Bugün hicri şemsi 22 Azer 1397, hicri kameri 5 rebiüssani 1440 ve 13 aralık 2018 perşembe

93 yıl önce hicri şemsi 22 Azer 1304'de, İran'da kurucu meclisi Gacar hanedanından Pehlevi rejimine tahtı intikal ettirmek için anayasadaki düzenin değişmesi için üzerine aldığı görevi yerine getirdi. Böylece İran'daki 153 yıllık Gacar şahlarının hâkimiyeti sona ermiş oldu ve dikta Pehlevi rejiminin 53 yıllık hâkimiyeti de başlamış oldu. Gacar ve Pehlevi sultaya dayalı hükümdarlarının ortak noktaları İran'da iç istibdad düzenin hâkim olması kifayetsizlikleri ve her iki rejimlerin yabancı güçlere bağlı olmalarıydı. Rızahan orduda rütbeli birisiydi İngilizlerin komploları ve katkılarıyla hicri şemsi 1299'da darbe girişiminde bulundu. Zamanla İran'da hâkimiyeti ele geçirdi ve işte böyle bir günde resmen İran şahı oldu.

****

30 yıl önce bugün hicri şemsi 22 Azer 1367'de, İranlı yazar mütercim ve araştırmacı üstad Golamreza Saidi İslam kültürü mirasını tanıtmak yolunda uzun yıllar verdiği hizmetlerin ardından vefat etti. Doğa bilimleri matematik, nücum ve Arapça, Fransızca ve İngilizce dillerini öğrendikten sonra ders vermeye başlayan üstad Saidi, Pakistan ve Hindistan'a seferler düzenledi. O, bu seferlerinde İkbal Lahuri'nin düşüncelerinin etkisi altında kaldı.

*****

124 yıl önce bugün hicri şemsi 22 azer 1273'de önde gelen mercii ve fakih mirza Habibullah Reşti vefat etti. Hicri şemsi 1198'de İranın kuzeyindeki Gilanın Emleş kentinde dünyaya gelen mirza Habibullah Reşti 25 yaşında içtihat makamına ulaştı.

*****

114 yıl önce bugün hicri şemsi 22 azer 1283'de Tahrandaki ulema ülkedeki zulüm ve baskıdan dolayı Tahranın güneyindeki Rey kentine göç ettiler. Muzafereddin şahın saltanatının sonlarında zulüm, fesat ve fakirlik had safhaya ulaştı ve ulema mevcut durumdan rahatsızlık duyuyordu. Bu yüzden ulema Tahrandan kentin güneyindeki Rey kentindeki hz Abdulazim Hasaninin pak türbesine göç ettiler.

****

112 yıl önce bugün hicri kameri 5 Rebiüssani 1328'de, Tebriz'den Tahran'a hareket eden meşruta hareketinin önde gelenleri olan Sattarhan ve Bagırhan zaferle Tahran'a giriş yaptılar. Bu özgürlük ve bağımsızlık yanlısı mücadeleciler Tebriz kentinin Muhammed Ali şah döneminde muhasara edilmesi sırasında bu kent halkının yardımlarıyla 11 ay boyunca eşsiz bir direniş göstererek Tebriz'i korudular ve devlet güçlerinin saldırılarını yok ettiler ve ardından Tahran'a gittiler. Sattarhan ve Bagırhan cesaretle meşruta hareketinde birer mücahittiler ve kendi adlarını İran'ın altın tarih sayfalarında yazdırdılar.

*****

173 yıl önce bugün hicri kameri 5 Rebiüssani 1267'de ilk Farsça  yazılan Vakayi-i İttifakiye gazetesi Tahran'da yayınlandı. Bu gazete Kaçar Nasıreddin şah  saltanatı döneminin 3. yılında kifayetli sadrazamı Mirza Taki Han Emirkebirin emri üzerine yayınlandı. Bu Farsça gazetenin yayın yönetmeni hac mirza tezkereci idi; bu gazetede yayınlanan haberler Emirkebirin denetiminde derleniyordu. Gazetedeki haberler İran ve dünyadaki gelişmeleri ile ilgiliydi.

***/***

15 yıl önce bugün 13 Aralık 2003'de, devrik Baasçı rejim diktatörü Saddam Hüseyin Irak'ın başkenti Bağdat'ın kuzeyindeki Tikrit yakınında saklandığı mekânda yakalandı. Saddam Amerika ile İngiltere'nin Irak'a Mart 2003'de gerçekleştirdiği saldırıdan beri gizlenmişti.