Bugün hicri şemsi 16 esfand 1394, hicri kameri 26 cemadiülevvel 1437 ve miladi 6 mart 2016 Pazar

65 yıl önce bugün, hicri şemsi 16 Esfand 1329 da İran'ın dönem başbakanı ve sömürgeci İngilizlerin İran'daki unsurlarından biri olan Ali Rezmara Halil Tahmasbi adında inkılapçı bir Müslüman tarafından inkılabı bir şekilde idam edildi. Despot şah rejim ordusuna mensup olan Rezmara aynı yılın hicri şemsi Tir ayında başbakan oldu ancak ordu üzerindeki kontrolünü sürdürdü. Ali Rezmaranın ülkenin siyaseti ve diğer alanlardaki sapkınlıkları ve yolsuzlukları din alimleri ve halkın şiddetli muhalefeti ile karşılaştı. Ali Rezmaranın inkılabı bir şekilde infaz edilmesi aslında İngilizlere bağımlılıktan dolayı İran petrolünün millileştirilmesini engelleyen İran'ın şah dönemindeki 16. Meclisindeki bazı milletvekillerine bir uyarı niteliğini taşıyordu. Bu yüzden Halil Tahmasbinin inkılabı bir şekilde infaz edilmesi ve Rezmaranın öldürülmesi üzerine İran petrol sanayisinin millileştirilmesi planı meclis petrol komisyonunca onaylandı.

*****

82 yıl önce bugün hicri kameri 26 cemadiülevvel 1355 de, İran'ın önde gelen fakih ve taklit mercilerinden ve ayrıca fıkıh usulünde alimlerden Ayetullah Allame Mirza Muhammed Hüseyin Naini vefat etti. Hicri Kameri 1276 da İran'ın orta kentlerinden Nainde dindar bir ailede dünyaya gelen Ayetullah Naini, ilk eğitimini bu kentte tamamladıktan sonra yüksek eğitimini de Irak'ın kutsal Necefi Eşref kentinde bitirdi. Kendi döneminin önde gelen alimlerden Mirzayi Şirazi gibi alimlerden dersler alan Ayetullah Naini, matematik hikmet felsefe irfan gibi bilim dallarında geniş bilgilere sahipti. Müstebid şahlık rejimlerinin hükümetleri ve ayrıca âlimler ve fakihlerin din ve İran'ın Gacar dönemindeki şartlar karşısındaki görevleri ve sorumluluklarını içeren Tenbih Elemme ve Tenzih Elmelle adlı eserinin yanı sıra birçok eseri de kaleme aldı.

*****

1156 yıl önce bugün hicri kameri 26 cemadiülevvel 281 de, Arap şair ve yazar İbni Teyfur vefat etti. Hicri kameri 204 de dünyaya gelen İbni teyfur ilk eğitimini bitirdikten sonra Irak'ın Bağdat kentinde kitabetle meşgul oldu ve bu kentte o dönemin önde gelen bilim adamlarıyla yakından tanıştı, ardından şiire yöneldi ve şiir söylemeye başladı. İbni Tayfur şiir ve edebiyatta birçok eser günümüze geriye bıraktı.

*****

41 yıl önce bugün, 6 Mart 1975 de İran'la Irak arasındaki ihtilafların çözümlenmesine yönelik Cezayir'in başkenti Elcezire kentinde bir anlaşma imzalandı. Cezayir anlaşması olarak bilinen bu anlaşma şahla Saddam Hüseyin arasında petrol ihraç eden Opek liderler zirvesi sırasında gerçekleşen müzakerelerin ardından imzalandı. 1975 anlaşması ismiyle bilinen bu anlaşma uyarınca İran ve Irak kara ve su sınırlarının tayini konusunda mutabakata vardılar. İki ülkenin en önemli sınır ihtilafı olan Ervend ırmağındaki ortak sınır dahilinde bu sınırın talog hattındaki ırmağın en derin noktasından geçmesi konusunda ise mutabakata varıldı. Cezayir anlaşması İran'la Irak'ın birbirlerine karşı siyasi ve askeri hareketlenmelerden sakınmalarıydı. Şah rejimi Iraklı ayrılıkçı kürtlere yardımı durdurdu. Cezayir anlaşması Tahranla Bağdat arasındaki münasebetlerin gelişmesine neden olduysa da ancak bu süreç kısa sürdü ve İslam İnkılabının İranda zafere kavuşmasından 1.5 yıl sonra Saddam Eylül 1980 de bu anlaşmayı tek taraflı olarak lağvetti ve İran topraklarına saldırdı.

*****

6 Mart 1993 de Türkiye'nin 1963 Ankara Antlaşmasıyla başlattığı Avrupa'yla bütünleşme sürecinde bir adım daha atıldı. Avrupa Birliği üyesi 15 ülke ile Türkiye arasında Gümrük Birliği Antlaşması imzalandı.001 015