Трампнинг муҳожирлик сиёсатларига қарши кенг эътирозлар
Америка давлатининг муҳожирларга нисбатан ирқпарастлик сиёсатига кенг эътирозларнинг баён этилиши билан ҳамзамон бу мамлакатнинг икки нафар федерал прокурорлари Дональд Трампнинг ижроия фармонини зудлик билан тўхтатиш бўйича дастур содир этдилар.
Далос ва Нью-Йоркда содир этилган ушбу икки ҳукмга асосан, Америка ер-ҳудудларига қонуний виза орқали кирган ёки доимий яшаш кортига эга бўлган ва ушбу ўлканинг аэропортида қулга олинган ёки сарсон бўлган еттита мамлакатнинг фуқаролари Америка сарзаминига кириш ҳақ-ҳуқуқига эгалар. Албатта чиқарилган ушбу иккита ҳукмда Америка ер-ҳудудларига кириш учун эътиборли виза ёки яшил корт номланган доимий яшаш кортига эга бўлган ҳамда ушбу ўлканинг хорижида бўлган минглаб инсонларнинг тақдири ҳақида ишора этилгани йўқ. Исломий айрим мамлакатлар фуқароларининг киришларига бир неча ой чеклов қуйишга тегишли бўлган Трампнинг содир этган охирги фармони натижасида Эрон, Ироқ, Сурия, Яман, Сомали, Судон ва Ливия каби еттита мамлакат фуқароларининг мусалмон ёки мусалмон бўлмаган 130 миллион нафар фуқароларининг Америка сарзаминига киришлари вақтинчалик ман этилган. Бу сайъ-ҳаракат ҳозирги замонда муҳожират қилишни ман этадиган энг буюк ва энг кенг сайъ-ҳаракат деб ном олди. Ҳозиргача ҳеч қайси бир мамлакат фақат миллатларга қараб бу миқдордаги инсонлар баробарида бундай сайъ-ҳаракатларни амалга оширгани йўқ. Бу сайъ-ҳаракат шундай бир ҳолда амалга оширилмоқдаким, Америка мамлакати дунёнинг турли бурчакларидан ушбу сарзаминга кириб келган турли миллатлар, мазҳаблар, қавмлар ва аждодларнинг маданият пойдиворларига асосланиб 400 йил давомида вужудга келган мамлакат ҳисобланади. Шу ҳол билан шундай назарга ташланадиким, Американинг ҳозирги давлати бошқа мамлакатлар фуқароларининг кириб келиши мавзўсига нисбатан камситиш сиёсатини қулламоқда. Бу сайъ-ҳаракат Америка давлатининг хорижий ва ички мажбуриятлари билан хилоф тарзда амалга оширилмоқда. Трамп фармонининг ижро этилишидан бир неча соат ўтганидан сўнг, ҳеч қандай далил келтирилмасдан юзлаб инсонлар Америка аэропортида қулга олинишди. Ҳолбуки ушбу шахслар қонуний ижозатга эга эдилар ва расмий равишда Америкага кираётган эдилар ёки ҳатто ушбу мамлакатда яшаш учун қонуний рухсатга эга эдилар.
Далос ва Нью-Йоркнинг федерал суди бундай хатти-ҳаракатларни ноқонуний деб билди ва исломий еттита мамлакатларнинг фуқаролари ушбу мамлакатга кириши учун содир этилган жанжалли чеклов қуйиш фармонини вақтинчалик тўхтатишни сўрадилар. Бу ҳукмни чиқариш билан Америка аэропортида гирифтор ва овора бўлган бир неча нафар шахсларнинг мушкулотлари ҳал бўлади. Шундай ҳол билан ҳалигача Америка давлати томонидан халқаро мажбуриятларни поймол этиш сайъ-ҳаракатлари ўз кучида боқий қолган. Бу мамлакат жаҳон конвенцияларига асосан масъул ташкилотлар томонидан бошпанаҳ изловчи муҳожир унвонида тан олинган муҳожирларни қабул қилишга мажбурдир. Бу ҳол билан Оқ Уй дунёнинг турли бурчакларида ушбу мамлакатнинг мавжуд бўлган консуллик ва элчихоналарига мурожаат этган ва виза олишга муяссар бўлган шахслар баробарида қонуний ва ахлоқий масъулиятга эгадир. Бу шахсларнинг ҳақ-ҳуқуқларига эътиборсизлик зоҳир этиш эса мазкур шахсларнинг тақдирларига Америка давлатининг масъулиятсизлик қилишининг нишонасидир. Албатта Трамп бу сайъ-ҳаракатларни хорижий террористлар баробарида Америка хавфсизлигини муҳофазат этиш учун амалга оширган деб иддао қилмоқда. Бу ҳол билан бу иддао туғри эканлиги ҳақида жиддий шак-шубҳалар мавжуддир, жумладан Американинг иддаоли руйхатида ИШИД террористик гуруҳи ҳомийлари бўлмиш мамлакатлар номининг йўқлигига ишора этиш мумкин. Охирги бир ҳафта давомида Трамп томонидан амалга оширган сиёсат турли мавзўлар баробарида Америка давлатининг хорижий ва ички мажбуриятларга унинг давлатининг эътиборсизлигидан далолат беради. Мисол тариқасида келтириш мумкинким, Америка давлати Транс Посифик эркин тижорат шартномасидан бир томонлама чиқди ва жанжалли бир сайъ-ҳаракат билан Америка сарзаминига исломий еттита мамлакат мусалмон ва мусалмон бўлмаган фуқароларининг бир неча миллион шахсларининг кириб келишларига монеа яратди. Трамп шунингдек шундай таҳдид солганким, Американи Париж об-ҳаво конвенцияси, яъни дунёда об-ҳаво ўзгаришлари билан қарши кўраш олиб борадиган энг асосий шартномасидан чиқаради. Бундай қарорга келишлар нафақат Америка халқига, балки дунё бўйлаб миллионлаб инсонларнинг тақдирига таъсир етказади. Шунинг учун ажабланарли томони йўққим, Америкада янги давлатнинг бошлаган фаолияти ушбу мамлакатнинг янги президентига қарши дунё буйлаб халқнинг сабиқаси бўлмаган салбий ҳис-туйғулари кучайишини вужудга келтирди.