İran'ın silah yaptırımlarının uzatılmasına karşı Rusya'nın muhalefeti

Bercam Nükleer anlaşması üzerine İran'ın silah ambargosu 18 ekim 2020'de sona erecek. Ancak mayıs 2018'de bu anlaşmadan çekilen ABD bu meseleye ilişkin muhalefetini bildirmiş ve Washington'un bu yaklaşımı Rusya'nın eleştirisine yol açmıştır.

Bu doğrultuda Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergei Ryabkov 26 Aralık Perşembe günü yaptığı açıklamada, BM'nin İran'a yönelik silah ambargosunun gelecek yıl süresinin dolacağını ve uzatılmayacağını söyledi. Ryabkov "Ahde vefa gerekliliği temeli" üzerinde Nükleer anlaşma çerçevesinde İran ile diğer taraflar arasında ayrıca Güvenlik konseyinin 2231 sayılı ortak kararnamesinin onaylanması gibi  İran'ın silah ambargosunun kaldırılması da dahil olmak üzere  anlaşmaya varılan konuların uygulanması gerektiğine vurgu yaptı.Rus yetkilinin dediğine göre silah yaptırımı adı altında gündeme gelen bu meselenin başka bir boyutu da mevcuttur. Bu aynı zamanda İran'ın silah ihraç etmesini de yasaklıyor. Anlaşmalara göre, kredi döneminin sona ermesi nedeniyle, her iki kısıtlamanın da gelecek yıl süresi dolacak ve yenileme olmayacak.

BM Güvenlik konseyinin 2231 sayılı kararnamesine göre İran'a veya İran'dan silah ithalatı veya ihracatı beş yıl boyunca yasak ilan edildi.İşte bu yasak Ekim 2020'de sona erecek. İran'a yönelik silah ambargosunun yakında sona ermesi, Trump yönetimini paniğe düşürüp İran'a daha fazla yaptırım uygulanmasına itmiştir. Washington'un hedefi, aynı zamanda Bercam Nükleer anlaşmasının iptali veya zayıflamasıdır ve bunu da İran aleyhinde uluslararası bir baskıyı oluşturmakla gerçekleştirmeyi amaçlıyor. Bununla birlikte, 4+1 grubunun hiçbir üyesi şimdiye kadar İran silah ambargosunun kaldırılmasına itiraz etmemiş ve ABD'nin bu konudaki endişesi ve itirazlarının haksız olduğunu belirtiyorlar. Rusya'nın  İran'ın silah ambargosunun iptali gerekliliğine yaptığı vurgusu Güvenlik konseyinin 2231 sayılı kararı çerçevesinde gündeme geliyor. Buna karşı ABD dış işleri bakanı Mike Pompeo gibi Amerikan'ının üst düzey yetkilileri son aylarda defalarca İran'ın silah yaptırımının uzatılmasını istemiştir. Pompeo 12 Ağustos 2019 tarihinde yayınladığı bir twitte İran'ın 5 yıllık silah ambargosunun sona ermesinin sonuçları konusunda uyardı. Pompeo, tweetinde zamanın tükendiğini ve Güvenlik Konseyi tarafından İran İslam Cumhuriyeti'ne uygulanan silah ambargosunun sona ermesine fazla zaman kalmadığını vurguladı.ABD dışişleri bakanı 18 Ekim 2018 tarihinde ise İran'a karşı BM'nin silah ambargosunun 2020 yılında sona ermesini bölgede silah rekabeti oluşturacağı iddiasında bulundu.[Pompeo yayınladığı bir tweet mesajında şöyle yazdı: BM'nin İran'a yönelik yaptırımlarının, İran'ın kusurlu nükleer anlaşması nedeniyle bir yıl daha sona erecektir. Rusya ve Çin gibi güçlü ülkeler İran'a gelişmiş silahlar satabilecekler. İran hükümeti de herkese silah satmakta özgür olacak."

ABD, Batı Asya bölgesinde en büyük silah satıcısıdır ve son yıllarda Fars Körfezinin güney ülkelerine on milyarlarca dolar değerinde silah satmıştır. Sadece bir örnekte Donald Trump, Mayıs 2017'de Suudi Arabistan'a yaptığı bir ziyarette Suud rejimi ile 110 milyar dolarlık bir silah anlaşması imzaladı. İran İslam Cumhuriyeti dışişleri bakanı Mohammad Cevad Zarif, ABD'nin Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'ne yaptığı büyük kitlesel silah satışlarına atıfta bulunarak," ABD politikaları bölgedeki istikrarı ve barışı tehlikeye atmıştır. ABD bölgeyi "barut varili" haline getirdi." ifadelerini kullandı.Bununla birlikte, İran İslam Cumhuriyeti uzun yıllardır BM'nin kararnameleri uyarınca büyük yaptırımlar nedeniyle yasaklanan büyük silahları satın alamadı ve bunun yerine iç yeteneklere ve kapasitelere dayanarak çeşitli kara, hava, deniz, füzeler ve elektronik ekipman ve sensörleri tasarlama ve üretme konusunda büyük adımlar attı ve hatta bazı silahları ihraç edebildi.Washington aslında İran'ın savunma gücünü artırmaktan korkuyor ve bu nedenle BM Güvenlik Konseyi'nin 2231 sayılı Kararının aksine İran'ın silah ambargosunu genişletmek için yasa dışı bir talep dile getirmiştir.