Üst Düzey Rus Makamların Ermenistan Ziyareti
Rusya Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı'nın da bulunduğu Rusya Savunma Bakanı başkanlığındaki üst düzey bir heyet , Ermeni hükümeti yetkilileriyle görüşmek ve istişare etmek üzere 21 Kasım Cumartesi günü Erivan'a gitti.
Rus üst düzey yetkililerin Ermenistan'ı ziyaretlerinin gerçek nedenleri açıklanmasa da, Erivan'da Dağlık Karabağ barış anlaşmasının 9 Kasım'da Moskova'da imzalanmasının ardından dolayı Ermenilerin devam eden protestoları ve Nikol Paşinyan'ın hükümetinin hayatını sürdürmek için kaçış yolu araması bu ziyaretin en önemli nedenleridir.
Bu arada ABD, Fransa ve bazı Avrupa hükümetlerinin Dağlık Karabağ barış anlaşmasının imzalanmasına yönelik muhalefeti, Rusya'yı Ermenistan'daki bu protestolara her zamankinden daha duyarlı hale getirmiştir.
ABD Dışişleri Bakanı geçtiğimiz günlerde kışkırtıcı açıklamalarda bulunarak
Dağlık Karabağ barış anlaşmasını engellemek için elinden gelen her şeyi yapacağını söylemişti.
Fransa cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da Moskova barış anlaşmasına karşı çıktı ve şöyle bir vurguda bulundu:"
Minsk Grubu'nun Rus, Fransız ve Amerikalı liderleri ve çatışmanın tarafları olan Azerbaycan Cumhuriyeti ve Ermenistan ile görüşüldükten sonra bir başka barış anlaşması imzalanmalıdır."
Bu bağlamda Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin şu uyarılarda bulundu:"
Dağlık Karabağ anlaşmasının uygulanmasını sabote etmeye çalışanlar, bu anlaşmanın yerini yalnızca savaşın alabileceğini bilmelidir."
Aslında Rusya, Ermenistan'da devam eden protestolara diğer tüm ülkelerden daha duyarlı görünüyor ve Ermenistan'da devam eden protestoların Batılı kurumlar tarafından organize edildiğini düşünüyor. Bu nedenle özellikle de Dağlık Karabağ savaşının kaybeden tarafı olan Ermenistan'a ve çatışmanın taraflarına ciddi uyarılarda bulunmuştur. Nitekim üst düzey Rus bakanlık yetkililerinin Ermenistan'a ziyareti, Rusya devlet başkanı Vladimir Putin'in Cuma günkü yaptığı konuşmadan bu yana gündeme gelmiştir.
Bu üst düzey ziyaretin amacı, Erivan hükümet yetkililerini ve Ermeni halkını Rusya'nın barış planına karşı sokak protestolarını bir an önce bitirmeleri konusunda uyarmak olabilir.
Rusya barış anlaşmasının bazı hükümlerinin uygulanmasına yönelik itirazlara eş zamanlı olarak, İran İslam Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı yetkililerinin de on maddelik Dağlık Karabağ barış anlaşması hususundaki duyarlılığının da arttığı söylenebilir.
İran'da bölgesel konulardaki uzmanlar Rusya, Azerbaycan Cumhuriyeti ve Ermenistan arasında bir barış anlaşması imzalandığına ancak Türkiye'nin pay istediğini ve Dağlık Karabağ ve Nahçıvan'a asker gönderme taleplerini ortaya koyduğunu düşünüyorlar. Bu arada İran da bölgede barışı sağlamak için çatışan taraflara ve Rusya'ya kendi barış planını sunmuş ve her üç taraf da barış planını memnuniyetle karşılamıştı. Ancak İran'ın bu girişiminden iki gün sonra, İran savaşan taraflardan yanıt beklerken, iki taraf Rusya ile alelacele on maddelik bir anlaşma imzaladı.
Halbuki İran'ın barış planı Rusya'nın planından çok daha net ve açıktı. Azerbaycan Cumhuriyeti topraklarının işgaline de son verecekti Bu bağlamda, bir üniversite profesörü ve bölgesel konularda uzman olan Seyyed Reza Sadr Hoseyni İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif'in Rusya ve Azerbaycan Cumhuriyeti'ne yapacağı ziyaret hakkında şunları söylüyor:"
"İran İslam Cumhuriyeti'nin bölgedeki konumu ve uluslararası sistem göz önüne alındığında, Dışişleri Bakanlığı üst düzey yetkililerinin bölgeye diplomatik ziyaretleri önemli olacaktır."
Bu süreç göz önüne alındığında, İran'ın diplomatik çabalarının çok etkili olabileceği söylenebilir. Özellikle mevcut durumda Ermenistan'da ABD ve bazı Batılı hükümetlerin yardımıyla halk protestolarının organize edilmek istenmesi bu durumu daha da önemli ve değerli kılmaktadır.
