Amerika’nın Rusya’nın önerisini kabul etmemesi

Trump yönetiminin silahlanmayı kontrol anlaşmalarından çıkmaya yönelik tutumları şimdi bu bağlamdaki en önemli anlaşmalardan biri olan Yeni Start olarak bilinen nükleer silahları azaltma anlaşmasının geleceğini belirsiz hale getirirken Washington’un pratikte anlaşmanın sona ermesi yolunda ilerlemekte olduğu görülüyor.

Beyaz Saray ulusal güvenlik danışmanı Robert Obrian dün Rusya cumhurbaşkanı Vladimir Putin’in Yeni Start anlaşmasının uzatılması için verdiği öneriyi kabul etmedi. Putin Nisan 2010’da imzalanan anlaşmanın bir yıllığına kayıtsız şartsız ve özellikle nükleer silahların üretilmesi durdurulmadan uzatılması önerisinde bulundu.
Obrian bu bağlamdaki açıklamasında, “Rusya nükleer silahlarının durdurulmadan Yeni Start’ın uzatılması için Putin’in bugünkü önerisi faydasızdır. ABD tüm dünyayı güvenli hale getiren nükleer silahlar konusunda ciddidir. Biz silahlanma rekabetinin çok masraflı olmadan Rusya’nın tutumunu gözden geçirmesini umut ediyoruz.”dedi.
Bundan önce Amerikalı yetkililer iki ülkenin nükleer cephaneliklerini azaltmakta ön anlaşmaya vardıklarını duyurmuşlardı. Bu anlaşma Moskova ve Washington’un iki ülke arasında mevcut olan silahları kontrol eden tek anlaşmayı Şubat 2021’den önce kurtarmaya yönelik bir girişimdi.
Amerika ulusal güvenlik danışmanın Putin’in önerisine karşı açık tutumu, Washington’un Yeni Start anlaşmasının uzatılmasından Moskova’yı sorumlu tutmak istediğini gösteriyor. Aslında Trump yönetimi anlaşmanın uzatılması için öne sürdüğü şartla Rusya için asla kabul edilemezdir. 
Amerika Yeni Start anlaşmasının bir yıllığına uzatılmasına karşın Rusya’nın nükleer cephaneliklerini arttırmamasını istiyor. Tabi ki bu konu sadece anlaşmada belirlenen nükleer silahları kapsamıyor; Washington Rusya tarafından bu süre içinde üretilen ve devreye giren tüm silahların kapsama alanına girmesini istiyor.
En sonda da Amerika Yeni Start anlaşmasının Stratejik olmayan nükleer silahların da kısıtlanan yeni bir anlaşmaya varılmasını istiyor, üstelik Çin’in de bu anlaşmaya katılmasını talep ediyor. Fakat Pekin nükleer cephaneliklerini kısıtlamaya hiç niyeti yok; gerçi hali hazırda küçük çapta bulunuyor fakat hızla gelişmektedir. Çin bu konuda yoğun muhalefetlerini defalarca açıklamışlardır.
Trump yönetiminin Rusya cumhurbaşkanının son önerisine karşı olumsuz yaklaşımı ile birlikte Yeni Start anlaşmasının uzatılması bağlamındaki umutlar giderek azalıyor. Aslında Ruslar Washington’un bu öneri ile Washington’un bir yıllığına bile olsa, nükleer silahların kontrolü bağlamında önemli bir anlaşmada olan Yeni Start’ta kalmasını, başkanlık seçimleri ardından ve yeni başkanın belli olması ile anlaşmanın bekası hakkında ciddi görüşmelere başlamayı umut ediyordu. 
Şimdi Trump yönetimi Moskova’nın önerisine olumsuz tepki göstererek 3 Kasım tarihinde düzenlenecek olan başkanlık seçimlerine kadar bu bağlamda bir anlaşmaya varma konusunda Rusya’nın umutları azaldı.
Stratejik meseleler uzmanı Viktor Yesin’e göre, “Yeni Start’ı ön şartsız hemen kabul etmeye hazır olan Rusya’ya karşı Washington korunması için gerçek dışı şartlar öne sürüyor.”
Böylece Amerika başkanı Donald Trump başkanlık seçimlerinde bir koz olarak kullanabileceği bir başka olanağı da yok etmiş bulunuyor. Fakat dünya toplumu daha güvenli bir dünya için anlaşmanın uzatılmasını istiyor. BM genel sekreteri Antonio Guterres’in Amerika ve Rusya’dan Yeni Start anlaşmasının dünya güvenliği açısından taşıdığı önemi itibarı ile bir an önce anlaşmayı 5 yıllığına uzatılmasını istemesini de bu bağlamda değerlendirmek gerekiyor./