Soçi anlaşmasının imzalanması ve Zengezur koridoru meselesinin sona ermesi

Rusya'nın Soçi kentinde Azerbaycan cumhuriyeti, Ermenistan ve Rusya liderleri arasında yapılan görüşmelerin sonuçlarının açıklanması bölgeye geniş ölçüde yansıdı.

3 saat süren Azerbaycan Cum. Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Ermenistan başbakanı Nikol Paşinyan ve Rusya cumhurbaşkanı Vladimir Putin arasında yapılan Soçi görüşmesinde, Ermenistan ve Azerbaycan Cum. Ortak sınırlarında istikrar ve güvenlik düzeyinin artması ve iki komşu arasındaki ortak sınırın belirlenmesi ve işaretlenmesi için ortak komisyonun kurulması kararlaştırıldı.
Soçi oturumu sonunda liderler ayrıca bölge ekonomi potansiyelini gerçekleştirmek için ayrıntılı planların bir an önce uygulanması ihtiyacını vurgularken bölgenin güvenliği ve istikrarının sağlanması için Rus  barış güçlerinin zaruri rolü ve bölgesel ekonomik ilişkiler ve ulaşımın tamamen açılmasının 11 ocak 2021 tarihli bildiri uyarınca mükemmel olacağını kabul ettiler.
Soçi bildirisinin yayınlanması ile eşzamanlı olarak Azerbaycan Cum. Dışişleri bakanlığı da yayınladığı bildiri ile İlham Aliyev hükümetinin Soçi oturumundaki hedeflerinin tamamen gerçekleştiğini ve baştan beri aynı hedefi düşündüğünü duyurdu.
Aslında birkaç ay önceden beri Bakü yetkilileri ve bağlı medya çevreleri bu konularda görüş bildirip makale yayınlarken Azerbaycan Cum. Dışişleri bakanlığı Aliyev hükümetinin isteklerinin gerçekleştiğini duyurdu. Fakat şimdi, Soçi anlaşmasının imzalanmasıyla, Azerbaycan Cumhuriyeti'nin ve Türkiye'nin tüm amaç ve hedeflerinin bir kenara itildiği ve her iki tarafın da isteklerini yerine getiremediği görülüyor.
Bu bağlamda Azerbaycan Cum. Halk Cephesi Partisinin sözde reformist fraksiyonu lideri ve siyasi ve güvenlik meseleleri uzmanı Ali Kerimli, “Soçi’de 3 liderin anlaşmayı imzalamasıyla pratikte Zengezur koridoru konusu bitmiş sayılır” dedi.
Kerimli “Azerbaycan Saati” kanalında katıldığı programda, “Soçi bildirisi 10 kasım 2020 ve 11 ocak 2021 bildirilerinin maddelerinin onayıdır ve Azerbaycan Cum. İçin bir başarı saymak ise yanlış olur” dedi. Aslında Kerimli’nin sözleri aslında ilham Aliyev ve onun stratejik müttefiki yani Türkiye için bir hüsran sayılır.
Bu bağlamda dikkat çeken bir diğer konu ise Bakü’de Türkçülük akımına bağlı haber çevrelerinin son aylarda, Zengezur koridorunun alınmasına dair geniş propagandalarına rağmen, Soçi oturumu sırasında Aliyev Ermenistan topraklarından Nahcivan’a Zengezur koridorunun inşa edilmesi sloganından geri adım atması ve hatta bir kez bile bu konuda konuşmamasıdır. 
Fakat Azerbaycan Cum. Dışişleri bakanlığının yayınladığı bildiri dikkate alındığında görünüşe göre Aliyev hükümeti iki hedefle geri adım atmıştır: birincisi Ermenistan başbakanının Zengezur koridoru konundaki iradesini ileride kırabilmek, ikincisi ise gelecekte Rusya’yı kendi isteklerini gerçekleştirmeye yönlendirmek.
Görünüşe göre Bakü ve Ankara’daki müttefikleri ikili ilişkileri normalleştirmekle Ermenistan’ı etkileyerek hedeflerini gerçekleştirmeye çalışıyorlar. Fakat Paşinyan’ın Azerbaycan’a Siyonik eyaletinden toprak vermemesine dair son tutumu dikkate alındığında Bakü yetkililerinin Paşinyan döneminde hedeflerine ulaşmaları, uzak bir ihtimal görünüyor.
Bu arada Rusya için de temas hatlarında barış gücü varlığı bahanesiyle Azeri ve Türk taraflarıyla da müzakere etme imkanı sağlanmış oldu. 
Görünüşe göre Aliyev hükümetine karşı muhalif uzmanları, mevcut aşağılatıcı süreci, bizzat Azerbaycan Cum. Cumhurbaşkanın yanlış siyasetlerinin sonucu olarak biliyor ve Bakü’nün Erivan’a hiçbir baskı aracına sahip olmadığını bunun tam tersi Ermenistan, ulaşım hatlarının açılması konusunu Azerbaycan Cumhuriyeti üzerinde bir baskı aracı olarak kullanabileceğini düşünüyorlar.
Aliyev’e muhalif olan uzmanlara göre bizzat cumhurbaşkanının imzasını taşıyan Soçi bildirisinde “Dağlık Karabağ münakaşasından” söz edilmiştir ve pratikte bu münakaşa tespit edilmiştir. Böylece Azerbaycan Cum. “Dağlık Karabağ Münakaşasının” sona erdiğine dair temel tutumlarından geri adım atmış oluyor. /