Moskova Ateşkesinin İhlali

Azerbaycan Cumhuriyeti ve Ermenistan arasında Rusya arabuluculuğu ile imzalanan ateşkes anlaşması beş dakika kadardan daha fazla sürmedi.

Ermenistan dışişleri bakanı Zohrab Mnatsakanyan  Cuma akşamı  Azeri mevkidaşı  ile 12 saat kadar süren müzakerelerin ardından  şöyle bir açıklamada bulunmuştu: " İki ülke  münakaşa yaşanan Karabağ bölgesinde ateşkesin anlaşması hususunda anlaşmaya vardı. "

Bu haberin ardından ise Azerbaycan Cumhuriyeti savunma bakanlığı 10 Ekim'de şöyle bir bildiri yayımladı: " Erivan ve Bakü arasında Karabağ münakaşasının yaşandığı bölgede ateşkes anlaşmasına rağmen   bölgede taraflar arasındaki çatışmalar hala devam etmektedir. 

10 Ekim   Cumartesi günü yerel saat ile öğlen 12'de   Karabağ bölgesinde ve tüm çatışma hatlarında  Azeri ve Ermeni güçlerinin temas hatlarında siren sesi  ile Rusya arabuluculuğu ile hayata geçirilen  geçici insani ateşkes sağlandı. Böylece kısa bir süreliğine Azerbaycan Cumhuriyeti ve Ermenistan'da görece huzur oluştu. Buna rağmen  insanların ateşkes sevinci, dağınık ateşkes ihlalleri haberleri ile  kaygıların meydana gelmesine yol açtı. 

Rusya'nın Sputnik haber ajansının raporu ise  ateşkesten 5 dakika sonra  yani 12:05'te   Azerbaycan Cumhuriyeti güçlerinin  Karahanbeyli'de saldırılar düzenlediğini gösteriyor.  Ermenistan güçleri ise bu sırada Terter ve Ağdam şehirlerini bombaladılar.  Yayımlanan son raporlara göre  sadece iki hafta içerisinde Karabağ'daki ağır çatışmalar sonucu 300'ü aşkın insan hayatını kaybetti ve bölgenin ahalisinin yarısından fazlası da mülteci konumuna düştü ve evini barkını terk etti. 

Gerçekte Moskova müzakereleri başlamadan bir kaç saat önce Azerbaycan Cumhuriyeti cumhurbaşkanı İlham Aliyev  Moskova müzakeresini  Karabağ'da barışın son kurşunu olarak değerlendirmişti.  İki taraf arasında sağlanan Moskova ateşkes anlaşması ise bölge ve dünya siyasetçilerinin memnuniyeti ile karşılaşmıştı. 

Bu çerçevede birçok uluslararası kurum ve kuruluş da  Moskova anlaşmasını destekleyerek  çatışma noktalarında  savaşzede insanlara yardım etmeye hazır olduklarını belirttiler. Buna rağmen  temas hatlarında ve çatışma bölgelerinde galebe çalan taraf olarak bilinen Azerbaycan Cumhuriyeti halkı bu ateşkesten yana değillerdi.  Bu çerçevede Azerbaycan Cumhuriyeti ordusu  işgal altındaki toprakların bazı kısımlarını işgalden kurtarmıştır.  

Müslüman Azerbaycan Cumhuriyeti halkı   ateşkes imzalanması ile  Karabağ münakaşasının çözülmez durumu ve süreci devam edecektir.  Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı Minsk Grubu ortak liderleri  son 28 yılda  taraflar ile istişarelerini bir sonuca bağlayamamış ve sonuç sunamamış tam tersi bu uzun süreli münakaşanın çetrefilleşmesine yol açmıştır. 

 Şimdi de beklendiği gibi daha önce bağımsız siyasi çevrelerin de tahmin ettiği gibi  kimi yabancı aktörlerin ve devletlerin müdahalesi iki tarafın da zararına olmuştur. Örneğin  Türkiye'nin medyatik ve sözlü olarak Azerbaycan Cumhuriyeti desteklemesi aslında Azerbaycan Cumhuriyeti lehine olmamıştır. 

Bu hususta eski Rus diplomat dış siyaset uzmanı Vladimir Ferlov   bu hususta  Bloomberg haber ajansına şöyle bir açıklamada bulundu: "Putin bundan daha fazla sessiz kalmaması gerekirdi. Çünkü  Türkiye Sovyetler Birliğinden ayrılan Cumhuriyetlerin krizlerine dahil olduğunda Rusya'nın da müdahalesi  zarurileşti. "

Aynı zamanda son iki haftada Azerbaycan Cumhuriyeti'ne ciddi bir destek veren Türkiye hükümeti  de  bir bildiri yayımlayarak Moskova müzakeresi sonucunu memnuniyetle karşıladı.  Kimi dış desteklere rağmen  İran İslam Cumhuriyeti   bu münakaşanın başından beri  çatışmaların durdurulmasını ve Bakü ile Erivan arasında diyalogların başlamasını istedi. 

 Azerbaycan Cumhuriyeti ve Ermenistan arasındaki yeni tur çatışmalar  27 Eylül günü  temas hatlarında başlayıp taraflarda zayiata neden oldu.  Şimdiye kadar ise AGİT Minsk grubu arabuluculuk çalışmaları da hiçbir sonuç vermemiştir.