Эрон бўйлаб саёҳат (30)
Ушбу дастурда биз Кермон вилоятининг иккита туристик жойи: Мейманд қишлоғи ва Шаҳдод чўлига ташриф буюрдик. биз билан бўлинг
Ассалому алайкум дўстлар, Кермон вилоятига ташрифимиз давомида биз Кермоннинг махсус туристик-табиий ҳудудларидан бири бўлган Мейманд қишлоғига ташриф буюришга қарор қилдик. Мейманд қишлоғи дунёдаги энг қадимий қоятош масканларидан бири бўлиб, ЮНЕСКОнинг Бутунжаҳон мероси рўйхатига киритилган ва эронлик ва хорижлик сайёҳларни жалб этишда юқори салоҳиятга эга.
Ушбу қадимий қишлоқнинг бутун тузилишида кенг қўлланилган қоятош меъморчилигининг кам сонли намуналаридан биридир. Қоя архитектурасининг намуналари бошқа мамлакатларда кам бўлса-да, аммо уларда Мейманднинг маданий, тарихий ва сайёҳлик жойларидан ҳеч бири йўқ. Мисол учун, бу қишлоқнинг Туркиядаги Кападокия қишлоғи каби ҳолатларга нисбатан энг муҳим хусусияти Меймандга ўхшаш жойларда камроқ тарқалган Мейманд қоя бирликларининг турар-жой табиатидир.
Мейманд қишлоғига ташриф буюриш учун 220 км йўл босиб, Кермонгача боришимиз керак. Мейманд қишлоғи бундан камида 3000 йил аввал пайдо бўлган. Бу гўзал қишлоқда Парфия, Сосонийлар ва илк ислом даврига оид ёдгорликлар ва битиклар топилган. Мейманд - Эрон аждодлари ҳаётининг ёдгорлиги. Ушбу қишлоқда сиз тош уйлар, ибодатхоналар, қалъалар ва тарихий минораларни кўришингиз мумкин. Қишлоқнинг тошлоқлиги туфайли Мейманд йиллар давомида ўзгармаган ва жуда кам эрозияга учраган.
Мейманд қишлоғининг майдони тахминан 420 квадрат километрни ташкил қилади. Бу қишлоқдаги уйларнинг шакли жуда ўзига хос ва турфа хил. Мейманд қишлоғи аҳолиси уй қуриш учун лойдан, оҳакдан, ғиштдан фойдаланмай, тоғ қўйнига тош қазиш йўли билан уй қуришади. Бу ҳудуддаги қишлоқ уйларида бир неча хона ва отхона бор. Бундан ташқари, бу уйларда айвон, ҳовли, каравот, идиш-товоқ, сандиқ ва чироқлар бор. Бу уйларнинг номи “Кичеҳ”дир. Мейманд қишлоғидаги бир қизиқ жиҳат шуки, бу тошлоқ қишлоқда хиёбон ва ўтиш жойлари йўқ; Тўғрироғи, бу қишлоқнинг хиёбонлари тепаликлар қўйнига чуқур кириб борадиган ва охир-оқибат турар-жой уйларига етиб борадиган горизонтал йўллардир. Айни пайтда Мейманд қишлоғида 406 та хиёбон, 2560 та хона барпо этилган бўлиб, улар ушбу хиёбонлар орқали боғланган. Мейманд қишлоғида тоғ бағрида одамлар ҳаётининг мукаммал намунасини кўриш мумкин.
Одамларнинг турмуш тарзи қишлоқнинг сайёҳлик жозибасини янада оширган. Меймандликлар ҳозир ҳам анъанавий тарзда яшаб келмоқда. Улар гапирганда сосоний паҳлавий сўзларини ишлатиб, эски одатларга амал қиладилар. Мейманд аҳолисининг асосий касби деҳқончилик ва чорвачиликдир. Мейманд аҳлининг қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари қаторида ёввойи писта, ёввойи бодом, ёнғоқ, зирани алоҳида қайд этиш мумкин. Меймандликлар баҳор-ёз ойларида чорвасини яйловга олиб чиқиб, қишда килимдўзлик, гиламдўзлик, кигиздўзлик, саватдўзлик каби ишлар билан шуғулланадилар. Мейманд қишлоғи аҳолиси табиат ва табиат унсурларини яхши билади ва шу боисдан ҳам яшаш жойига ҳеч қандай зарар етказмаган. Ушбу қишлоқда сиз одамларнинг табиатга қандай муносабатда бўлишини кўришингиз мумкин.
Мейманд қишлоғи аҳли жуда меҳрибон ва меҳмондўст, қишлоққа келган меҳмонларни очиқ кутиб олишади. Қишлоқ уйларига киришда унинг содда кўриниши ва қизиқарли тартиби ташриф буюрувчиларнинг эътиборини тортади. Бу уйлар одамларга оддий ҳаёт туйғусини ва яқинликни етказади.
Меймандга ташриф буюриш учун энг яхши вақт баҳор ва ёздир. Мейманд қишлоғи ярим чўл иқлимига эга бўлгани учун қишда бу қишлоқнинг ҳавоси совуқ ва тоғли бўлади. Албатта, сиз калитларнинг ичидаги ҳаво ташқаридан фарқ қилишини ва ташқаридаги ҳаводан кўра мувозанатли эканлигини билишингиз керак.
Ҳаммом, мактаб, олов ибодатхонаси ва Мейманд масжиди қишлоқнинг қизиқарли ва ажойиб жойларидан биридир.
Мейманд масжиди мамлакатдаги тош қўйнида қурилган кам сонли масжидлардан биридир. Бу масжиднинг минораси йўқ ва унинг майдони 120 квадрат метрга етади. Ушбу масжиднинг диққатга сазовор жойлари орасида тошнинг қалбида ўйилган қурбонгоҳлар мавжуд. Мейманд масжидининг поллари Мейманд қўлда ясалган гиламлар билан қопланган. Бу масжидни ёритиш кириш орқали амалга оширилади. Бу масжид ҳижрий 1240 йилга тўғри келади.
Азиз дўстлар, Кермоннинг ажойиб диққатга сазовор жойлари жуда кўп. "Шаҳдод чўли" табиатнинг энг гўзал мўъжизаларидан бири "Калут" га эга.
Калут қумли тоғлар деб аталади, улар чўлнинг ҳукмрон эрозив омили "шамол" томонидан яратилган ва ҳайратланарли шаклларни эга, бу диққатга сазовор жойларни кўргандан сўнг бармоғини ўтказиб юбормайдиган ва бу гўзалликдан ҳайратга тушмаган одамлар кам. Калут икки сўз бирикмасидан келиб чиққан бўлиб, “Абадий” маъносини англатувчи “Кол” ва чўлнинг номи бўлган “Лут” сўзининг бирикмасидан келиб чиққан. Тўсатдан Лут чўлининг қоқ бағрида ғалати сопол иншоотларни кўрсангиз ва бу сопол иншоотлар кўз ўнгида ишлаётганини кўрсангиз, худди шаҳарга киргандек бўласиз. Ҳеч қандай аҳолиси йўқ шаҳар, гўё фақат арвоҳлар учун қурилган. "Шаҳдод" Кермондан 100 км, афсонавий Калут шаҳридан 40 км узоқликда жойлашган. Бу ҳудуд геологлар орасида "Ернинг иссиқлик қутбларидан" бири сифатида танилган.
Шаҳдод яқинида узунлиги баъзан 10 метрга етадиган “небкалар” (чўл вазалари) бор, Африкадаги энг баланд небкалар эса 3 метрга етади.Бу ерда гектарлаб қайнатилган тухум кўринишидаги шўрхоклар бор. Дунёда бунақаси бошқа учрамайди. 30 000 километр ичида Лут чўлининг қалбида ҳаёт йўқ. Афсонавий Калут шаҳрига ташриф буюриш - чўл диққатга сазовор жойларини севувчиларнинг орзуси. Сизни кейинги дастурда Кермоннинг бошқа диққатга сазовор жойлари билан танишишга таклиф қиламиз.
