklarını bildirdi. 

Aslında AB ve Türkiye ilişkileri 15 Temmuz darbesinin ardından hep çalkantılı bir  dönem yaşamıştır. Şimdi de Türkiye'nin AB üyeliği, Türkiye'deki siyasi düzendeki değişiklikler ve Brüksel'in Türkiye içişlerine karışması ve eleştiriler yapması gibi AB ve Türkiye arasındaki ihtilaflar listesine bir yenisi eklenmiş oldu. Türkiye ile Doğu Akdeniz'de petrol ve doğalgaz aranması ve sondaj çalışmaları konusunda doğrudan sorun yaşayan Kıbrıs Cumhuriyeti ve Yunanistan'ın Avrupa Birliği üyesi olmasından dolayı Brüksel de bu iki ülkeyi Türkiye'ye karşı savunmakta ısrarcı olmuştur. 

Avrupa Birliği daha önce Yunanistan ve Kıbrıs Cumhuriyeti'nin baskıları yüzünden bir bildiri yayımlayarak Türkiye'nin sondaj çalışmalarını yasa dışı niteleyip Ankara'ya sondajları durdurmaması halinde uygun tepkiyi almaya hazır olması uyarısında bulundu. 

Şimdi de Türkiye ile Suriye Kuzeyindeki güvenli bölge, Rusya'dan S-400 savunma füze sistemlerinin alımı ve Türkiye'nin İran ile ticaretini devam ettirmesi hususunda ciddi ihtilaflar yaşayan Amerika kolladığı fırsatı yakalayıp Avrupa Birliği ile beraber Ankara'yı baskı altında tutmaya ve şiddetini arttırmaya çalışmaktadır. Buna rağmen Ankara makamları bu alanda geri adım atma niyetinde değildir. Böylece Ankara Doğu Akdeniz bölgesinde doğalgaz ve petrol aramalarını ve sondaj yapılmasını kendi hakkı olarak biliyor. 

Recep Tayyip Erdoğan bu hususta Haziran 2019'da yaptığı açıklamada Türkiye'nin de Doğu Akdeniz'deki enerji kaynaklarından paya sahip olduğunu söylemişti. 

Böylece yapılan tahminlere göre yakın gelecekte Türkiye ve AB'nin bu konu hakkındaki karşılaşması daha da şiddetlenecektir. Bu alanda Ankara aleyhinde hasmane girişimler bile söz konusu olabilir. Buna rağmen Kıbrıs Cumhuriyeti'nin asıl hamisi olan Trump'ı da arkasına alan Yunanistan bu yolda Türkiye için en büyük sorunu yaratacak gibi duruyor.