Эрон бўйлаб саёҳат (62)
Ушбу дастурда биз бу шаҳарнинг гўзалликлари билан яқиндан танишиш мақсадида Гулистон вилоятининг порт шаҳарларидан бири “ Бандар Туркман”га бордик.
Ассалому алайкум Эрон бўйлаб саёҳат кўрсатувлари туркумининг барча тингловчилари ва мухлислари, азизлар, биз саёҳатимизни давом эттирамиз ва Гулистон вилоятининг энг гўзал шаҳарлари, Гулистон вилоятининг порт шаҳарларидан бири ва балки энг машҳури бўлган "Бандар Туркман" ташриф буюрамиз.
Бу Каспий денгизининг шарқий қирғоғида жойлашган гўзал Бандар Туркман, унинг пойтахти Гўргондан тахминан 40 км узоқликда жойлашган. Бу шаҳар ҳижрий 1306 йилда барпо этилган. Бандар Туркман Эрондаги биринчи темир йўл қурилган шаҳарлардан биридир. 1400 километрлик миллий темир йўл Каспий денгизини Форс кўрфази ва Имом Ҳумайний порти билан боғлайди.
Шаҳар иқтисодиёти дастлаб темир йўл ва портларга боғлиқ бўлиб, вақт ўтиши билан таназзулга юз тутди ва бугунги кунда ўз ўрнини гилам ва килим ишлаб чиқариш, балиқчилик ва икра ишлаб чиқариш, қишлоқ хўжалиги ва ҳунармандчилик ҳамда туризмга бўшатиб берди. Бандар Туркманга саёҳат ўзига хос жозибага эга. Меҳрибон ва меҳнаткаш одамлари, чиройли туркман либослари ва турли сайёҳлик жойларига эга шаҳар.
Бу порт пойга отлари мамлакати бўлиб, ҳар йили баҳор ва кузда ушбу мусобақаларни кўриш учун кўплаб сайёҳларни жалб қилади. Туркман оти Эроннинг энг машҳур от зоти ва дунёдаги энг машҳур от зотларидан биридир. Афсуски, бугунги кунда соф туркман отлари сони жуда кам ва соф туркман отларини топиш қийин. Аммо Бандар Туркмандан 10 км шарқда жойлашган Қора Қашли қишлоғида зотли туркман отлари яшайди. Бу қишлоқда ҳар йили от спорти мусобақалари ўтказилади ва Эроннинг турли бурчакларидан кўплаб ишқибозлар ушбу мусобақаларни томоша қилиш учун Қарағашли қишлоғига борадилар. Қорағашли қишлоғига ташриф буюриш ва зотли туркман отлари одатда туристик дастурга киритилган.
Бандар Туркманнинг дам олиш искаласи ва унга туташ пляж бозори Гулистон вилоятининг энг машҳур диққатга сазовор жойларидан биридир. Бандар Туркманга саёҳат қилганда, сокин ва гўзал пляжга кўплаб сайёҳлар ташриф буюришади ва унинг кўплаб стендлари бўлган жонли бозоридан харид қилишади. Бандар Туркманнинг қирғоқ бозорида турли хил туркман ҳунармандчилиги мавжуд бўлиб, улар одатда сайёҳлар орасида машҳурдир. Албатта, бу шаҳарнинг машҳур бозори ҳам вилоятнинг сайёҳлик жойларидан биридир. Душанба куни шаҳарга кираверишда Бандар Туркман бозори очилади, у ерда меҳнаткаш туркман эркак ва аёллари ўз маҳаллий маҳсулотларини арзон нархларда намойиш этадилар. Ушбу жозибали маҳаллий бозорда сиз маҳаллий халқнинг маданияти билан яқиндан танишиш ва маҳаллий таомларидан татиб кўришдан ташқари, туркманларнинг гўзал ҳунармандчилиги ва кийимларини харид қилишингиз мумкин. Бандар Туркманнинг маҳаллий таомлари жуда мазали ва бу портнинг ноёб ширинликлари ва ичимликлари билан бир қаторда, улар саёҳатчига таъм ва меҳмондўстликнинг қизиқарли уйғунлигини таклиф қилишини билиш яхши. Туркман таомлари мазали қўй гўшти ва сабзавотлар асосида тайёрланади. Туркманларнинг энг машҳур таоми “Чакдарма” бўлиб, у катта бўлак гўшт, пиёз, помидор ва гуручдан тайёрланади. Туркман аёллари турли хил нон пиширишда ҳам ўзига хос маҳоратга эга бўлиб, қўлланилаётган масаллиқларга қараб турли номларга эга ва жуда мазали бўлади.
Бандар Туркманнинг машҳур диққатга сазовор жойларидан бири бўлган "Ашураде ороли" Каспий денгизидаги ягона Эрон ороли бўлиб, уни кўриш учун кўплаб табиат ихлосмандлари Бандар Туркманга борадилар.
Каспий денгизининг қоқ марказидаги энг гўзал ва машҳур аҳоли пункти сифатида Каспий денгизининг қимматли оролларидан бири сифатида Ашурода ярим оролининг мавжудлиги ҳайвонот муҳити, балиқчилик ва хўжалик фаолияти учун ва узоқ ўтмишдан бери қулай муҳит яратган.
Табиатнинг гўзаллиги маҳаллий ва хорижий сайёҳларнинг диққат марказида бўлган. Бу ҳудудда ноёб кўчманчи қушларнинг мавжудлиги ва гўзал манзаралари бу ҳудудни Бандар Туркманнинг энг муҳим сайёҳлик масканига айлантирган.
Ашураде ороли сайёҳлик маскани бўлишидан ташқари, Бандар Туркманнинг иқтисодий жиҳатдан энг муҳим ҳудудларидан биридир. Чунки Эроннинг юқори сифатли икрасининг 40 фоизи шу ҳудуддан олинади. Ашураде икраси дунёдаги энг машҳур ва юқори сифатли икралардан бири эканлигини билиш жуда яхши. Илгари бу ҳудудда бир-бирига боғланган учта орол бўлган, уларнинг иккитаси вақт ўтиши билан сув остида қолган.
Ашурода Бандар Туркман портидан тахминан 10 дақиқа масофада жойлашган ва унга етиб бориш ва киришнинг ягона йўли маҳаллий қайиқлардир. Бир неча ўн йиллар олдин Ашурада ороли кичик шаҳарчага ўхшарди, лекин Каспий денгизининг кўтарилиши билан барча аҳоли оролни тарк этишди ва бу оролда яшаш ҳақида кам одам ўйларди. Энди бу гўзал ва осойишта оролда фақат балиқчилар яшайди. Албатта, қизиққан сайёҳлар оролга қайиқда 10 дақиқадан сўнг етиб боришлари ва унинг бетакрор гўзаллиги ва намунали осойишталигидан баҳраманд бўлишлари мумкин.
Бандар Туркмандан 24 км шимолга бориб, “Гомишан серботқоққа” етиб бориш кифоя. Тахминан 177 000 гектар майдонга эга Гомишан халқаро ботқоқли ҳудуди Эрон ва Туркманистон чегарасидаги ноёб ҳудуд бўлиб, у турли ҳайвонлар турларини жойлаштириш учун кўриб чиқилган. Ҳар йили бу сув-ботқоқ ҳудудида Россиянинг баъзи ҳудудларида ҳаво совиб кетгани сабабли, бу сув-ботқоқ ва Гулистон вилоятидаги бошқа сув-ботқоқ ерларига кўчиб ўтадиган кўчманчи қушлар яшайди. Ушбу халқаро лагунада 80 дан ортиқ турли хил ҳайвонлар яшайди, улардан фламинголар ва оққушлар энг муҳимларидан биридир. Ушбу ботқоқликнинг катта майдони ов қилиш тақиқланган ҳудуд ҳисобланади ва Атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ташкилоти ҳимоясида. Албатта, бу талони зиёрат қилишни таъкидлаш жоиз. Бу Атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ташкилоти томонидан лицензияланиши керак.
Ҳурматли дўстлар, Бандар Туркмандан 35 км узоқликда, тоғли ўрмон ҳудудида тарихий қадриятга эга “Мил Радкан” номли баланд минора бор.
Минора Лажим Верск йўналишида Бандар Туркманга йўл кўрсатиш ва саёҳатчиларни жойлаштириш учун қурилган қатор миноралардан бири бўлиб, кейинчалик унинг қабрига айланган.
Минора асосчиси Ал-Баванднинг Абу Жаъфар Муҳаммад исмли саркардаларидан бири бўлиб, уни ҳижрий 407 йилда қуришга буйруқ берган. Минора корпус ва гумбаздан иборат икки қисмдан иборат бўлиб, конуссимон гумбаз ва унинг икки бурмасининг баландлиги 35 метрни ташкил қилади. Минорада ҳам паҳлавий, ҳам куфий ёзувларида бир қанча битиклар бор. Минора қурилишида гипсли оҳак ва оҳак ишлатилган. Радкан тарихий минораси ҳижрий 1310 йилда Эрон миллий ёдгорликлари рўйхатида 145 рақами билан рўйхатга олинган.
Ҳурматли дўстлар, бугунги дастур сиз учун қизиқарли бўлди деб умид қиламиз. Сизни кейинги дастуримизга қўшилишга ва Эроннинг бошқа гўзал шаҳарларига ташриф буюришга таклиф қиламиз. Унгача Аллоҳ сизни асрасин
