Tarihten Bir Yaprak
Bugün hicri şemsi 13 ordibeheşt 1397, hicri kameri 16 şaban 1439 ve 3 mayıs 2018 perşembe
211 yıl önce bugün hicri şemsi 13 ordibeheşt 1186'da, İran'la Fransa arasında Finkenştayn paktı imzalandı. Bu pakt uyarınca, Fransa silah ve askeri uzmanın gönderilmesiyle İran'ın Gürcistan toprakları ve Rusya'nın İran'da ele geçirdiği bölgelerin yeniden geri alınmasında yardımcı olması yükümlülüğü altına girdi. İran ise buna karşı İngiltere ile mevcut tüm siyasi ve ticari münasebetlerini kesme ve bu ülkeye savaş ilan etme ve Fransa'nın İngiltere ile Ruslar arasındaki savaşta Fransa ile müttefik olma taahhüdünde bulundu. Finkenştayn paktının imzalanması ardından general Gardan komutanlığındaki askeri müsteşarlardan oluşan bir heyet İran ordusuna Avrupalı savaşlardaki teknikleri öğretmek için İran'a geldiler. Daha sonra Napolyon Rusya ile dostluk kurdu ve Fransız müsteşarları İran'ı terk ettiler.
*****
164 yıl önce bugün hicri şemsi 13 ordibeheşt 1233'de, İranlı hekim ve şair Gani lakaplı mirza Habibullah Şirazi vefat etti. Hicri şemsi 1187'de İranın güneyindeki tarihi Şiraz kentinde dünyaya gelen mirza Habibullah Şirazi ilim öğrenmek için kutsal Meşhet kentinde gitti ve orada şiir söylemeye başladı. Mirza Habibullah Şirazi on yılın ardından nahiv, beyan, geometri usulü, nücum, hikmet, kelam, felsefe, edebiyat teknikleri ve şiir dallarında maharet kazandı ve ardından gacar şahlarından Nasireddin şahın sarayına gitti. Fransızca'yı öğrenen ilk İranlı şair olan Mirza Habibullah Şirazi bu dilin yanı sıra Arapça ve İngilizce'ye musallat idi. Mirza Habibullah Şirazi nihayet hicri şemsi 13 ordibeheşt 1233 ve hicri kameri 5 şaban 1270'de 47 yaşında vefat etti ve onun naaşı İranın güneyindeki Rey kentindeki Hz Abdulazim türbesinde defnedildi.
*****
851 yıl önce bugün hicri kameri 16 şaban 588'de, Müslüman fakih, müfessir ve muhaddis İbni Şehr Aşub vefat etti. Bir görüşe göre İran'ın kuzeyindeki Mazenderan'da 489 yılında dünyaya gelen Aşub, çocukken bilim öğrenmeye başladı ve 8 yaşındayken Kur'an-ı Kerim'i tamamen ezberledi. İbni Şehr Aşub kendi dönemindeki âlimlerden özellikle Zumuhşeri, Muhammed Gazali ve Hatip Harezmi'den hadis nakletme izni aldı ve şiir söylemede akıcı bir dil kullandı. Allah Resulü'nün faziletleri konusunda olan onun şiirlerinin bir nüshası Menakib-i Al-i Ebitalip kitabında ele alınmıştır.
*****
827 yıl önce bugün hicri kameri 16 şaban 612'de, Arap edip ve şair İbni Dahhan Bağdat'ta vefat etti. Bütün yaşamında yaygın olan bilimler özellikle fıkıh, tefsir, tıp ve nücum dallarında geniş bilgilere sahip olan Dahhan çok güzel şiir söylerdi. İbni Dahhan Farsça, Rumca, Türkçe ve Hintçe ve Ermenice gibi dillere vakıftı.
*****
195 yıl önce bugün hicri kameri 16 şaban 1244'de, Hindistanlı şair ve yazar Emir Ahmet Minai dünyaya geldi. 15 yaşında şiir söylemeye başlayan Minai, söylediği şiirleri ince bir yapıya sahipti. Allah Resulü'nün hanedanının methinde güzel kasideler söyleyen Minai, 22 kitaptan oluşan nazım ve nesir eserleri kaleme aldı.