Yorum | Zelenskiy, Trump’ın akaryakıt fiyatlarındaki artışın nedenine ilişkin anlatısını reddederken
Pars Today – Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, ABD Başkanı Donald Trump’ın akaryakıt fiyatlarındaki artışın nedenine ilişkin anlatısını reddetti.
Pars Today’in haberine göre Zelenskiy, Trump’a hitaben şunları söyledi: “İnsanlarla oyun oynamayı bırakın ve gerçeği söyleyin; enerji fiyatlarındaki artışın nedeni Ukrayna savaşı değil, Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasıdır.” Ukrayna Devlet Başkanı, Amerikalı mevkidaşının Kiev’deki liderliğin değişmesi gerektiğine ilişkin açıklamalarına ve küresel dizel fiyatlarındaki artıştan Ukrayna’yı sorumlu tutmasına tepki olarak şu ifadeleri kullandı: “Dünyadaki herkes, fiyatların Batı Asya’daki savaş ve Hürmüz Boğazı’nın kapatılması nedeniyle yükseldiğini çok iyi anlıyor. Halklarımıza dürüstçe konuşmak istiyorsak insanlarla oyun oynamayı bırakmalı ve gerçeği dile getirmeliyiz.”
Donald Trump’ın küresel akaryakıt fiyatlarındaki artışa ilişkin resmî anlatısı, zayıf bir varsayıma dayanıyor. Buna göre enerji krizi ve dizel fiyatlarındaki artış, Ukrayna savaşının ve Kiev’in Rusya’nın enerji altyapısına yönelik saldırılarının bir sonucu. Ancak Volodimir Zelenskiy’nin ABC News’e verdiği röportaj, bu anlatıyı kendi içinden çökertiyor. Zelenskiy açıkça, fiyat artışlarının kaynağının Ukrayna savaşı değil, Batı Asya’daki savaş ve Hürmüz Boğazı’nın kapatılması olduğunu söylüyor. Bu ifşa, iki lider arasındaki sözlü bir tartışmadan ibaret değil; enerji krizinin sorumluluğu üzerine yürütülen anlatı savaşını da gözler önüne seriyor. Trump, sorumluyu Beyaz Saray’ın dışında ve ABD’nin İran politikasından ayrı bir yerde göstermek zorunda. Eğer fiyat artışlarının gerçek nedeni ABD ile İran arasındaki gerilim ve Hürmüz’ün kapanmasıysa, Trump’ın İran’ı kontrol altına alma konusundaki dış politikasının başarısızlığı açığa çıkacaktır. Bu nedenle Ukrayna’yı suçluyor; böylece hem Kiev’e Rus rafinerilerine yönelik saldırıları durdurması için baskı yapmayı gerekçelendirmeye hem de Putin’le yapılacak dizel ticaretini acil bir çözüm olarak sunmaya çalışıyor.
Zelenskiy de aynı çerçevede Washington ile Moskova arasındaki petrol anlaşmasını “Trump’ın Putin’e doğum günü hediyesi” olarak nitelendiriyor. Ona göre Trump’ın petrol anlaşması, yalnızca ara seçimler öncesinde fiyatları düşürmeye yönelik ekonomik bir adım değil; Kiev’i feda ederek ABD piyasasında dizel fiyatlarının birkaç günlüğüne düşmesini sağlamayı amaçlayan ahlaki ve stratejik bir tercihtir. Ünlü Arap analist Abdülbari Atvan’ın değerlendirmesi de aynı noktaya işaret ediyor: Trump, Putin’den acilen dizel teslim etmesini yalvarırcasına isterken İran karşısındaki yenilgisini itiraf etmiş ve Hürmüz’ü kontrol ettiği yönündeki iddiasının bir yalan olduğunu fiilen açığa çıkarmıştır. Dolayısıyla Zelenskiy’nin ifşası, Atvan’ın analiziyle örtüşüyor: Enerji krizinin kaynağı Ukrayna’nın saldırıları değil, Hürmüz ve ABD’nin İran’a yönelik politikasıdır.
Enerji alanındaki ateşkes meselesi de bu olayın başka bir boyutunu oluşturuyor. Trump, kendi paylaşımında, bu andan itibaren Rusya ile Ukrayna arasında bir “enerji ateşkesi anlaşması” yürürlüğe girdiğini ve her iki tarafın da bunu kabul ettiğini açıklıyor. Ancak Zelenskiy, bu konudan haberdar olmadığını söylüyor ve Trump gerçekten Putin’le müzakere ettiyse ateşkesin ne zaman başlayacağını açıklaması gerektiğini belirtiyor. Zelenskiy, kendi hazırlığını dile getiriyor ancak bunu Rusya’nın karşılıklı tutum sergilemesi şartına bağlıyor: Ruslar Ukrayna’nın enerji altyapısına saldırmazsa Kiev de Rusya’nın rafinerilerini hedef almayacaktır.
Bu öneri karşılıklı eylem ilkesine dayanıyor. Ancak Trump, Kiev’i saldırılarını durdurmaya zorlamak amacıyla PURL sistemini durdurmakla tehdit ederek Rusya’nın enerji altyapısına yönelik saldırıları sona erdirmesi için Ukrayna üzerinde baskı kuruyor. PURL, “Ukrayna’nın Öncelikli İhtiyaçlar Listesi”nin (Prioritized Ukraine Requirements List = PURL) kısaltmasıdır. Temmuz 2025’te başlatılan bu girişim, NATO üyesi ülkelerin ve ortaklarının, Ukrayna için ABD’de üretilen silah ve kritik ekipmanların satın alınma maliyetlerini karşılamasını sağlamak amacıyla ABD ile NATO arasında oluşturulmuş ortak bir girişimdir.
Trump, PURL sisteminin faaliyetlerini durdurmakla tehdit ederek Ukrayna’ya tek taraflı baskı uygulamaya çalışıyor. Bu durum, “iki taraflı anlaşma” iddiasıyla ve sahadaki gerçeklerle örtüşmüyor. Zelenskiy fiilen, Trump’ın ya Kiev’i devre dışı bırakarak bir anlaşma yaptığını ya da kendisini başarılı bir arabulucu olarak göstermek için gerçeği abarttığını söylüyor.
Zelenskiy’nin Trump’a ve onu destekleyen medyaya yönelik “İnsanlarla oyun oynamayı bırakın ve gerçeği söyleyin” sözleri, doğrudan bu kesimlere yöneliktir. ABD ve Avrupa halkları, akaryakıt fiyatlarındaki artışın kaynağını bilme hakkına sahiptir. Trump dürüst olsaydı Ukrayna’yı suçlamak yerine İran’la yaşanan gerilimin sona erdirilmesinden ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasından söz etmesi gerekirdi.
Görünen o ki bu olay, Trump’ın dış politikasının temel unsurlarını açıkça ortaya koyan bir örnektir. Bu politika; gerçeklerden kaçınma, krizleri kişiselleştirme, düşmanlarla anlaşma yapma ve müttefiklere baskı uygulama unsurlarının bir bileşimidir. Zelenskiy, akaryakıt fiyatlarındaki artışın gerçek nedenini açığa çıkararak stratejik bir yalanın perdesini aralamıştır. Ukrayna, Hürmüz’ün kapatılmasından kaynaklanan enerji krizinden sorumlu tutulamaz. Zelenskiy’nin bakış açısına göre ABD, fiyatlarda kalıcı bir düşüş istiyorsa Putin’le anlaşma yapmak ve Kiev’e yardımı durdurmak yerine Batı Asya’daki krizin kökenlerine, ayrıca kendi İran karşıtı politikalarına ve eylemlerine odaklanmalıdır.
Ancak Trump, ara seçimlerde dizel fiyatlarını birkaç gün boyunca düşük tutabilmek için Kiev’i feda etmeyi tercih ediyor. Zelenskiy’nin açığa çıkardığı “insanlarla oyun oynama” tam olarak budur. Bu durum, Trump’ın akaryakıt fiyatlarındaki artışın nedenine ilişkin iddiasının seçim hedefleri ve İran karşısındaki başarısızlığını inkâr etme çabası dışında herhangi bir temele dayanmadığını göstermektedir.