Rusya’nın Dondurulan Varlıklarının Ukrayna’ya Yardım İçin Kullanılması Planının Çöküşü

Parstoday – Rusya’ya ait dondurulmuş varlıkların Ukrayna’ya yardım amacıyla kullanılması planı başarısızlıkla sonuçlandı.

Parstoday’nin haberine göre, ABD Başkanı Donald Trump’ın Ukrayna savaşını hızlı bir anlaşmayla sona erdirme yönündeki yoğun siyasi baskılarının zirve yaptığı bir dönemde, Avrupa Birliği (AB) liderleri Rusya’nın dondurulmuş varlıkları konusunda yüksek maliyetli bir karar almak yerine, AB bütçesinden ortak borçlanma seçeneğine yöneldi. Bu tercih, hem AB içindeki görüş ayrılıklarını hem de Rus varlıklarına karşı atılacak bir adımın sonuçlarına dair ciddi endişeleri ortaya koydu. Avrupa, Rusya’dan el konulan varlıkları Ukrayna için kullanarak ABD ve Rusya karşısında birlik ve kararlılık görüntüsü vermek istese de, pratikte iç anlaşmazlıklar ve kararın maliyeti Brüksel’in böyle bir tabloyu sergilemesini engelledi.

Brüksel’de gece boyunca süren uzun müzakerelerin sonucu olarak AB liderleri, Ukrayna’nın önümüzdeki iki yıldaki bütçe açığını kapatmak üzere 90 milyar avroluk kredi tahsis edilmesini kabul etti. Ancak Avrupa’daki Rusya Merkez Bankası’na ait yaklaşık 200 milyar avroluk varlığın hem baskı aracı hem de eşzamanlı bir finansman kaynağı olarak kullanılmasını öngören plan, gerçek maliyet ve risklerin başladığı noktada durduruldu. AB tahminlerine göre Ukrayna’nın önümüzdeki iki yıl ayakta kalabilmesi için yaklaşık 135 milyar avro ek kaynağa ihtiyacı bulunuyor ve bu mali baskının etkileri gelecek ilkbahardan itibaren hissedilebilir. Kiev, yeni kaynaklar olmadan asker maaşlarının ödenmesi ve bazı acil ihtiyaçların karşılanmasının zorlaşacağını açıkça dile getirmişti.

Toplantıya başkanlık eden Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa, Cuma günü 19 Aralık sabahı alınan kararı Ukrayna’nın savunması için gerekli araçların sağlanması olarak nitelendirdi ve Ukrayna halkına destekten söz etti. Ancak bu resmî değerlendirme, yaşanan çıkmaz gerçeğini ortadan kaldırmadı; zira AB, Moskova ile daha doğrudan bir karşı karşıya gelme anlamına gelebilecek bir kararda tereddüt etti ve geri adım attı.

Bu geri çekilmenin merkezinde, büyük bölümü Belçika’da tutulan Rusya’nın dondurulmuş varlıkları yer alıyordu. AB yetkilileri haftalardır bu mali kaynakların kullanımını tartışıyor, Kiev de bunu ahlaki ve hukuki açıdan savunuyordu. Ancak hukuki sorumluluk ve olası sonuçların paylaşımı gündeme geldiğinde Belçika açık güvenceler talep etti; bazı ülkeler ise hukuki sonuçlardan ve Moskova’nın misillemesinden endişe duyduklarını ifade etti. Sonuçta birinci seçenek rafa kaldırıldı ve AB, maliyeti daha düşük olan; yükün Rus varlıkları yerine Avrupa’nın kendi kamu bütçesi ve mali kredibilitesine bindiği seçeneğe geri döndü.

Almanya gibi ülkeler tarafından gündeme getirilen bu plana göre, Avrupa’daki bankalar ve mali kurumlarda bloke edilen Rus varlıklarına el konularak Ukrayna’nın yeniden inşası ve savaşta desteklenmesi için gerekli finansmanın sağlanması hedefleniyordu. Ancak plan ciddi engellerle karşılaştı ve nihayetinde başarısız oldu.

Bu başarısızlığın ilk nedeni, hukuki ve yasal kaygılardı. Devletlere ait varlıklar, uluslararası mali sistemde belirli bir dokunulmazlığa sahiptir ve mahkeme kararı ya da uluslararası bir anlaşma olmaksızın kullanımları, uluslararası hukuk ve egemenlik ilkelerinin açık ihlali sayılabilir. Birçok uzman, böyle bir adımın tehlikeli bir emsal oluşturacağı ve ülkelerin küresel mali sisteme olan güvenini sarsacağı uyarısında bulundu. Bugün Rusya’nın varlıklarına el konulursa, yarın başka ülkeler de benzer risklerle karşı karşıya kalabilir; bu durum küresel ekonomik istikrarı tehdit eder.

İkinci neden, Batılı ülkeler arasındaki görüş ayrılıklarıydı. ABD ve bazı AB üyeleri Rus varlıklarına el konulmasında ısrarcı olsa da, özellikle Rusya ile daha geniş ekonomik ilişkilere sahip bazı Avrupa ülkeleri bu adımın sonuçlarından endişe etti. Rusya’nın karşılık olarak yatırımlarını çekmesi ya da ekonomik misillemelere başvurması ihtimali, gerekli uzlaşının oluşmasını engelledi.

Ekonomik açıdan da plan ciddi zorluklar barındırıyordu. Dondurulmuş Rus varlıkları çoğunlukla döviz rezervleri ve menkul kıymetler şeklinde Batılı bankalarda tutuluyor. Bunların Ukrayna için kullanılabilir mali kaynaklara dönüştürülmesi, yıllar sürebilecek karmaşık hukuki ve mali süreçler gerektiriyor. Ayrıca bu varlıkların kullanımı finans piyasalarını istikrarsızlaştırabilir ve küresel yatırımcıların Batı bankalarındaki varlıklarının güvenliğine dair güvenini zedeleyebilir.

Planın başarısızlığının sonuçları da dikkat çekicidir. İlk olarak, Batı’nın Rusya’ya karşı yürüttüğü ekonomik savaşta konumunun zayıfladığı görülmüştür. Rus varlıklarına el konulup kullanılamaması, Batı’nın ekonomik araçlarının ciddi sınırları olduğunu ve politikalarını tamamen dayatamadığını göstermiştir. Bu durum Rusya’yı cesaretlendirebilir ve Moskova’ya, Çin gibi Batı dışı ortaklarla iş birliği yaparak baskıları yönetme fırsatı sunabilir.

İkinci olarak, Batı mali sistemine yönelik küresel güvensizlik artmıştır. Pek çok ülke, döviz rezervlerini Batı bankalarında tutmanın kriz zamanlarında riskli olabileceği sonucuna varmıştır. Bu nedenle rezervlerin alternatif para birimlerine ya da Batı dışı mali kurumlara kaydırılması eğilimi güçlenebilir; bu da dolar ve avronun küresel mali sistemdeki konumunu zayıflatabilir.

Üçüncü olarak, bu durum Ukrayna savaşının seyrini etkilemektedir. Rus varlıklarından finansman sağlanamaması, Batılı ülkeler üzerinde Ukrayna’ya kendi iç kaynaklarından daha fazla destek verme baskısı yaratmaktadır. Bu da Avrupa ve ABD’de, Ukrayna’ya verilen desteğin yüksek maliyetlerine karşı hassaslaşan kamuoyu nedeniyle iç anlaşmazlıkları derinleştirebilir.

Sonuç olarak, Rusya’nın dondurulmuş varlıklarının Ukrayna’ya yardım için kullanılması planının başarısızlığı, Batı’nın uluslararası krizleri yönetmedeki hukuki ve siyasi sınırlarını gözler önüne sermektedir. Bu başarısızlık yalnızca Ukrayna savaşını değil, küresel mali sistem ve uluslararası ilişkiler üzerinde de uzun vadeli etkiler yaratacaktır.