دانشمندی که تلآویو او را به شهادت رساند؛ روایتی از زندگی شهید دکتر «محمدمهدی طهرانچی»
-
«محمدمهدی طهرانچی»
پارستودی- «محمدمهدی طهرانچی» دانشمند هستهای، استاد ممتاز دانشگاه شهید بهشتی و از دانشمندان نامآور ایرانی در حوزۀ فیزیک بود.
«محمدمهدی طهرانچی» یکی از دانشمندان هستهای ایران بود که در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ در حمله رژیم صهیونیستی به منزل مسکونی وی در تهران، به شهادت رسید. در این مطلب از پارستودی نگاهی به زندگینامه شهید طهرانچی انداخته شده است.
تولد و زندگی شخصی
محمدمهدی طهرانچی در ۱۴ تیرماه ۱۳۴۴ در تهران بهدنیا آمد. او متأهل و دارای چهار فرزند بود. طهرانچی توجه ویژهای به آموزههای اسلامی، دعا و توسل به اهلبیت پیامبر اسلام داشت؛ چنانکه در پیامها و بیانیههای او بارها مضامین دعا، توکل و تلقّی مسئولیت بهعنوان «وظیفهای الهی» تکرار شده است. در بیان خودش، هر موفقیت و گشایشی را موهبت الهی و نتیجه لطف و عنایت الهی قلمداد میکرد. حضور در مراسم عبادی و تلاش در جهت تلفیق ارزشهای بومی و اعتقادی با توسعۀ دانشگاهی و نوآوری علمی از شاخصههای پایدار شخصیت او بود.
تحصیلات و جایگاه علمی
وی پس از گذراندن تحصیلات ابتدایی و متوسطه در مدارس تهران، موفق به ورود به دانشگاه شهید بهشتی ایران شد و در سال ۱۳۶۷ با کسب درجۀ کارشناسی در رشتۀ فیزیک از این دانشگاه فارغالتحصیل شد. او در مقطع کارشناسی ارشد، با گرایش به فیزیک حالت جامد، تمرکز خود را بر یکی از مهمترین و نوآورانهترین شاخههای فیزیک معاصر معطوف کرد و در سال ۱۳۷۰، این دوره را در دانشگاه شهید بهشتی با موفقیت به پایان رساند. طهرانچی سپس جهت تکمیل دانش تخصصی و ارتقاء رقابتپذیری علمی خود، راهی روسیه شد و با پذیرش در مقطع دکتری مؤسسۀ فیزیک و فناوری مسکو، یکی از معتبرترین مراکز علمی اروپا، به تحقیق در حوزه فیزیک نظری پرداخت. او در سال ۱۳۷۶ با پایاننامهای در مباحث پیشرفتهتر فیزیک نظری، درجۀ دکتری خود را اخذ کرد. افزون بر مراحل رسمی تحصیلی، طهرانچی فرصت مطالعاتی ارزشمندی را نیز در مرکز بینالمللی فیزیک نظری عبدالسلام (ICTP) در شهر تریسته ایتالیا سپری کرد. این مرکز بهعنوان یکی از قطبهای اصلی تعاملات علمی بینالمللی و محل گردهمایی بزرگترین اندیشههای فیزیک نظری جهان محسوب میشود. تجربۀ این دوره به او امکان داد تا ضمن توسعۀ مرزهای دانش تخصصی خود، شبکهای از ارتباطات پژوهشی جهانی را نیز شکل دهد و با رویکردهای نوین علمی و فناوریهای روز جهان بهصورت مستقیم آشنا شود.
محمدمهدی طهرانچی بهعنوان استاد تمام دانشگاه با پایه ۴۱ در شورای عالی انقلاب فرهنگی ایران شناخته میشد که این مرتبه، بالاترین درجۀ استادی در نظام آموزش عالی ایران به شمار میرود. همچنین او استاد ممتاز دانشگاه شهید بهشتی بود. طهرانچی بیش از ۱۵۰ مقاله در نشریات معتبر بینالمللی منتشر کرد، بیش از ۳۰۰۰ ارجاع علمی دریافت کرد و شاخص h-index (عیاری بینالمللی برای سنجش میزان تأثیرگذاری و بهرهوری علمی یک پژوهشگر) وی تقریباً ۲۹ است. همچنین ۱۲ عنوان کتاب نگاشت و ۸ اختراع را به ثبت رساند.
جوایز و افتخارات
۱. انتخاب بهعنوان استاد نمونه ایران در سال ۱۳۸۹
۲. کسب عنوان پژوهشگر برتر دانشگاه شهید بهشتی ایران در دورههای مختلف
۳. دریافت جایزۀ علامه طباطبایی برای کتاب برتر دانشگاهی
۴. عضویت پایۀ ۴۱ شورای عالی انقلاب فرهنگی ایران (۱۳۹۹)
۵. دریافت نشان درجۀ یک علمی از ریاستجمهوری ایران (۱۳۹۹)
سوابق مدیریتی و مسئولیتها
از جمله مسئولیتهای مدیریتی که طهرانچی بر عهده داشت میتوان به ریاست دانشگاه شهید بهشتی در بازۀ زمانی ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۵ و معاونت پژوهش و فناوری همان دانشگاه بعد از آن اشاره نمود. همچنین از آبانماه ۱۳۹۷ با حکم رهبر انقلاب اسلامی ریاست دانشگاه آزاد اسلامی را بر عهده گرفت. افزون بر این، طهرانچی یکی از اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی بود. مشاور رئیس مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام در پژوهشهای علم و فناوری(از ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۴)، معاون پژوهشهای علم و فناوری مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام(۱۳۹۲–۱۳۹۵)، رئیس کمیته روابط بیندانشگاهی کمیسیون عالی همکاریهای فناوری ایران و روسیه(۱۳۹۳ تا ۱۴۰۴)، رئیس کمیسیون تخصصی علوم پایه شورای عالی علوم تحقیقات و فناوری ایران(۱۳۸۹ تا ۱۴۰۴)، رئیس مرکز نشر دانشگاهی(۱۳۸۷ تا ۱۳۹۱)، معاون پژوهشی و فناوری دانشگاه شهید بهشتی(۱۳۸۴ تا ۱۳۸۶)، مدیر قطب علمی فوتونیک دانشگاه شهید بهشتی(۱۳۸۶ تا ۱۳۹۲)، عضو هیئت مدیره انجمن اپتیک و فوتونیک ایران(۱۳۸۸ تا ۱۳۹۲)، و مجری طرح عمده فوتونیک مؤسسۀ آموزشی تحقیقاتی صنایع دفاعی(۱۳۸۲–۱۳۸۳) برخی از مسئولیتهای وی بود.
تحریم
۱۸ مارس ۲۰۲۰ وزارت خارجه آمریکا با انتشار بیانیهای رسمی تحت عنوان «محدودسازی دانشمندان هستهای ایران»، پنج نفر از دانشمندان هستهای این کشور ازجمله دکتر محمدمهدی طهرانچی را در لیست تحریمی خود قرار داد.
شهادت
در حمله سحرگاه ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ رژیم صهیونیستی به تهران، طهرانچی در منزل مسکونی خود مورد هدف قرار گرفت و بههمراه همسرش به شهادت رسید.
mrt
