آیا جهان باید نگران تصمیم هستهای ترامپ باشد؟ دیدگاه ایران چیست؟
-
امیرسعید ایروانی سفیر و نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل
پارس تودی – ایران به اظهارات ترامپ درباره ازسرگیری آزمایشهای هستهای واکنش نشان داد.
بهگزارش پارس تودی، امیرسعید ایروانی سفیر و نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل روز سهشنبه در نامهای به رئیس شورای امنیت و دبیرکل سازمان ملل در واکنش به سخنان دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا و تهدیدهای هستهای او، این اظهارات را «بینهایت نگرانکننده» دانست و گفت: این اظهارات، تهدیدی جدی علیه صلح و امنیت بینالمللی محسوب شده و نقض آشکار تعهدات ایالات متحده بر اساس حقوق بینالملل بهشمار میرود.
ایروانی افزود: «رئیسجمهور آمریکا بهصورت علنی و از طریق شبکههای اجتماعی در تاریخ ۲۹ اکتبر ۲۰۲۵ (هفتم آبان) اعلام کرد که به «وزارت جنگ ایالات متحده» دستور داده است تا «آزمایش تسلیحات هستهای خود را بر مبنای برابری با سایر قدرتهای هستهای آغاز کند» و تصریح کرد که «این روند بلافاصله آغاز خواهد شد». متعاقباً، وی مورخ ۳۱ اکتبر ۲۰۲۵ (نهم آبان) در مصاحبهای با برنامه «۶۰ دقیقه» شبکه سیبیاس اظهار کرد که ایالات متحده بهتنهایی «از چنان میزان تسلیحات هستهای برخوردار است که میتواند جهان را ۱۵۰ بار بفرستد هوا [منفجر کند].»
نماینده ایران در سازمان ملل تصریح کرد: «این اظهارات بیپروا و لفاظیهای تکانشی که از سوی رئیس کشوری که دارنده سلاحهای هستهای است بیان شده، متضمن تهدیدی صریح بهکاربرد تسلیحات هستهای و اعلام آشکار قصد ازسرگیری آزمایشهای هستهای میباشد. این اقدام، نقض فاحش تعهدات الزامآور ایالات متحده ذیل ماده ششم «پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای» پیرامون پیگیری اقدامات مؤثر برای خلع سلاح هستهای بهشمار میرود و بهطور مستقیم با هدف و مقصود «پیمان منع جامع آزمایشهای هستهای»، که ایالات متحده از امضاکنندگان آن است و همچنین با تعهد این کشور به اجرای توقف آزمایشهای هستهای، در تعارض آشکار قرار دارد.»
موضعگیری رسمی ایران در قبال رویکرد هستهای جدید ترامپ با توجه به تهدیدات مکرر ترامپ علیه برنامه هستهای صلحآمیز ایران معنا پیدا میکند. ترامپ پس از همدستی با اسرائیل در حمله به تأسیسات هستهای ایران در جریان جنگ ۱۱۲ روزه رژیم صهیونیستی علیه ایران، دست از تهدید برنداشته و مدام این مطلب را گوشزد میکند که در صورت ازسرگیری فعالیتهای هستهای از جانب ایران، اقدام نظامی علیه آن صورت خواهد داد. دونالد ترامپ در مراسم سالگرد تأسیس نیروی دریایی آمریکا هشدار داد: « ما ۲۲ سال برای حمله به سایتهای هستهای ایران تمرین کرده بودیم... اگر ایران برنامه هستهای خود را دوباره آغاز کند ما دیگر اینقدر طولانی منتظر نخواهیم ماند تا دوباره به ایران حمله کنیم.»
این در حالی است که رئیسجمهور جنجالی ایالات متحده در اقدامی که آشکارا نقض تعهدات بینالمللی آمریکا بوده و در عین حال تنشهای جهانی را افزایش داده و موجب گسترش مسابقه تسلیحات هستهای خواهد شد اعلام کرده که این کشور آزمایشهای هستهای را سر خواهد گرفت. این تصمیم چرخشی آشکار در سیاست دیرینه ایالات متحده محسوب میشود. آخرین آزمایش هستهای آمریکا در ۲۳ سپتامبر ۱۹۹۲ انجام شد؛ درست پیش از آنکه جورج اچ. دبلیو. بوش، رئیسجمهور جمهوریخواه وقت، با پایان جنگ سرد، اجرای آزمایشها را متوقف کند.
بهنظر میرسد جهان در آستانه ورود به مرحله جدیدی از رقابتهای پرهزینه هستهای قرار دارد. اکنون با تصمیم هستهای ترامپ، احتمال بازگشت به دوران رقابتهای تسلیحاتی دهههای گذشته افزایش یافته است. قدرتهای هستهای، بهخصوص روسیه و چین، میتوانند با استناد به اقدام آمریکا در ازسرگیری آزمایشهای هستهای، اقدامات مشابهی را در دستور کار خود قرار دهند و پسازآن راه برای فرانسه و بریتانیا برای آغاز دوباره آزمایش تسلیحات هستهای باز شود. ضمن اینکه دیگر کشورهای دارای سلاح هستهای نیز بهانه لازم را برای انجام آزمایشهای هستهای که تأثیرات مخربی بر محیطزیست دارد، پیدا خواهند کرد.
اساساً یکی از دلایل مهم شکلگیری و اجرایی شدن پیمان منع جامع آزمایشهای هستهای، اثرات مخرب و گاه جبرانناپذیر آزمایشهای هستهای در محیط محل انجام این آزمایشها و حتی مناطق دور از آن بود. آلودگی خاک و آب، آلودگی جو زمین، وجود تشعشات هستهای و تأثیرات بسیار خطرناک آن بر روی همه موجودات، در نهایت قدرتهای هستهای را به خاتمهبخشیدن به آزمایشهای هستهای واقعی و برگزاری مجازی آنها در محیط آزمایشگاهی مجاب ساخت. اما اکنون ترامپ با اعلام تصمیم خود در زمینه ازسرگیری آزمایشهای هستهای، بار دیگر تخریب کره زمین را کلید زده است.
بهطور کلی، ازسرگیری آزمایشهای هستهای آمریکا میتواند پیامدهای گستردهای داشته باشد:
- افزایش تنش میان قدرتهای هستهای مانند روسیه، چین و آمریکا
- تضعیف توافقهای کنترل تسلیحات و افزایش احتمال خروج کشورها از پیمانهای بینالمللی
- تحریک کشورهای منطقهای برای توسعه برنامههای هستهای خود
- افزایش خطر بروز درگیریهای نظامی با استفاده از تسلیحات کشتار جمعی
- افزایش جدی آلودگی هسته ای در مناطق محل آزمایش و اطراف و حتی مناطق دوردست
با توجه به رویکرد هسته ای جدید ترامپ ، نقش جامعه جهانی در کنترل بحران و جلوگیری از گسترش تسلیحات کشتار جمعی بیشازپیش اهمیت مییابد. تنها از طریق همکاری، شفافیت و دیپلماسی میتوان از بازگشت به دوران تاریک جنگ سرد جلوگیری کرد./
srm
