چین «قلم‌دار» پرونده افغانستان در شورای امنیت شد

چین با شکستن انحصار آمریکا و متحدانش، مسؤولیت اصلی پرونده افغانستان در شورای امنیت را به‌عهده گرفته است.

به گزارش رادیو دری، چین طی روندی که از سال 2025 آغاز شد اکنون به‌صورت انحصاری مسؤولیت «قلم‌داری» پرونده افغانستان در شورای امنیت سازمان ملل متحد را به‌عهده گرفته است و به این ترتیب نقش اصلی را در هدایت مذاکرات، تدوین پیش‌نویس‌ها و مدیریت روند تصمیم‌گیری درباره پرونده افغانستان را ایفا می‌کند.

«قلم‌داری» در ساختار کاری شورای امنیت یکی از مهم‌ترین سازوکارهای غیررسمی این نهاد است که تعیین می‌کند چه کشوری مسؤولیت تدوین پیش‌نویس قطعنامه‌ها، هدایت مذاکرات و مدیریت روند رسیدگی به یک پرونده مشخص را به‌عهده داشته باشد.

این نقش همچنین شامل هماهنگی جلسات اضطراری، سازمان‌دهی بازدیدهای میدانی و ارائه مواضع اولیه در جلسات رسمی و غیررسمی شورا است و در عمل تأثیر قابل‌توجهی بر جهت‌گیری تصمیمات دارد.

پیش از شکل‌گیری نظام کنونی، تقسیم‌بندی مشخصی برای مسؤولیت پرونده‌های شورای امنیت وجود نداشت اما از اواخر دهه 2000 میلادی ساختاری تثبیت‌شده شکل گرفت که در آن فرانسه، انگلیس و آمریکا (P3) در اغلب پرونده‌های کشورمحور نقش اصلی «قلم‌داری» را به‌عهده داشتند.

این روند به ایجاد یک نظام دو‌لایه در مذاکرات منجر شد به‌گونه‌ای که پیش‌نویس‌های اولیه عمدتاً میان اعضای P3 و سپس با چین و روسیه (P2) هماهنگ می‌شد و در مرحله بعد در اختیار اعضای انتخابی (E10) قرار می‌گرفت.

این ساختار در طول زمان با انتقاد اعضای انتخابی شورای امنیت مواجه شد زیرا آنان در مراحل اولیه‌ی تدوین اسناد مشارکت محدودی داشتند و همین موضوع به‌تدریج به به‌چالش کشیدن نقش مسلط گروه P3 در نظام قلم‌داری منجر شد.

در پرونده افغانستان، تا سال 2024 ژاپن مسؤولیت قلم‌داری را بره‌عهده داشت و با پایان دوره عضویت این کشور در شورای امنیت، روند تعیین جانشین آغاز شد که چند کشور از جمله چین، پاکستان و کره جنوبی برای تصاحب این نقش اعلام آمادگی کردند.

پرونده افغانستان یکی از موضوعات مهم در دستور کار شورای امنیت سازمان ملل است که به مأموریت یوناما و تحولات سیاسی و امنیتی این کشور مربوط می‌شود.

بر اساس رویه شورای امنیت، «قلم‌داران» نقش کلیدی در تدوین پیش‌نویس‌ها و هدایت مذاکرات میان اعضا دارند، در حالی که تصمیم‌گیری نهایی نیازمند اجماع یا رأی‌گیری میان 15 عضو شوراست.

در عین حال آمریکا همچنان مسؤول قلم‌داری پرونده تحریم‌های مرتبط با افغانستان در چارچوب کمیته 1988 شورای امنیت باقی مانده است.