عملکرد بالای ایران در تأمین آب شرب سالم؛ مدیریت بحران کم آبی

پارس‌تودی- بانک جهانی اعلام کرد که ایران در دسترسی به آب شرب سالم عملکردی بالاتر از میانگین جهانی داشته است.

مدیریت منابع آبی به یکی از حیاتی‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی در جهان تبدیل شده است. تغییرات اقلیمی، افزایش جمعیت و صنعتی شدن موجب فشار روزافزون بر منابع آب شده و در بسیاری از مناطق دنیا، کمبود آب به معضلی جدی تبدل  شده است. بر اساس داده‌های سازمان‌های بین‌المللی، پیش‌بینی می‌شود که تا سال ۲۰۵۰، بیش از ۵۰ درصد جمعیت جهان با کمبود جدی آب مواجه شوند. به گزارش پارس‌تودی، با وجود محدودیت‌های اقلیمی، گزارش بانک جهانی نشان می‌دهد ایران در دسترسی به آب شرب سالم عملکردی بالاتر از میانگین جهانی داشته است.

بر اساس این گزارش 99.9 درصد جمعیت شهری ایران به آب شرب سالم دسترسی دارند؛ در حالی که میانگین جهانی این شاخص 87 درصد است. در مناطق روستایی ایران نیز 87 درصد جمعیت، از آب شرب سالم بهره‌مند هستند، رقمی که در میانگین جهانی تنها 62 درصد است. این جایگاه در حالی به دست آمده که در بسیاری از کشورهای منطقه، دسترسی به آب سالم بسیار پایین‌تر است. به‌عنوان نمونه، در افغانستان این شاخص در مناطق روستایی کمتر از 30 درصد است و در عراق نیز بسیاری از مناطق با کمبود یا آلودگی آب مواجه‌اند و اساسا در این کشور دسترسی به آب شرب لوله کشی شده توسعه چندانی نیافته است.

ایران نیز این روزها با کمبود آب مواجه است اما برای جبران کم‌آبی، چه راهکارهایی اندیشیده شده است؟

افزایش ظرفیت آب‌شیرین‌کن‌ها

در ایران، به‌ویژه در سواحل جنوبی، ظرفیت نصب‌شده آب‌شیرین‌کن‌ها افزایش می‌یابد. وزارت نیرو ایران، در سال‌های اخیر اقدام‌های متعددی برای ارتقای کمیت و کیفیت آبرسانی انجام داده است که از جمله آنها می‌توان به بهره‌برداری از 551 هزار و 832 مترمکعب در شبانه‌روز ظرفیت آب‌شیرین‌کن در استان‌های مختلف اشاره کرد.

جداسازی آب شرب از آب غیرشرب

یکی از روش‌های عملی برای این کار، ترویج مصرف آب شرب بسته‌بندی در مقیاس گسترده است. به این معنی که بخش آب آشامیدنی نیاز روزانه مردم، که معمولاً حجم بسیار کمتری نسبت به کل مصرف خانوار دارد، از مسیرهایی تأمین شود که ریسک آلودگی آن‌ها بسیار پایین و کنترل کیفیت آن‌ها آسان‌تر است.

هوشمندسازی شبکه‌های توزیع آب شرب شهری

یکی از مهم‌ترین راه‌های مبارزه با کم آبی در ایران، هوشمندسازی شبکه‌های توزیع آب است. در حال حاضر در پروژه‌های پایلوتی شهرهایی مانند مشهد و قشم با نصب سنسورهای فشار (Pressure Sensors) و دبی (Pressure Sensors) شیرهای فشارشکن هوشمند و ارسال داده‌ها به مرکز کنترل، امکان تنظیم متوازن فشار شبکه آب فراهم شده است. نتایج نشان داده که با این روش می‌توان ۲۵٪ مصرف آب را کاهش داد  و ۳۰٪  در انرژی پمپاژ، بدون افت کیفیت خدمات به مشترکان، صرفه‌جویی کرد.

نصب کنتورهای هوشمند

«کنتور هوشمند» نیز به‌عنوان یکی از ابزارهای کلیدی در کنترل آب در ایران مطرح شده است. این کنتورها امکان قرائت لحظه‌ای، هشدار مصرف غیرعادی، تشخیص نشتی داخلی و اتصال به سامانه‌های اطلاع‌رسانی را فراهم می‌کنند. در نتیجه، امکان شناسایی مصرف غیرمجاز، رفتارهای پرمصرف، یا هدررفت داخلی بدون مراجعه میدانی فراهم می‌شود.

تغییر ساختار کولرهای آبی و جایگزینی با فناوری‌های کم‌مصرف در مناطق بحرانی
تنها با نصب ترموستات و تنظیم زمان‌بندی هوشمند، می‌توان روزانه تا ۳۰٪ از مصرف آب کولر را کاهش داد، آنهم بدون افت محسوس در آسایش حرارتی. شرکت‌های دانش‌بنیان ایرانی در سال‌های اخیر نمونه‌های هوشمند، کم‌مصرف و قابل ارتقاء کولرهای آبی را توسعه داده‌اند که امکان ارتقاء کولرهای موجود را بدون تعویض کامل دستگاه فراهم می‌کنند.

کنترل مصرف و برداشت از چاه‌ها

وزارت نیرو و شرکت آب و فاضلاب ایران موظف شده‌اند که مصرف و برداشت از چاه‌های موجود را تحت کنترل دقیق قرار دهند و در مناطقی که افت سطح آب حاد است محدودیت‌های جدی اعمال کنند. انتقال آب از منابع سطحی مانند سدها و بهبود شبکه آبرسانی در شهرهایی مانند تهران با هدف کاهش فشار بر منابع زیرزمینی در حال اجراست.

اصلاح آبیاری در بخش کشاورزی

 وزارت جهاد کشاورزی ایران از روش‌های نوین و قطره‌ای تا روش‌های زیرزمینی و ... برای جلوگیری از هدر رفت آب در حوزه کشاورزی استفاده ‌می کند.

fz