Bugün hicri şemsi 29 behmen 1395, hicri kameri 19 cemadiülevvel 1438 ve miladi 17 şubat 2017 cuma.

642 yıl önce bugün hicri kameri 19 cemadiülevvel 796’da, İranlı müneccim ve bilim adamı Emir Ologh Beig dünyaya geldi. Ceddi Timur Gurgani sarayında yetişen Beig sonraları Maveraun nehir kaymakamı oldu. Beig Timur'un aksine toprak genişletmeye pek ilgi duymayarak daha çok bilime özellikle nücum bilimine büyük ilgi duyardı. Hicri kameri 824’de Özbekistan'ın güneyindeki Samarkand kentinde bir medrese inşa ettirdi ki bu medresede okutulan en önemli ders nücum bilimiydi. Olog Beygin diğer önemli girişimlerinden Samarkand rasathanesini kurmasıydı. Olog beyg kendi faaliyetlerinin neticelerini Zeyc Olog beyg veya Zeyc Gurkani kitabında kaleme aldı. Olog beyg hicri kameri 853’de vefat etti.

*****

527 yıl önce bugün hicri kameri 19 cemadiülevvel 911’de, Müslüman fakih, muhaddis ve lügat bilimcisi Celaleddin lakaplı Ebulfazl Abdurrahman Seyuti, Mısırın Kahire kentinde vefat etti. Hicir kameri 849’da dünyaya gelen Celaleddin gençliğinde Kurani Kerim'i ezberledi. Seyuti yıllarca hadis, fıkıh, nahiv ve lügat bilimlerinde eğitim gördü ve bu bilim dallarında zirveye ulaştı. Elegtera, Elkitap Elkebir, tarih elhofa ve elelfiye fi elnahiv kitapları Seyuti tarafından kaleme alındı.

*****

417 yıl önce bugün 17 şubat 1600’de İtalyalı filozof Giordano Bruno engizisyon mahkemesinin hükmüyle yakıldı. 13 eylül 1548’de İtalya'daki Nola kentinde dünyaya gelen Giordano Bruno gençken dini bir okula gitti ve hızla Aristo dönemindeki bilimleri öğrendi. Onun güçlü bir zekaya sahip olması bu okulun hurafelerini kabul etmemesine neden oldu ve Romaya gitmek zorunda kaldı. Giordano Bruno, Aristonun doğa hikmetini reddetmesi, o dönemdeki dini makamların tepkisine neden oldu. Giordano Bruno yedi yıllık hapis hayatının ardından Romaya çağrıldı ve ondan dediklerinin yalanlaması istendi ancak o bu isteği reddetti ve ölüme mahkum edildi ve 17 şubat 1600’de 52 yaşında ateşte diri diri yakıldı.   

*****

344 yıl önce bugün 17 şubat 1673’de Fransız ünlü tiyatro yazarı John Mulier 51 yaşında hayata veda etti. 1622’de Pariste dünyaya gelen John Mulier kentten kente yazdığı tiyatrolarını sahneledi ta ki büyük şöhrete ulaştı. Onun en önemli eserleri arasında, kaçan halk, cimri, kadın bilim adamları ve hayali hasta ve zorunlu tabip adlı eserlere değinebiliriz.

****

302 yıl önce bugün 17 şubat 1715’te ünlü Fransız oryantalist Antovan Galan hayata veda etti. 4 nisan 1646’da Fransanın kuzey doğusunda dünyaya gelen Antovan Galan fakirlikten dolayı okulu bıraktı ve işe koyuldu. Ancak Galanı en meşhur yapan eseri, binbir gece adlı kitabı Fransızcaya tercüme etmesi idi. Galan kuranı kerimi de Fransızcaya tercüme etti. 

******

208 yıl önce bugün 17 şubat 1809’da Fransızlarla İspanyol güçleri arasındaki kanlı Saragosa savaşı Fransızların zaferi ve İspanyanın doğusundaki Saragosa kentinin işgali ile sona erdi. İspanyanın Fransızlarca işgal edilmesine rağmen 1812’de Napolyon Rusyadan geri çekildi ve müttefik Avrupalı devletlerden yenildi ve İspanya özgürleşti.  

*****

190 yıl önce bugün 17 şubat 1827’de İsviçreli bilim adamı ve talim ve terbiye alanında önde gelen eğitmen John Hanri Pestalozi hayata veda etti. 1746’da dünyaya gelen John Hanri Pestalozi matematik ve tabi bilimler alanları başta olmak üzere diğer bilimlerde maharet kazandı. John Hanri Pestalozinin ders vermedeki yöntemi çeşitli dersleri aynı zamanda çocuklara öğretmekti.  

****

39 yıl önce bugün hicri şemsi 29 behmen 1356’da, İran'ın kuzey batısındaki Tebriz kenti halkı kutsal Kum kentinde hicri şemsi 19 dey 1356 yılındaki katliam şehitlerinin anısı için ulema ve din adamlarının davetiyle Tebriz'in büyük camisinde toplandılar. Bu merasim tağut şahın güvenlik güçlerinin şiddete başvurmaları neticesinde kent genelinde geniş ayaklanmaya dönüştü. Bu ayaklanmanın had safhaya ulaşması şah rejiminin paniğe kapılmasına neden oldu ve bu olayı saptırmak için riyakârca davrandı. Tebriz kıyamı aslında İran genelinde şaha karşı kıyamlar ve ayaklanmaların yoğunlaşmasına neden oldu. Tebriz halkının kıyamı, İran milletinin şahlık rejiminin zulmüne karşı uzun vadeli mücadelelerin sürmesi simgesi haline geldi ve İranın müslüman halkının sonraki kıyamlarına da kaynaklık etti.

****

28 yıl önce bugün 17 şubat 1989’da Arabi Mağrip birliği paktı kuzey Afrika ülke liderlerinin katılımıyla Fasta onaylandı. Bu pakta katılan ülkeler Libya, Cezayir, Tunus, Moritanya ve Fas ülkeleriydi. Arabi Mağrip birliğinin kurulmasının amacı batılı ülkelere olan bağımlılığın azaltılması amacıyla üye ülkeler arasındaki işbirliğinin geliştirilmesi yönünde bölgesel bir teşkilatın kurulmasıydı.

*****

9 yıl önce bugün 17 şubat 2008’de Kosova asıllı Arnavutlulular Sırbistandan bağımsızlıklarını ilan ettiler. Kosova Natonun Sırbistana 1999’da 78 günlük saldırılarının ardından Sırbistan hegemonyasından çıktı ve Nato güçlerinin himayesi altına girdi. Eski Yugoslavya diktatörü Slobodan Miloşoviçin Kosovadaki baskıcı ve demir yumruk politikaları Avrupa ve Amerika devletlerinin Kosovadaki insalık faciasının sözde sona ermesi için Sırbistana saldırmalarına ve Sırbistan ordusunun Kosovadan çıkmalarına neden oldu. Bugüne kadar dünyanın 100’den fazla ülkesi Kosovanın bağımsızlığını resmiyete tanırken ancak Sırbistanın Kosovanın bağımsızlığına muhalefet etmesi ülkenin BMT’na üyeliğine ve uluslararası meşruiyet kazanmasına engel olmuştur.

****

6 yıl önce bugün 17 Şubat 2011’de, Libya halkının müstebid Kaddafi rejimine karşı kıyamı başladı. Libya Tunus’taki uyanış hareketinin etkisinde kalan üçüncü Arap ülkesiydi. Tunus'ta Zeynulabidin bin Ali ve Mısırda Hüsnü Mübarek  hükümetlerinin düşmesi ile Libya halkı da Kaddafi'nin despot ve dikta rejimine karşı kıyama başladı. Kaddafi rejimi kendi ordusu ve güvenlik servislerinin yardımıyla halk kıyamını bastırmayı düşünüyordu bu yüzden halkı katliam etti. Kaddafi nihayet dört on yıllık despot hükümetinin ardından feci ve utanç verici bir şekilde öldürüldü ve geceleyin belirsiz bir mekanda toprağa verildi.

6 yıl önce 17 Şubat 2011’de, Halife rejimi Yemende halkın Lolo meydanında başlattığı barışçıl gösterileri kana buladı. Bahreyn’de son 5 yıl zarfında halife rejiminin özgürlükçü hareketi bastırmasına rağmen halk barışçıl gösterilerden asla vazgeçmedi.

*****

1 yıl önce bugün 17 şubat 2016’da Mısırlı ünlü gazeteci ve düşünür Muhammed Hüsneyn Heykel vefat etti. 23 eylül 1923’de Mısırın Galiyubiye ilindeki Basos köyünde dünyaya gelen Muhammed Hüsneyn Heykel 17 yıl boyunca Mısır basını Elahram gazetesi yayın sorumlusuydu. İranda uzun süre kalan Muhammed Hüsneyn Heykelin İrandaki petrol sanayisinin millileştirilmesi hareketi ile ilgili raporları, Mısır'ı hareketlendirdi ve Cemal Abdulnasırın Süveyş kanalının millileştirilmesi emrini vermesine neden oldu. Bu ünlü Mısır'lı yazar üç adanın mülkiyeti konusunda şunları söyledi: ‘BAE ile İran arasında, İrana ait üç adanın mülkiyeti konusundaki ihtilaf, aslında BAE’nin boş ve temelsiz muhalefetinden kaynaklanıyor. BAE’nin iddia ettikleri bu ihtilaf tamamen siyasi içerikli bir ihtilaftır’.