Bugün hicri şemsi 23 isfend 1396, hicri kameri 25 cemadiüssani 1439 ve miladi 14 mart 2018 çarşamba

61 yıl önce bugün hicri şemsi 23 isfend 1335'de Savak olarak bilinen istihbarat ve güvenlik teşkilatının kurulması yasa tasarısı İran milli şura meclisince onaylandı. Hicri şemsi 1332'de Amerikan İngiliz ortak ürünü olan askeri darbe ile hezimete uğrayan İran petrol sanayisinin millileştirilmesi hareketinin ardından Washington Sovyetler birliğinin İrandaki nüfuzunu engellemek ve zalim pehlevi rejimini korumak için güçlü bir güvenlik teşkilatının oluşması planını sundu. Şahın iç muhaliflerinin bastırılması için yararlanılan bu teşkilat Amerikalılarca faaliyete geçirildi ve savak personeli eğitim gördüler. Bunlar İran halkının hakları ve özgürlüklerini savunan herkesi komünist ve Sovyetler birliğine bağlı oldukları adıyla tutuklayıp en şiddetli işkencelere tabi tuttular. Savakın faaliyetleri sırasında binlerce inkılapçı mücadeleci öldü ve yaralandı ve bu gizli teşkilat İranda insan hakları ihlalcisi ve katliam simgesi olarak tanındı. Bu teşkilat İranda İslam inkılabının zaferinden birkaç gün önce hicri şemsi 17 behmen 1357'de kapatıldı.

*****   

56 yıl önce bugün, hicri şemsi 23 İsfand 1340'da İran'ın çağdaş tarihinin Müslüman mücadeleci din alimi ve şahsiyeti Ayetullah seyid Ebulkasım kaşani vefat etti. Gençliğinde Iraktaki Necefi Eşref dini ilimler havzasından fıkıh dalında içtihat makamına ulaşan Ayetullah Kaşani diğer din alimleriyle birlikte sömürgeci İngilizlerin despot siyasetlerine karşı geniş mücadele sürecini başlatması İran'dan ihraç edilmesine neden oldu. Ayetullah Kaşani İran'da İngiliz sömürgeciliğine karşı yıllarca mücadele etti ve bu yüzden de yıllarca hapse girdi. Tahran halkı Kaşani'nin hapisten serbest bırakıldıktan sonra onu, verdiği geniş çaptaki mücadelelerinden dolayı milli şura meclisine temsilci olarak seçtiler. Ayetullah Kaşani'nin Dr Musaddık'ı ve İran halkının sürekli mücadelesini desteklemesi neticesinde İran'ın petrol sanayisi millileştirildi ve Musaddık ise başbakan oldu. İngilizlerin kuklası olan Kavamul Saltane başbakan olduktan sonra Ayetullah Kaşani yayınladığı bildiriyle halka çağrıda bulunarak böylece hicri şemsi 30 tir 1331 kıyamı vuku buldu. Hicri şemsi 1332'de Amerikan ürünü darbenin gerçekleşmesi ve şahın İrana geri dönmesi ardından onun unsurları Ayetullah Kaşani'yi gözetim altına aldılar ta ki nihayet uzun süre sömürgecilere karşı yaptığı mücadelenin ardından  vefat etti. 

******

130 yıl önce böyle bir günde hicri kameri 25 cemadiüssani 1309'da, Mirza Bozorg Şirazi’nin tütünü boykot etme kararı feshedildi. Şii Müslümanların büyük alimi Şeyh Murtaza Ensari vefat ettikten sonra Şii mezhebinin önde gelen büyükleri Mirza Şirazi’yi şii Müslümanların taklit mercii olarak ilan ettiler. Mirza Şirazi’nin yaşamında en büyük mücadelelerinden biri İngiliz sömürüsü ile mücadelesi ve tütün tekelinin İngilizlere devredilmesine karşı çıkmasıydı. Mirza Şirazi o dönemde Gacar kralı Nasıreddin’e bir mesaj göndererek kralı tütün tekelini İngilizlere devretmenin doğuracağı fesat konusunda uyardı, fakat Şirazi’nin ikaz mahiyetindeki nasihatleri kralı etkileyemedi. Sonunda Mirza Bozorg Şirazi İslamı ve Müslümanları kurtarmak ve İran’ı düşman şerrinden korumak amacıyla tütünü boykot eden tarihi fetvasını yayımladı. İran’ın Müslüman halkı bu fetvayı duyduktan sonra tütün satan mekanları kapattı ve tüm nargileler toplandı. Gacar kralı ise bu şer’i fetva ile mücadele etmek istedi, ancak halkın geniş desteğini gören kral Nasıreddin, sonunda teslim oldu ve tütün tekelini İngilizlere devretme kararını geri aldı.

*****

24 yıl önce böyle bir günde hicri kameri 25 cemadiüssani 1415'de, İranlı büyük alim Ayetullah Muhammed Ali Araki, Kum kentinde hayata gözlerini yumdu. Araki 20 yaşındayken Arak dini ilimler merkezinin açılmasının ardından 8 yıl boyunca Ayetullah Hairi Yezdi’den feyiz aldı ve daha sonra da Kum dini ilimler merkezi açılınca, Ayetullah Hairi ile birlikte Kum kentine hicret etti. Ayetullah Araki Kum dini ilimler merkezinde 35 yıl ders verdi ve bir çok büyük talebeyi yetiştirdi. Ayetullah Araki, Ayetullah Hansari vefat ettikten sonra 30 yıl boyunca Kum dini ilimler merkezinde cemaat namazının imametini üstlendi ve Ayetullah Gülpaygani rihlet ettikten sonra da Şii Müslümanların taklit mercii oldu. Sonunda bu büyük alim 103 yaşında hayata gözlerini yumdu ve Hz. Masuma –s– türbesinin civarında toprağa verildi.

*****

40 yıl önce bugün, 14 Mart 1978’de Soykırımcı rejim İsrail ordusu Tel Aviv çevresindeki mücadeleci Filistinlilerin operasyonları bahanesiyle Lübnan topraklarına saldırdı. Birçok Filistinli ve Lübnanlı sivilin ölümüne neden olan bu saldırıda, Soykırımcı İsrail rejimi ordusu Güney Lübnan'ı Leytani ırmağına kadar işgal etti. Soykırımcı rejim İsrail su kıtlığı nedeniyle söz konusu ırmağın suyunu daima çalmak istedi. Soykırımcı rejim İsrail'in güney Lübnan'a saldırması üzerine BM güvenlik konseyi 425 sayılı bildiriyi yayınlayarak bu rejim güçlerinin güney Lübnan'dan derhal geri çekilmelerini istedi ve barışın sağlanması için bölgeye güç gönderdi. Soykırımcı İsrail rejimi 1982’de Lübnan'a saldırdı ve ülkenin güneyini işgal etti; ancak 2000’de Lübnan direniş güçlerinin ardı ardına darbe vurmaları neticesinde güney Lübnan'dan  geri çekilmek zorunda kaldı.

******