Bugün hicri şemsi 19 ordibeheşt 1398, hicri kameri 4 ramazan 1440 ve 9 mayıs 2019 perşembe

31 yıl önce bugün hicri şemsi 19 ordibeheşt 1367'de Halepçe faciasından 50 gün sonra BM'in Irak'ın İran'a dayattığı 8 yıllık savaşta kimyasal silahlar kullanılmasına dair 612 sayılı bildirisi yayınlandı. İran milletine karşı Irak'ın kimyasal silahlar kullanmasına ilişkin İran'ın Irak'a karşı şikayette bulunması ile BM uzmanları iki taraftaki bölgeleri ziyarette bulunması ardından İranlı siviller ve askerler ve Iraklı askerlere karşı kimyasal silahlardan yararlanıldığına dair BM genel sekreterine bir rapor sundu. Bu bildiride kimyasal silahların her hangi bir ülke tarafından kullanıldığına işaret edilmeden bu silahların kullanılması kınandı.

*****

73 yıl önce bugün hicri şemsi 19 ordibeheşt 1325'te, 2. dünya savaşının sona ermesinden sonra eski Sovyetler birliği askerlerinin İran'dan tamamen tahliyesi tamamlandı. 2. dünya savaşının sona ermesinden sonra İran Rusya'nın üçlü anlaşmanın aksine İran'ı tahliye etmediği ve ülkenin içişlerine karıştığına dair güvenlik konseyine şikayette bulundu. Eski Sovyetler birliği İran konusunun uluslar arası alanda kendi ülkesine karşı sansasyonel bir olaya dönüşmesini istemiyordu; böylece Sovyetlerin İrandaki büyükelçisi İran'la mutabakata varmaya çalıştı. Nihayet İran'ın tahliyesi, kuzey ve Azerbaycan petrolü konularında taraflar arasında bir anlaşma imzalandı ta ki hicri şemsi 19 ordibeheşt 1325'de tahliye tamamıyla gerçekleşti.

*****    

95 yıl önce bugün hicri şemsi 19 ordibeheşt 1303'de, İranlı mücadeleci din alimi ve mücahit Seyit Abdulhüseyin Lari vefat etti. Hicri şemsi 1226 yani hicri kameri 1264'de dünyaya gelen Seyit Abdulhüseyin Lari, ilk eğitimini tamamladıktan sonra kutsal Necefi Eşrefe gitti ve orada Mirzayi Şiraziden dersler öğrendi. Ayetullah Lari mirzayi Şirazi'nin emriyle Fars ili halkının önderliği ve hidayeti için Laristan'a gitti. Ayetullah Lari burada ilmiye havzasını kurdu ve islami ahkamı yayınlamaya başladı. Bu önde gelen Müslüman mücahit ve din alimi hicri şemsi 19 ordibeheşt 1303'de 86 yaşında vefat etti ve Cehrom kentinde toprağa verildi.

****

92  yıl önce bugün hicri şemsi 19 ordibeheşt 1306'da, sömürgeci kapitülasyon imtiyazı İran'ın dönem milli şura meclisi tarafından lağvedildi. İran'da kapitülasyon hakkı ilk defa Fethalişah Gacar döneminde hicri şemsi 1206'da Türkmençay anlaşmasında Rusya'ya verildi ve sonraları birçok devlet de bu hakka kavuştular. Hicri şemsi 1297'de Rusların İran'daki kapitülasyon hakkının İran milletinin menfaatlerine karşı ve tehdit ve baskı altında oluştuğuna dair bildiriye göre idi ve anayasa uyarınca lağvedildi. 

*****

Hicri şemsi 19 ordibeheşt İran takviminde İslam dünyasının önde gelen bilim adamı şeyh Koleyni'yi anma günüdür. Koleyni lakaplı şeyh Ebucafer Muhammed bin Yakup bin İshak Razi hicri kameri 258'de Rey kentine bağlı Koleyn köyünde ve İmam Hasan Askeri as döneminde dünyaya geldi. Koleyni halkın geneli tarafından doğru konuşmak ve davranmak ve hadislere tamamen musallatı olmakla tanınıyordu öyle ki Şii ve Sünni fetva almak için şeyh Koleyni'ye müracaat ederlerdi.

*****

832 yıl önce bugün hicri kameri 4 ramazan 608'de Mısırlı şair ve edip Gazi Said bin Senaülmülk lakaplı Ebulkasım Hebetullah bin Cafer vefat etti. Kur'an'ı Kerim ve nahiv bilimini Kahire kentinde ve hadis ve diğer bilimleri de Mısır'ın İskenderiye kentlerinde öğrenen Said gençken şiir ve edebiyat dallarında geniş çalışmalarda bulundu.012 

*****