Bugün hicri şemsi 16 dey 1395, hicri kameri 6 rebiüsani 1438 ve miladi 5 ocak 2017 perşembe

57 yıl önce bugün Hicri Şemsi 16 Dey 1338 yılında, Nima Yuşic diye meşhur olan İran'da modern şiirin sahibi Ali İsfendiyari vefat etti. İran'ın kuzeyindeki Mazenderan ilinin bir köyünde dünyaya gelen Nima Yuşic, çocukluk dönemini burada geçirdikten sonra Tahran'a geldi ve burada Fransızcayı öğrenmeye çalıştı. Nima Yuşic'in en ünlü eseri Efsane adlı eseridir.

*****

38 yıl önce bugün hicri şemsi 16 dey 1357 de, Golamrıza Ezhari'nin askeri hükümeti düştü ve Şapur Bahtiyar hükümeti Ezhari hükümetinin yerine geçti. Golamrıza Ezharinin askeri hükümetinin düşmesinin ardından Şapur Bahtiyar Pehlevi rejiminin başbakanı olarak ilan edildi ve hicri şemsi 16 dey 1357 de kendi kabinesini ilan etmesinin ardından resmen iktidara geçti. Bahtiyarın kabinesi İslami hareket tüm İran'a yayıldığı ve hiçbir gücün İslami hareketi sindirme kabiliyetine sahip olmadığı bir dönemde iktidara geçti. İmam Humeyni Bahtiyar hükümetinin iktidara geçmesi ardından İran milletine gönderdiği mesajda şunları belirttiler: 'Ben tüm İran milletine bildiriyorum ki saltanat rejimi yasa dışıdır ve meclis de illegaldir ve gasıp hükümet de yasa dışıdır'. İmamın bu mesajı üzerine Bahtiyar hükümeti 5 haftadan sonra düştü ve Pehlevi rejiminin ömrü ve 2500 yıllık şahlık düzeni sona erdi ve İslam inkılabı zafere ulaştı.

*****

36 yıl önce bugün hicri şemsi 16 dey 1359 da, şehit Alamulhuda komutasındaki Hoveyze şüheda kanlı hamaseti Irak'ın İran'a dayattığı zorunlu savaşın ilk aylarında vuku buldu. Hicri şemsi azer 1359 da Iraklı güçlerden ikiden fazla tugayın Susengerdin güneyinde Müslüman askerlerine yenilgisinden sonra Ahvaz muhafızlarından bir grup Hoveyze kentini korumak için bu kente gittiler. Ancak mühimmatın ulaşmaması ve düşmanın saldırısından dolayı yerli askerler geri çekilmek zorunda kaldılar. İşgalci Baasçı Iraklı askerler Hoveyze kentini işgal ettikten sonra bu kenti yerle bir ettiler. Ancak İranlı cesur gençlerin adı ve anısı İran milletinin dik duruş ve direniş sayfalarında mütecavizlere karşı kayda geçti.

***/***

622 yıl önce bugün hicri kameri 6 rebiülsani 816 da, İranlı fazıl ve edip Mir seyid şerif İran'ın Şiraz kentinde vefat etti. İran'da Timuri döneminin başlangıcında önde gelen şahsiyet olup Kutbiddin Razi'nin önde gelen öğrencilerinden olan Şerif, kendi döneminin ünlü bilim adamıydı. Şerifin kaleme aldığı eserleri arasında Rislatul Kobra fi elmantık adlı kitaba değinebiliriz.

*****

111 yıl önce bugün hicri kameri 6 rebiülsani 1327 de, Muhammed Ali Şah Gacar özgürlükçüler ve Meşrute yanlılarına karşı teslim olmak zorunda kaldı ve meşrute yasasının yeniden ihyasını onayladı. Bu mustebid ve kifayetsiz gacar şahı meşrute ve meşrute yanlılarına darbe indirdikten sonra bu girişime başvurdu ve ardından meşrutenin ihyası emrini verdi ve seçimlerin yapılması gününü tayin etti.

******

1313 yıl önce bugün hicri kameri 6 rebiusani 125 de, 10. Emevi halifesi Hişam bin Abdulmalik yaklaşık 20 yıllık müstebid hükümetinin ardından nihayet öldü. Hişam zalim ve şiddete başvuran birisiydi ve özellikle Şiilere karşı zorba girişimlere kalkıştı. O Allah resulünün pak torunlarından İmam Bagır as ile aynı çağda yaşadı ve o hazrete karşı büyük zorluklar çıkardı hatta o imamın katledilmesi emri verdi.

*****

208 yıl önce bugün 5 Ocak 1809 da, Osmanlılarla İngilizler arasında Çanakkale anlaşması imzalandı. Kale-i Sultaniye Antlaşması veya Çanakkale Antlaşması, İngiliz-Osmanlı Savaşı'nın sonucu olarak 5 Ocak 1809 tarihinde, Osmanlı İmparatorluğu ile Büyük Britanya arasında imzalanmış bir antlaşmadır. Adı geçen anlaşmaya göre İngilizler Osmanlı hükümetinin toprakları özellikle Mısır topraklarını terk edeceklerini taahhüt ettiler ve bu toprakların işgaline son verdiler. Osmanlı hükümeti de Osmanlı topraklarında İngiliz konsolosluk haklarını resmiyete tanıyacağını taahhüt etti.

*****

1414 yıl önce bugün, Miladi 5 Ocak 603 yılında, 24 yıllık İran-Roma savaşları başladı. Bu savaş 7 asrın iki muktedir devleti İran ve Roma imparatorlukları arasında cereyan eden en uzun savaş olarak tarihe geçti. Savaş İranlı padişah Husrev Perviz zamanında vuku buldu. Roma imparatoru Morris, siyasi rakibi Fogus'un emri üzerine öldürüldükten sonra Hüsrev Perviz, Rum imparatorunun intikamını almak için Roma'ya karşı savaş başlattı ve bu kanlı savaş tam 24 yıl devam etti.

***/***

326 yıl önce bugün 5 Ocak 1691 de Avrupa'da ilk banknot yayınlandı. Bu banknot ilk kâğıt parası olarak İsviçre'nin Stockholm bankasınca yayınlandı.

*****

304 yıl önce bugün 5 Ocak 1713 de Fransız dünya gezgincisi Jean Chardin hayata gözlerini yumdu. O, 6 yıl boyunca İran'da kaldı ve İran halkı ve hükümetiyle tanıştı ve farsça dilini öğrendi ve ardından Hindistan'a gitti.001