İlk Mihrap Şehidi Kâzi Tabatabai'nin Şehadet Yıldönümü

İslam İnkılabı Devriminden sonra Mihrap Şehitleri olarak bilinenler arasında ilk şehit düşen kişi Şehit Kazi Tabatabai şehadetinin yıldönümünde sizlere özel bir program hazırladık. Bu sohbetimizde bu şahsiyet ile ilgili konuşmak istiyoruz.

İlk mihrap şehidi olan Şehit Kazi Tabatabai Hicri Şemsi 10 Aban 1358'de  Kurban bayramında  namaz kıldırdıktan sonra aynı gün, akşam ve ikinci namazlarını Şaban camisinde kıldırdıktan sonra eve giderken    Münafıklar Örgütünce kurşunla hedef alındı ve şehadet şerbetini içti. Biz de bu bağlamda sizlere özel bir program hazırladık. Birlikte dinleyelim. 

İslam'da Şehadet  Allah yolunda ölmek demektir. Mihrap ise camide kıble yönünü gösteren ve cemaat imamının oraya inip namazı kıldırdığı özel bir mekandır.  Mihrap şehidi ise namaz kıldığı sırada şehit düşen kişidir. İslam tarihine göre İmam Ali as İbni Mülcem tarafından Kufe camisinde kılıçla başından vuruldu ve bu yaradan dolayı şehit düşen  ilk mihrap şehididir.

 İran İslam Cumhuriyeti'nin siyasi tarihine ise İran'ın farklı şehirlerinde cuma namazı imamı olarak görev yapan 5 alim, mihrap şehitleri olarak bilinmektedirler. Şehit Seyyid Muhammed Ali Kazi Tabatabai, Şehit Seyyid Esedullah Medeni, Şehit Muhammed Saduki, Şehit Abdülhüseyin Destgayb ve Şehit Atabullah Eşrefi İsfahani, İran İslam Cumhuriyeti döneminin 5 mihrap şehidi sayılırlar. 

İlk Mihrap Şehidi, Hicri Şemsi 1293 Tebriz doğumlu Ayetullah Seyyid Muhammed Ali Kazi Tabatabai oldu.  Bu yüce şahsiyet,  ilköğretimini ve temel eğitim dönemini Tebriz'de bitirdi ve  Hicri Şemsi 1318 yılında Kum ilmiye havzasına gitti ve Seyyid Muhammed Hüccet Kuh Kemerei, Seyyid Hüseyin Burucerdi ve İmam Humeyni gibi hocalardan dersler aldı. Hicri Şemsi 1328 yılında Kum'dan Necef ilmiye havzasına doğru yola çıktı ve Ayetullah Muhammed Hüseyin Kaşifulgıta nezdinde tahsil görmeye başladı. 

Şehit Kazi Tabatabai, Hicri Şemsi 1316 yılında Tebriz halkının ayaklanması sırasında babasıyla birlikte mücadele etmesinden dolayı Tahran'a sürgüne gönderildi ve birkaç ay Tahran ve Rey'de sürgünde kaldıktan sonra Tebriz'e döndü. Dini eğitimine devam etmek için Hicri Şemsi 1318'de Kum'a gitti ve 1328'de oradan Necef'e gitti ve bu iki şehirde alimlerden ve büyüklerden feyiz aldı.

Ayetullah Seyyid Muhammed Ali Kazi Tabatabai bilim alanında özel bir konuma sahipti ve Ayetullah Hekim, Kaşifulgıta ve İmam Humeyni gibi özel dini hocaların nezdinde de özgün bir isimdi.  Ayetullah Seyyid Muhammed Ali Kazi Tabatabai, İlmiye havzasında tahsiline başladığından itibaren  fıkıh, usul, tefsir, tarih ve kelam gibi İslami ilimlerin çeşitli alanlarında araştırmalar yapmış, derleme çalışmalarında bulunmuş ve tashihler yapmıştır.

Yaşamı boyunca, ülke içindeki bilimsel ününe ek olarak, Mısır'daki El-Ezher Üniversitesi'nde de tanınan bir isimdi. Ayetullah Seyyid Muhammed Ali Kazi Tabatabai'nin İslam dünyasının prestijli dergilerinde Arapça olarak yayınlanan çok sayıda makalesi de vardı ve bu da onun yüksek konumunu gösterdi. 

Bu büyük alimin bilgi ve liyakati, şeriat işlerinde içtihat, rivayet ve vekalet konularında çeşitli ruhsatlar almayı başaracak derecede idi. Şeyh Ağabozorg Tahrani, Seyyid Muhammed Kuhkemeri, Seyyid Sadreddin Sadr, Muhammed Hüseyin Kaşifulgıta, Seyyid Mohsen Hekim, Seyyid Ebulkasım Hoi, Şehabettin Mar'aşi Necefi, Seyyid Mahmud Şahrudi ve Seyyid Muhammed Hüseyin Tabatabai ise ona içtihat izni veren alimler arasında yer almaktadırlar. 

Şehit Kazi Tabatabai, İslami Hareket'in başlangıcında,Hicri Şemsi 1341 yılında rejime karşı faaliyetleri nedeniyle Şah Rejimi ajanları tarafından tutuklanarak Kızıl Kale Hapishanesi'ne kapatıldı. Daha sonra Baft, Kerman, Zencan ve ardından Irak'a sürgüne gönderildi. Ancak bir yıl sonra İran'a dönüp halka rehberlik ederek insanları aydınlattı ve İslam Devrimi'nin zaferine kadar mücadele ve rehberliğini sürdürdü.

Şehit Ayetullah Kazi Tabatabai, SAVAK'ın raporlarında defalarca belirtildiği gibi, Tebriz'de çok fazla güce sahipti. Bu raporlardan birinde şu ifadelere yer verilmiştir: "Bay Kazi'nin bir ay içerisinde büyük bir meblağa tekabül eden  her gün  200 bin Toman'ı aşkın parayı namaz kılanlara ayırması doğruysa  böyle bir kişiye karşı çıkmak da zordur.  Bu söylenti doğru olmazsa bile insanlar onun kendi hatırı için arkasında namaz kılıyorlarsa bu daha beterdir. Çünkü böyle bir gücün sindirilmesi zordur. "

Siyasal Araştırmalar ve İncelemeler Enstitüsü'nden bize ulaşan Şehit Kazi Tabatabai'nin katillerinin sorgusuna ilişkin bazı belgelerde şehit ediliş şekli ve süreci ile ilgili  sanıklardan birinin ifadeleri şu şekilde yer almaktadır: " Ertesi günü, caddede, sokağın başına 200 metre kala  Meşhedi Mustafa ile durmam kararlaştırıldı. Mehdi de Kazi'yi camiden itibaren  motosikleti ile takip etmeye başladı. Şahpur caddesine geldiğinde onu sollayıp sağ sinyalini açıp benim Mustafa'dan ayrılıp  sokak başına gitmemi işaretlemesi planlanmıştı.  Planımızı hayata geçirdik. Sokağın başında bulunan beyaz bir arabanın bulunması ise bize çok yardımcı oldu. Tam da sokağın başında Kazi'ye doğru üç kurşun sıktım ve ardından hızlıca  caddenin diğer tarafına koştum ve Mehdi ile mekandan uzaklaştık.  Arkamızdan bir kaç kurşun sıkıldı.  Meşhedi Mustafa  bu kurşunların  onun koruması tarafından sıkıldığını belirtti. "

Rahmetli Kazi'nin İmam Humeyni ra ile olan bağı ve ilgisi ayrılmazdı. İmam Humeyni'nin oğlu Mustafa Humeyni'nin ölümünden sonra, "Çocuklarımdan biri veya hepsi rahmetli olsalardı, Ayetullah Mustafa Humeyni'nin rıhletinden üzülecek kadar üzülmezdim" dedi. Ayetullah Kazi Tabatabai'nin şehadetinden İmam Humeyni ra de çok etkilenmiş, bu mücahit ve ihlaslı alimin şehadetinden çok üzüntü duymuştu.

İslam İnkılabı Kurucu Lideri İmam Humeyni Kazi Tabatabai şehadeti dolayısı ile şu mesajı yayınlatmıştı:" Maalesef, mühcahit alim Hüccetülislam velmüslimin  Hac Seyyid Muhammed Ali Kazi Tabatabai'nin şehadeti gibi büyük bir kayıptan dolayı, tüm sorumlu Müslüman halkı ve mücahit alimlere, başta da gayretli Azerbaycan halkına özellikle de bu saadetli şehidin ailesine ve akrabalarına baş sağlığı diliyorum.  Onurlu ve aziz İran milleti ve değerli Azerbaycanlılar, düşmanın İslam'a karşı kesin yenilgisi olan ve onların acziyeti ve güçsüzlüğünü gösteren bu büyük musibetlerde  daha kararlı hale gelmeli ve İslam'ın ve Kuran-ı Kerim'in yücelmesi hususunda mücahedelerini arttırmalıdır ve bu yolda geri adım atmamalıdır. Mustazafların  cebbarlardan haklarının alınmasına dek bu devam etmeli. "