Geçen bölümde İran halı müzesini gezdik ve bu müzenin değerli eserleri ile tanıştık. Bu kez Tahran'daki çağdaş sanatlar müzesine uğrayıp bu müzedeki değerli nesneleri gözden geçireceğiz.

İran'da çağdaş ve modern sanatlar ile tanışma süreci  40'lı, 50'li yıllarda  Tahran güzel sanatlar fakültesinin  kurulması ile başladı.  Avrupalı öğrenciler ve  hocaların ülkeye ziyaretleri ile  İran'ın sanat yöntemleri ve metotlarında da büyük değişiklikler meydana geldi. Bu doğrultuda  Tahran şehrinde çağdaş sanatlar müzesi olarak bir kompleks inşa edildi.  Tahran Çağdaş Sanatlar Müzesi   dünya genelinde değerli hazinelerden biri sayılır.  Uzmanlar  bu müzedeki eşyanın değerini  5 milyarı aştığını tahmin ediyorlar.  Bu müzede   çağdaş sanatın şaheserlerinin birçoğu  sergilenmektedir. 

Dünyanın da en ileri gelen 10 müzesi arasında yer alan İran çağdaş sanatlar müzesi, dünyanın az bulunur eserlerini ve nesnelerini kendinde bulundurmaktadır.  Bu müzede  farklı ülkelerden  sanat eserleri ve hazineleri yer almaktadır.   Bu müze ayrıca   dünya genelinde 5 ila  10 kadar yenilikçi sanat müzesinin de arasında yer almaktadır. Bu müzede  soyut hareketler ve akımlar, Pop sanatı, minimalizm, kavramsal, fotorealizme ait  eserler de bulunmaktadır.  

İran çağdaş sanatlar müzesinde  görsel sanatlar alanındaki tanınmış isimlere ait  3 bin kadar eser tutulmaktadır.  Bunların 400 kadarı  eşsiz eserler sayılırlar.  Müzedeki önemli eserler arasında  Paul Gauguin, Renoir, Picasso, Max Ernst, Rene Magritte, Jackson Pollcok, David Haockney, R.B.Kitaj, Jean Dubuffet gibi büyük sanatkarların eserlerine değinmek mümkün. 

Sohbetimizin devamında  Tahran çağdaş sanatlar müzesini daha detaylı anlatmaya çalışacağız. 

اثری از پولاک

اثری از گوگن

Tahran çağdaş sanatlar müzesi mimari açısından da dikkat çekicidir.  Müzenin binası  5 bin metrekarelik alanda yapılmıştır. İnşa süreci ise  9 yıl sürmüş ve sonunda 1977 yılında  açılışı yapılmıştır.  Müze etrafında bulunan bağ bahçeler ve yeşil alan ile beraber  8 bin 500 kadar alanı kapsamıştır.  İran'ın geleneksel  öğelerine ve de modern  yöntemlere göre yapılan  bina felsefi kavramlardan da esinlenerek  tasarlanmıştır.  Bu müzede İran geleneksel mimarisi öğeleri arasında  en çok göze çarpan hususlar, arktik giriş, dörtyol ve koridordur.  Binanın dış cephesi de   İran'ın çöl bölgesinden esinlenerek yapılmıştır. 

 Müzenin içinde ise modern mimari öğeleri görülmektedir.  Binanın içi, yani kapalı alanda, dolambaçlı  spiral bir alan tasarlanmış ve kişilerin az eğimli bir alandan geçerek  aşağı kata doğru  gitmeleri sağlanmıştır.  Bu spiral alan  dış cephenin tam aksi  tamamen modern bir tasarım sonucu yapılmıştır. Müzenin duvarları ise  kapalı ve az ışık tutacak şekilde tasarlanmıştır.  Bu duvarları  sura bile benzetmek mümkün. 

  Spiral koridorun sonunda yer alan  müzenin içindeki sembollerden biri de   Noriyuki Haraguçi'nin  eseridir.   Bu eser  İranlı evlerin avlularının ortasında bulunan  havuzları akla getirmektedir. Çok güzel yerleştirilen bu eser  Materyal ve Fikir olarak adlandırılmaktadır. Çelikten yapılan eser  800 litre yağ ile doldurulmuş ve bu yüzden de yağ havuzu olarak da tanınmaktadır.  Siyah yağ ile  doldurulan bu havuz, yansıtıcı özelliğinden dolayı  güzel bir ayna gibi duruyor.  Bu güzel eserin yaratıcısı Japon Haraguçi ise ilk Materiyal ve  Düşünce eserini  ülkesinde yaptı.  Ardından dünyanın farklı ülkeleri için 19 benzer eser yaptı. Bunların en büyüğü ve üçüncüsü ise Tahran'a getirildi. Bu havuzların birçoğu dünya genelinde zarar görmüş ve sırf bir kaç tanesi Japon ve diğer ülkelerde tutulmaktadır.  Böylece  İran'da olan havuzdan başka bir yerde daimi ziyaret imkanı da bulunmamaktadır.   Bu yüzden Tahran çağdaş sanatlar müzesi yağ havuzu Japon sanatçının pratikte tek Materyal ve Düşünce eseri sayılıyor. 

Tahran Çağdaş Sanatlar Müzesi  kompleksinde  3 bin kadar değerli nesne tutulmaktadır. Bu eserler  İran ve dünya sanat öncülerine aittir.  Birçokları ise   soyut dışa vurumculuk tarzının en büyük isimlerinden  Jackson Pollock'un  şaheserlerinin bu müzede bulunduğundan habersizler.  Ayrıca bu müzede  Mark Rothko, Alberto Giacometti, Rene Magritte ve birçok sanatçısının eseri de yer almaktadır.   Çağdaş Sanatlar Müzesi   9 galeriye sahip olup  Paul Gauguin eseri Japon doğası eserini, Vincent Von Gogh'un  Sonsuzluğun Kapıları Üzerinde  tablosunu  da içermektedir. 

Tahran Çağdaş Müzesinde  farklı sergiler de düzenlenir.  Bu çerçevede 2016 yılında  Wim Delvoye eserlerinin sergisi düzenlendi. Bu Belçikalı sanatçı  dünyanın tanınan sanatçılarından ve isimlerinden sayılır.   Onun eserleri  gerçekte  çelişkili kavramlar etrafında yaratılmıştır.  Bu sanatçı eşyalara kullanımları ve  işlevlerini kaybettiği gibi davranır.  Wim Delvoye'nin  bu müzede sergilenen eserleri  farklı  dönemlere ve akımlara aitti.  Örneğin  Delft köyü desenli  gaz silindirleri eseri  80'li yıllara, Mermer Kaplama eseri 2000 yılına ve  Oyulmuş Tekerlekler eseri de  2000'lerin ikinci yarısına aitti. 

Tahran Çağdaş Sanatlar Müzesinin  önemli bölümlerinden bir başkası da  avlusudur.  Bu avlu  heykel sergi alanı da adlandırılabilir.  Bu alanda  20'inci yüzyıla ait heykeller tutulmaktadır.  Bu alanda Max Ernst, Henry Moore, Max Bill ve diğer İranlı ve yabancı sanatçı ve heykeltıraşların eseri bulunmaktadır.  Öyle güzel ve  göz kamaştırıcı heykeller ki  muhakkak herkesi düşünmeye zorluyor. 

Tahran Çağdaş Sanatlar Müzesi   kültür ve sanat kompleksi sayılmasına rağmen  sırf sanat eserlerinin sergilendiği bir alan değildir.  Bu müzede hafta boyunca  farklı etkinlikler düzenlenirdi. Bu yüzden bu kompleks, İran'ın görsel sanatlar alanındaki en önemli etkinliklerin düzenlendiği odağı  da sayılır.   Bu müzenin kütüphanesinde  yaklaşık 5 bin kadar Farsça ve Farsça olmayan eserler  bulunmaktadır. Bu eserler mimarlık, resim, tasarım, görsel sanatlar, fotoğrafçılık, sinema ve diğer alanlardaki eserlerdir. 

Tahran Çağdaş Sanatlar  Müzesinde  sinema evi ve mimarlar ocakları da bulunmaktadır.  Bu sinema evlerinin olması ve kurulmasından güdülen hedef ise  İran ve dünya sinemasının önemli eserlerinin  sergilenmesi ve muhataplar açısından değerlendirilmesi ve eleştirisinin yapılmasıdır.  Bu komplekste ayrıca eleştiri oturumları, seminerler ve açılış ve kapanış törenleri de düzenlenir.  Bu bölümde  belgesellerin sergilenmesinin yanı sıra  İran ve dünya film yapımcılarının eserleri de  değerlendirilir.