Bugün hicri şemsi 23 aban 1397, hicri kameri 6 rebiülevvel 1440 ve 14 kasım 2018 çarşamba

103 yıl önce bugün hicri şemsi 23 aban 1294'de, 3. İran milli şura meclisi Gacar hanedanının son şahı Ahmet Şah'ın isteği üzerine feshedildi. Bu yanlış girişim Ahmet Şah'ın Rus ve İngiliz bakanlarla görüşmesinin ardından gerçekleşti. O dönemde Rus ve İngiliz devletleri 1. Dünya savaşı sırasında Almanya'ya karşı savaşa girdiler ve bu yüzden kendi güçlerini İran'a doğru harekete geçirdiler. İngilizler güneyde güçlerini kaybettiler ve Rusya ordusu kuzeyden Tahran'a doğru hareket etti. Rus askerlerin Tahran'a gitmelerinin ardından meclis milletvekilleri yabancıların İran'a girmeleri ve onların İran'ın milli hakimiyeti ve toprak bütünlüğünü ihlal etmelerine itiraz etmek amacıyla milli savunma komitesini kurdu.

*****

53 yıl önce bugün, Hicri Şemsi 22 aban 1344 yılında İranlı bilgin, araştırmacı ve edebiyatçı Said Nefisi 71 yaşındayken vefat etti. Orta öğrenimini bitirdikten sonra Fransa'ya giden Nefisi, yüksek tahsilini hukuk ve siyasi bilimlerde tamamlayarak İran'a geri döndü ve İran üniversitelerinde ders vermeye başladı. Said Nefisi İran kültür kurumunun daimi üyesiydi. Said Nefisi'den 180'i aşkın eser geride kalmıştır ki bunlara Beyhagi tarihi ve Gabusname, Attar gazelleri metinlerinin tashihi ve İran'ın çağdaş sosyal siyasi tarihleri eserlerinin tercümelerine değinebiliriz.

*****

836 yıl önce bugün hicri kameri 6 rebiülevvel 604'de İranlı ünlü hekim ve şair Mevlevi olarak bilinen Celaleddin Muhammed Belhi, o dönemde İran'ın bir parçası olan ancak günümüzde Afganistan'ın kuzeyindeki Belh kentinde dünyaya geldi. Celaleddin Muhammed Belhinin babası Bahaeddin Veled ünlü ariflerden sayılırdı. Mevlana çocukken babası ile birlikte hac ziyaretine gitti ardından Bağdat'a ve daha sonra Türkiye'nin doğusundaki Konya'ya gitti. Mevlana'nın yaşamının en doruk noktası, İranlı ünlü arif Şemsi Tebrizi ile tanışmasıydı. Mevlananın en önemli eserlerinden biri Mesnevi Manevi ve diğeri Fih Ma Fih adlı eserdir. 

******

129 yıl önce bugün, Miladi 14 Kasım 1889 yılında Hindistan'ın İngiliz sömürüsü aleyhindeki mücadeleci liderlerinden Cevahir Laal Nehru Hindistan'ın kuzeyinde bir kasabada dünyaya geldi. Hukuk dalında yüksek eğitimini bitirdikten sonra İngiliz sömürgesi aleyhinde mücadeleye başladı ancak bu mücadelesinden dolayı defalarca sömürgeciler tarafından tutuklanarak hapse atıldı. Nehru hapis dönemlerinde bile boş oturmayıp, "Hayatım", "Dünya tarihine bakış" ve "Hindistan'ın keşfi" gibi bir takım önemli eserler kaleme aldı.

*****

129 yıl önce bugün, 14 Kasım 1889 yılında Mısırlı meşhur yazar ve edebiyatçı Dr. Taha Hüseyin dünyaya geldi. Çocukluk döneminde gözlerini kaybeden bu ünlü yazar üstün zekâ ve dirayeti sayesinde Mısır ve Fransa'nın önemli üniversitelerinden doktora aldı. Bu ünlü Mısırlı edip birçok önemli eseri kaleme aldı ki, eserleri içerisinde "Arap edebiyatı tarihi", "Kitab'ul Eyyam" adlı eserlere değinebiliriz. Dr. Taha Hüseyin 1973 yılında vefat etti.

******

485 yıl önce bugün 14 kasım 1533'de güney Amerika'da bulunan Ekvador, İspanyalı kaşifler tarafından keşfedildi ve ülke topraklarına ilhak edildi. Ekvador toprakları 300 yıl boyunca İspanya'nın sömürgesi altında idi.

*****

302 yıl önce bugün 14 kasım 1716'da Alman filozof ve matematikçi Gatfrid Wilhelm Nits 70 yaşında hayata veda etti. 1646'da dünyaya gelen Nits felsefe ve matematik dallarında geniş araştırmalara başladı ve bu alanlarda doktorasını aldı. O 1676'da diferansiyel hesabını ortaya çıkardı.  

*****

221 yıl önce bugün 14 kasım 1797'de İskoçyalı bilim adamı jeolog Charles Lyell dünyaya geldi. Jeoloji alanında bilimsel temelleri ilk defa bulan Lyell jeoloji bilimi temelleri adlı kitabı yayınladı.

******   

186 yıl önce bugün 14 kasım 1832'de Danimarkalı dil bilimci Rasmos Christian Rask hayata veda etti. 1787'de dünyaya gelen Rask hayatı boyunca 55 dil öğrendi. O Rusya, Hindistan ve İran'ı ziyaret etti.

*****

15 kasım dünya şeker hastalığı ile mücadele günüdür. Şehircilik fenomeninin şekillenmesi, insanların yemek alışkanlığının değişmesi ve günlük faaliyetinin gün geçtikçe azalması, kandaki şekerin artması, şeker hastalığının meydana gelmesine neden olmaktadır.