İran'da Batı Asya Tiyatro Direktörleri oturumu

Tarih boyunca tüm ülkeler kültür, etki ve kültürel reklam açısından ekonomi, askeri ve sosyal ilişkileri güçlendirebilmiştir.

Aslında sadece kültür yolu ile düşüncenin tüm boyutları, diğer bölgelere yayılabilir ve özelliklerinden yararlanabilir. Tahran'da düzenlenen Batı Asya Tiyatro Direktörleri oturumu, kültürel, sanatsal ve fikri alışveriş ile bölge milletlerine dayatılan çok boyutlu dini, kültürel, fikri ve sanatsal saldırılarla ilkeli ve doğru mücadele yollarını ele almak için iyi bir fırsattı.

İran'ın Tiyatro yetkilileri düzenledikleri uluslar arası oturumlarla batı Asya ülkeleri ile ortak işbirliğini oluşturma ve güçlendirmeye çalıştılar. Atılan son adımda 30 ekim-1 kasım günleri arasında Tahran'da " Batı Asya Tiyatro Direktörleri Oturumu" düzenlendi. Oturum, Cezayir, Tunus, Afganistan, Pakistan, Suriye, umman, Azerbaycan cum. Lübnan, Irak ve Katar'dan tiyatro yetkililerine ev sahipliği yaptı. İran tüm bu ülkelerle olumlu ve hatta dil kültürel, coğrafi, mezhebi, ekonomi ve siyasi tarihi ilişkilere dayalı tarihi bağları vardır. Oturuma katılanlar arasındaki teamüle, özellikle de bu zaman kesitinde önem veren konu ise, tiyatroda gizli imkanları ele alması, ayrıca bu sanatın mevcut sorunlara karşı yetkililere sunabileceği fırsatların incelenmesidir.

Ortadğu ve kuzey Afrika bölgesinde yaşanan kaoslar, böyle bir olay için aydın bir ufuk çizmeyebilir; fakat kültürün, aşırıcılık ile dini ve etnik çekişmelerle mücadelede en etkin araç olduğunu da unutmamak gerekir. Fakat İran ve oturuma katılanlar, maneviyat, tarih ve hüviyetle ilgili soruları cevaplamakta en etkin iletişimin sağlanması için tiyatro sanatının olanaklarını kullanmak istiyorlar. Aslında tüm bu ülkeler bir yandan, tüm bireysel ve yerel kültürleri yok eden kültürel küreselleşmesi ile karşı karşıya bulunuyor, diğer yandan da bu orantısız kültürel keşmekeşte en fazla zarara uğrayan genç cemiyetle karşı karşıyadır.Tiyatronun ortak dilinden bu alanların bir çoğunda yararlanılabilir. Oturuma katılan ülkeler bu ortak lisanı kullanmak ve tiyatro sahnesindeki alışverişlerin geliştirilmesi ile öz topraklarındaki özel hassasiyetlerini başkaları ile paylaşabilirler.

3 gün süren Batı Asya Tiyatro Direktörleri oturumu, İran ve diğer ülkelerde sanat ve özellikle tiyatro gelişmelerini tanıtma ayrıca bölgesel ortak sanatsal faaliyetlerle ilgili anlaşmayı düzenleme konularını çalışma programına aldı.Tiyatro alanında ortak işbirliklerini oluşturma ve güçlendirmek için Tahran'a gelen misafirlerden, Azerbaycan Cumhuriyeti müzikaller başkanı Ali Kısmet Lalayev, Cezayir kültür bakanı özel temsilcisi Ahsan Selilani, Afganistan Bilgi ve Kültür Bakanlığı Devlet Tiyatroları Genel Müdürü Seyid Mansur Rahmani, Gürcistan öğretim kültür ve spor bakan yardımcısı Natia Serabidz, Irak Kültür ve Turizm Bakanlığı sinema ve tiyatro bölümü Sanat Danışmanı Ahmed Hasan Musa Saidi, ve Lübnan kültür bakanlığı tiyatro bölüm başkanı Ali Ferhat'a değinebiliriz.Misafirlere ilaveten umman Selale tiyatro başkanı Halid bin Ömer bin Ahmet eş-Şenferi, Pakistan Ulusal Sanat Konseyi üyesi ve Gösteri Sanatları Genel Müdür Yardımcısı Semi-ullah, Katar Kültür ve Spor Bakanlığı Tiyatro Bölümü Başkanı Said Burşid, Rusya Federasyonu Kültür sanat ve el sanatları Bakanlığı kamu desteği Bölümü Başkanı Andry Malişov, Suriye Sanatçılar Birliği Başkanı Zahir Ramazan, ve Tunus kültür bakanlığı temsilcisi Sami Nesri de oturuma katıldı.

İran uluslar arası tiyatro festivalinin tanıtılması ayrıca, tiyatro evi, sanat havzası, üniversite tiyatrosu ve Tahran büyük belediye asnat-kültür kurumu gibi İran tiyatro kurumları ve merkez müdürleri ile tanışma, oturumun diğer bölümleri idi. Katılımcılar oturumun ilk gününde, İran'ık kültür ve sanat tarihinde önemli ve etkin yeri olan Golestan sarayı ve Te'atr-e Şehr kompleksini, İran'ın iki kültürel ve tarihi binası olarak ziyaret ettiler. Golestan Sarayı'nda Taziye-hani ve Aşurayi törenler gibi geleneksel ve dini oyunlar sergilendi.

Batı Asya Tiyatro Direktörleri oturumuna katılan Suriye'nin tanınmış oyunculardan ve milletvekili Zahir Ramazan, yaptığı konuşmada, Suriye'de 5 yıldan beri savaşın yaşandığına işaretle, savaş şartlarında sanatsal faaliyet tecrübesini diğer ülkelere aktarmak için söz konusu oturumun iyi bir fırsat olduğunu söyledi. Ramazan şöyle dedi: Bu yıllarda surye'nin büyük bir bölümü tekfirci gruplarca işgal edildi. Bu bölgelerde savaşta doğan bebekler ve çocuklar vardır. Bu çocuklar şimdi 5 yaşındalar ve savaş ile yıkımdan başka bir şey bilmiyorlar. Halk güvensiz bölgeleri terk ederek daha güvenli bölgelere göç etmişler. Biz Suriyeli sanatçılar, işte bu insanlar için oyun üretmeye çalışıyorurz. Savaşla ilgili gerçekleri sergileyen ve milli birlik ve dayanışmayı güçlendiren oyunlar.

Azerbaycan Cumhuriyeti müzikaller başkanı Ali Kısmet Lalayev de yaptığı konuşmada şöyle dedi: Tiyatro sanatının ilkeleri, zincir halkaları gibi birbirine bağlıdır. Bu sanat dalın şartlarına sahip bir ülke, diğer ülkede bu sanat dalından haberdar olursa bu yoldan etkili olabilir. Bu yüzden çeşitli ülkelerden tiyatro direktörlerinin toplanması da etkili olabilir ve iyi sonuçlar da getirebilir. Bir karşılıklı işbirliği ile uluslar arası projeleri şekillendirerek, gerçekleştirebiliriz.

Bu bağlamda tiyatro yönetmeni, yazar ve hocası Dr. Kutbeddin Sadıki de uzmanlar gözetiminde ortak tiyatro oyunları üretmeye vurgu yaparak, "Artık günümüzde içe kapanık davranılamaz, fırsatları kullanmak ve ilişkileri geliştirmek gerekir. Bizlerle birçok ortak kültürel yönleri olan Batı Asya ülkeleri ile kültürel alışveriş, iyi bir başlangıç olabilir. Bu yoldan bu alandaki tecrübeleri paylaşmaya başlayabilir, daha büyük ülkelerle alışverişe hazır olabiliriz.

Tiyatronun tecrübeli yönetmeni, Batı Asya ülkeleri arasına kültürel alışverişin, karşılıklı anlayış ve dayanışmaya sebep olmakla birlikte, her ülkenin tiyatro kültürüne çok şey kattığına işaretle, şöyle dedi: Bu görüş alışverişi ortamında birkaç toplumun aydın ve sanatçıları birbirinin kültürel dünya görüşü ile tanışır ve böylece kendilerinin zayıf ve güç noktalarını tanıyarak, ülkelerinin bu kültürel alandaki gelişmesine vesile olurlar.

Lübnan kültür bakanlığı tiyatro bölüm başkanı Ali Ferhat ise oturuma katılmanın yanı sıra, Tahran'da iki oyunu da izlerdi ve İran kültürünün konumundan çok güzel bir değerlendirmede bulundu. Ferhat şöyle dedi: İranlılar güneşin sıcaklığı ve bahçenin güzelliğine bir arada sahipler.

Ferhat İran tiyatro ortamında bulunma tecrübesini, çok güzel ifadelerle şöyle anlattı: Güneş ısını milyonlarca yıl  dağıtmanın ardından artık buna alışmıştır, fakat güneş ışığında olan biri, onun ısısında zevk alır. Büyük bir bağın güzelliği de orada yaşayan ve sahibi için sıradanlaşır, fakat oraya yeni giren biri, bağın güzelliğinden hayran kalır. İranlılar hem güneşe ve hem bağa sahipler, hem güneşin ısısı ve hem bağın güzelliğini beraber sahipler.

Ferhat sözlerinin devamında, İran tiyatrosunun profesyonel ortamından etkilenmektense, daha çok gösteri salonunu dolduran izleyicilerin kalabalığından zevk aldığını belirterek şöyle diyor: Oyunları bu kadar zevkle izleyen bu denli güzide bir izleyiciye sahip olmak, dünyanın diğer bölgelerinde az rastlanan bir nimettir, İran tiyatrosu bu izleyici ile övünmeli.

Tahran'da düzenlenen Batı Asya Tiyatro Direktörleri oturumunun en önemli getirisinin, bölge ülkelerine İran'ı ve tiyatrosunu tanıtmak olduğu söylenebilir. İran tiyatrosu, değişik oyunları sergileyen çok profesyonel oyunculara sahiptir. Bu yüzden İran, bölgenin tiyatrosunu etkileyebilir, ki bu da önemli bir getiri sayılır. Oturumun düzenlenmesi ise İran ve komşu Müslüman ve Arap ülkeleri arasında kültür alışverisinde olumlu ve takdir edilebilir bir harekettir.

İran İslam cumhuriyeti, bölge ülkelerinin katılımı ile bir diğer sanatsal-kültürel hareketlerden birine ev sahipliği yaparak, yeni tecrübeler, yaratıcılıklar ve ilerlemelere doğru adım atıyor. Uluslar arası tiyatro direktörler ve uzmanlarının bu oturuma katılması ise, tiyatro sanatının konum ve önemini gösteriyor.

Katılımcılarla görüş alışverişi sayesinde kültür dünyasına etkin ve yararlı sonuçların şekillenmesi ve aydın geleceklere ulaşılması umut ediliyor. Hiç şüphesiz benzer oturumların düzenlenmesi, yaygınlaştırılması ve başlıklarına derinlik kazandırılması ile birlikte yeni yeteneklerin keşfedilmesi, sanatın ileriye  doğru hareketine yeşil ışık yakacaktır./