İran basınından ele alacağımız ilk gazete Cumhuri İsalmi gazetesi.

Cumhuri İsalmi gazetesinde, Pakistan Uluslararası Havayolları'na ait, 40'tan fazla yolcu ve mürettebatı taşıyan bir yolcu uçağının radardan kaybolduğu belirtilirken, yerel kurtarma ve polis yetkililerinin uçağın kuzeydeki kırsal arazide düştüğünün açıklanması, İran Bakanlar Kurulu'nun bugünkü toplantısında İran para birimi olan "riyal"ın 10 kat daha değer kazanarak “tümen”e dönüştürülmesinin onaylanması, İran İslam Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı güvenlik işlerinden sorumlu bakan yardımcısı Hüseyin Zülfikarinin, İran’a girmeye çalışan terörist bir timin imha edildiğini bildirmesi gibi haberlere yer verilirken, İran’ın BM Daimi Temsilcisi Gholamali Hoşrunun, BM Genel Sekreterine gönderdiği mektupta ABD kongresinde İran ile ambargoların 10 yıllık uzatılmasının Kapsamlı Ortak Eylem Planına aykırı olduğunu ve bunun BM Genel Kuruluna vereceği gelecek raporunda yazılmasını istemesini konu eden bir haber dikkatimizi çekiyor. Haberde kısaca şunları okuyoruz:

...***

Hoşru mektubunda, ABD kongresinde İran aleyhinde 2026 yılına kadar uzatılan ambargoların İran’a göre ABD’nin Bercam çerçevesindeki taahhütlerine ters olduğunu bildirdi.

Mektupta, ‘’ABD Bercama esas taraf olan ülkelerden biri olarak yeni ambargo uygulamak ve ya Bercam ruhuna ters davranarak Bercam ruhuna aykırı hareket etmemeyi taahhüt etmiştir. İran aleyhinde uzatılan ambargolar ABD’nin Bercam çerçevesindeki taahhütlerine terstir ve bundan dolayı o ülke bu eylemin tüm olumsuz sonuçlarından sorumludur’’ ifadesine yer verildi.

Mektupta BM Genel Sekreterinden Bercama taraf tüm ülkelerden anlaşmaya bağlı kalmaları ayrıca ABD’nin taahhütlerini yerine getirmeme hususlarını Güvenlik Konseyine yazacağı gelecek raporunda yer vermesini istendi.

...***

Risalet gazetesinde, Dünyanın 37 ülkesinden sanatçıların 3. Kahrolsun Amerika uluslararası büyük ödülünde bir kez daha bir araya gelmesi, İran Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Ali Ekber Salihinin, Fransa Atom Enerjisi Komisyonu Başkanı Daniel Vorvarde ile görüşmesi, 21 ülkenin katılımı ile 20. Asya-Pasifik yatırımcı firmalar uluslararası konferansın Tahran’da başlaması gibi haberler göze çarparken, İran Savunma Bakanı General Dehganın, Halep’teki zor şartlardan kurtulmak isteyen sivillerin teröristler tarafından insani kalkan olarak kullanıldığını açıklamasına dair bir haber dikkatimizi çekiyor. Haberde kısaca şunları okuyoruz:

...***

İran Savunma Bakanı General Hüseyin Dehgan, İran’ı ziyaret eden Uluslararası Kızılhaç Komitesi Başkanı Peter Maurer’le gerçekleştirdiği görüşmede Irak, Suriye ve Yemen’deki iç savaşların sürdürüldüğü Ortadoğu’nun gerilimli ortamına işaret ederek, “Hepimiz savaş alevlerinin sönmesi için gayret göstermeliyiz” dedi.

İran Savunma Bakanı, Halep’teki zor şartlardan kurtulmak isteyen sivillerin teröristler tarafından insan kalkanları olarak kullanıldığını bildirerek, şu açıklamalarda bulundu: ‘Ateşkes isteğinin asıl amacı insan hakları adı altında bir savaş hilesi gerçekleştirerek, teröristlerin yeniden yapılandırılıp güçlendirilmesidir’.

Dehgan, Yemen’deki olaylara değinerek, “Suudi Arabistan, dünya medyasının susmasından yararlanarak, ABD ve destekliyicilerinin gizli yardımlarıyla ateşkes uygulandığına rağmen Yemen’de savaş suçu gerçekleştirip insan haklarını ihlal ediyor” diye konuştu.

Savunma Bakanı Dehgan, Peter Maurer’e hitaben konuşmalarını şöyle devam etti: ‘Bize göre sizin bu konuda üstlendiğiniz ağır görevler, savaş ortamında yaşayanları teselli etmektedir ve biz de bu konuda insani yardımların uygulanması için elimizden geleni yapmaya çalışacağız’. 

Uluslararası Kızılhaç Komitesi Başkanı Peter Maurer de bu görüşmede İran’la işbirliğinin arttırılması gerektiğini vurgulayarak, “Irak, Suriye ve Yemen’de insani yardımların gerçekleştirilmesi için savaştaki tüm taraflar arasında işbirliği kurmayı planlıyoruz ve bu konuda her zaman olduğu gibi İran’ın da yardımcı olacağını bekliyoruz” ifadelerinde bulundu.

Bu görüşmenin sonunda iki taraf, insan hakları ve insani yardım konusunda yeni bir anlaşma imzalayarak ilişkilerinin daha da geliştirilmesini istedi.

...***

Mehr haber ajansı internet sitesinde, İran Cumhurbaşkanlık Bilim ve Teknoloji Yardımcılığı’na bağlı Bilgi Tabanlı Havacılık Endüstrisi Kalkınma Kurumu Sekreteri Menuçehr Manteginin, İran Havacılık Endüstrisi’nin Airbus’la gerçekleştireceği işbirliğinin yakın gelecekte başlayacağını belirtmesini konu eden bir haber dikkatimizi çekiyor. Haberde kısaca şunları okuyoruz:

...***

İran Cumhurbaşkanlık Bilim ve Teknoloji Yardımcılığı’na bağlı Bilgi Tabanlı Havacılık Endüstrisi Kalkınma Kurumu Sekreteri Menuçehr Mantegi, uçak parçaları ve bileşenlerinin yapımı üzerinde İran ve Airbus arasındaki işbirliğine işaret ederek, “Yakın bir zamanda uçak parçalarını yapmak için Airbus’la işbirliğimizi başlayacağız” dedi.

Mantegi, şunları belirtti: ‘Parçaların yapılması, uçak yapımının en önemli aşamasını oluşturmaktadır. Bu yönde İran’ın ortaklığıyla bu parçaların yapılması konusunu Airbus Şirketiyle görüştük. Böylece İran Havacılık Endüstrisi’nin Airbus’la gerçekleştireceği işbirliği yakın gelecekte başlayacaktır. Uçak üretiminin yüzde 30’unun tasarıma ait olmasına karşın parçaların yapımı bu sürecin yüzde 70’ini oluşturmaktadır’.     

İranlı yetkili son olarak, “Antonov 140” uçaklarının bir tür montajı olan “İran 140” yolcu uçaklarının yapımındaki başarısız projeye değinerek, “Bu uçakların yapımında çeşitli amaçlara ulaşmayı takip ediyorduk ki başarısız olarak sonuçlanan yolcu uçağının yapım teknolojisine ulaşmak bunlardan sadece biriydi, ancak deniz sahasını gözetleme gibi  diğer amaçlarda tamamen başarılı sonuçlar elde ettik” diye konuştu.