Xəzər dənizinin hüquqi statusu; Şimal sərhədlərinin təhlükəsizliyinin qorunmasının açarı

Xəzər dənizinin hüquqi statusu haqqında Konvensiya (Aktau Müqaviləsi kimi tanınır) haqqında qanun layihəsinin Tehranda keçirilən Xəzər dənizi sahili dövlətlərinin yeddinci zirvə toplantısı ərəfəsində İslam Şurası Məclisinə təqdim edilməsi ilə ölkənin şimalındakı bu su sahəsində İranın payı ilə bağlı müzakirələr yenidən qızışdı.

İran Xəzər dənizinin hüquqi statusunun formalaşdırılmasında əsas qabaqcıllardan biri idi, lakin son illərdə Aktau Konvensiyası və İranın Xəzər dənizi sularındakı payı ilə bağlı bir çox qeyri-müəyyənliklər və tənqidlər ortaya çıxdı.

İran İslam Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqayi, 1 avqust, şənbə günü Xarici İşlər Nazirliyinin ev sahibliyi etdiyi hökumətin informasiya orqanlarının iclası çərçivəsində Xəzər dənizinin hüquqi statusu haqqında Konvensiya haqqında qanun layihəsinin hökumət tərəfindən təcili bəndlə Məclisə təqdim edildiyini açıqladı və bu qanun layihəsinin İslam Şurası Məclisi tərəfindən mümkün qədər tez təsdiqlənəcəyinə ümid etdiyini bildirdi.

Bu qanun layihəsinin İslam Şurası Məclisinə təqdim edilməsi, Xüsusi İşçi Qrupunun (Xarici İşçi Nazirlərinin Müavinləri) 52 iclası, Xarici İşlər Nazirlərinin 10 iclası və Xəzər dənizi sahili dövlətlərinin 5 zirvə toplantısı da daxil olmaqla, 21 illik intensiv diplomatik fəaliyyətin nəticəsi olan 12 avqust 2018-ci il tarixində imzalanmasının səkkizinci ildönümündə baş tutur. Sənəd 24 maddədən ibarətdir və əvvəlki müqavilələri əvəz edən hərtərəfli hüquqi rejim kimi xidmət edir.

Xəzər dənizi sahili dövlətlərinin 7-ci Zirvə Toplantısının bu ilin avqust ayında Tehranda keçirilməsi planlaşdırılırdı, lakin müharibə şəraitinə görə hazırda təxirə salınıb.