نگاهی به عملکرد سپاه پاسداران از مبارزه با داعش تا جنگ ۱۲ روزه با رژیم صهیونیستی

پارس‌تودی- سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در چند دهه اخیر عملکرد درخشانی به‌خصوص در مبارزه با داعش و نیز جنگ ۱۲ روزه با رژیم صهیونیستی داشته است.

به گزارش پارس‌تودی، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به‌عنوان نهادی برخاسته از انقلاب اسلامی ایران در پنج دهه اخیر نقش مهمی در تحولات منطقه‌ای و امنیت ملی ایران ایفا کرده است. سپاه پاسداران به‌خصوص عملکرد درخشانی در مبارزه با داعش و نیز جنگ ۱۲ روزه با رژیم صهیونیستی داشته است.

در موضوع داعش، شکل‌گیری این گروه تروریستی تکفیری در سال‌های ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴ و گسترش سریع آن در عراق و سوریه، تهدیدی جدی برای کل منطقه ایجاد کرد. بسیاری از تحلیلگران معتقدند که اگر روند پیشروی داعش ادامه می‌یافت، نه‌تنها دولت‌های عراق و سوریه دچار فروپاشی می‌شدند، بلکه موجی از بی‌ثباتی به کشورهای همسایه از جمله ایران سرایت می‌کرد. در چنین شرایطی، ایران اعلام کرد که بنا بر درخواست دولت‌های عراق و سوریه، به ارائه مشاوره نظامی، آموزش نیروهای محلی و کمک‌های مستشاری پرداخته است. سپاه پاسداران، به‌ویژه نیروی قدس، محور اصلی این فعالیت‌ها بود.

در عراق، پس از پیشروی‌های ناگهانی داعش و سقوط موصل در سال ۲۰۱۴، ساختار دفاعی این کشور به‌شدت آسیب دیده بود. گزارش‌های متعدد نشان می‌دهد که ایران از طریق اعزام مستشاران نظامی و کمک به سازمان‌دهی نیروهای مردمی عراق موسوم به حشدالشعبی، نقش مهمی در تثبیت خطوط دفاعی بغداد، سامرا و کربلا ایفا کرد. بسیاری از فرماندهان عراقی در مصاحبه‌های خود اذعان کردند که آموزش‌های ارائه‌شده توسط مستشاران ایرانی در افزایش توان رزمی نیروهای عراقی مؤثر بوده است. همچنین هماهنگی میان نیروهای عراقی و گروه‌های محلی در مقابله با داعش، بخشی از فعالیت‌هایی بود که به گفته منابع رسمی عراق با نقش‌آفرینی مستشاری ایران انجام شد. به‌ویژه حضور مؤثر و سرنوشت‌ساز سردار شهید سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، و رهنمودهای او نقش کلیدی در منهدم شدن بخش عظیمی از نیروها و تجهیزات این گروه تروریستی و شکست نهایی داعش در عراق داشت.

در سوریه نیز وضعیت مشابهی وجود داشت. دولت سوریه پس از شروع ناآرامی‌ها در سال ۲۰۱۱، در سال‌های ابتدایی بحران کنترل بخش‌های وسیعی از کشور را از دست داده بود. با گسترش داعش در شرق سوریه و تهدید دمشق، ایران اعلام کرد که بنا بر درخواست دولت سوریه، کمک‌های مستشاری ارائه می‌کند. تحلیلگران نظامی معتقدند که این همکاری‌ها در جلوگیری از سقوط دمشق و بازپس‌گیری مناطق مهم مؤثر بود. حضور مستشاران سپاه در عملیات‌هایی مانند آزادسازی شهرهای کلیدی سوریه مانند حلب و بوکمال، به‌ویژه در هماهنگی با ارتش سوریه و نیروهای محلی، نقش کلیدی ایفا کرد.

در کنار این اقدامات، یکی از نکات مهم، نقش ایران در شکل‌دادن به نیروهای مردمی از خود مردم سوریه و نیز تشکیل یگان‌های رزمی مانند لشکر زینبیون، لشکر فاطمیون و لشکر حیدریون در کنار مشارکت جنبش حزب‌الله لبنان بود که نقش مهمی در مقاومت در برابر داعش ایفا کردند. این نیروها توانستند در برابر پیشروی داعش سد محکمی ایجاد کرده و سپس گام‌به‌گام نیروهای داعشی را عقب برانند. این موضوع در گزارش‌های مراکز مطالعاتی بین‌المللی نیز مطرح شده است که همکاری میان نیروهای سوری و حمایت‌های مستشاری خارجی، یکی از عوامل اصلی شکست داعش در سال‌های بعد بود. سرانجام سردار شهید سلیمانی در نامه‌ای به حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر انقلاب اسلامی، در اواخر نوامبر ۲۰۱۷ (آبان ۱۳۹۶) با آزادسازی بوکمال در سوریه شکست نهایی داعش را اعلام کرد.

در جریان جنگ ۱۲ روزه سال ۲۰۲۵، که یکی از شدیدترین رویارویی‌های مستقیم میان ایران و رژیم صهیونیستی توصیف شده، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نقشی محوری در پاسخ‌دهی نظامی ایران ایفا کرد. این جنگ پس از مجموعه‌ای از تنش‌های امنیتی و حملات متقابل آغاز شد و به‌سرعت به سطحی بی‌سابقه از تبادل آتش هوایی، موشکی و پهپادی رسید. تحلیلگران منطقه‌ای معتقدند که این درگیری نقطه عطفی در نمایش توان بازدارندگی ایران، به‌ویژه به دلیل نقش نیروی هوافضای سپاه بود.

در حوزه موشکی، نیروی هوافضای سپاه پاسداران مجموعه‌ای از حملات دقیق و چندلایه را با شلیک بیش از ۵۰۰ موشک علیه اهداف نظامی اسرائیل انجام داد. گزارش‌های منتشرشده در رسانه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی اشاره داشتند که سپاه از ترکیبی از موشک‌های بالستیک میان‌برد و موشک‌های نقطه‌زن استفاده کرد. این حملات تأسیسات کلیدی و نقاط استراتژیک رژیم صهیونیستی مانند پالایشگاه نفت حیفا و مؤسسه وایزمن و نیز زیرساخت‌های نظامی رژیم صهیونیستی از جمله پایگاه‌های هوایی و سامانه‌های ضد موشکی را مورد حمله قرار داد. برخی تحلیل‌ها بر این موضوع تأکید کرده‌اند که حجم و دقت این حملات موشکی نشان‌دهنده جهش قابل‌توجهی در توان موشکی ایران بود؛ جهشی که طی سال‌های گذشته با توسعه فناوری‌های بومی و آزمایش‌های متعدد تقویت شده بود.

در کنار حملات موشکی، پهپادهای رزمی نیروی هوافضای سپاه پاسداران نیز نقش مهمی در جنگ ۱۲ روزه ایفا کردند. استفاده از پهپادهای انتحاری، شناسایی و رزمی در موج‌های متوالی که بنا بر آمارها حدود ۱۲۰۰ پهپاد را شامل شد، یکی از ویژگی‌های برجسته این جنگ بود. پهپادهایی با برد بلند و توان عبور از سامانه‌های دفاعی چندلایه اسرائیل، در تحلیل‌ها به‌عنوان یکی از عوامل غافلگیرکننده معرفی شدند. برخی گزارش‌ها اشاره داشتند که پهپادهای سپاه توانستند به عمق فلسطین اشغالی نفوذ کنند و اهدافی را که پیش‌تر دور از دسترس تصور می‌شد، مورد اصابت قرار دهند.

ترکیب حملات موشکی و پهپادی، به گفته تحلیلگران، ساختار دفاعی اسرائیل را در وضعیت فرسایشی قرار داد و نشان داد که سپاه قادر است در یک نبرد چندبعدی، فشار مستمر و مؤثری علیه دشمن صهیونیستی ایجاد کند. این جنگ همچنین از نظر نمادین و راهبردی برای ایران اهمیت داشت، زیرا به عرصه نمایش توان بازدارندگی و پاسخ‌گویی سریع سپاه پاسداران در برابر تهدیدات رژیم صهیونیستی تبدیل شد.

srm