موشک بالستیک خرمشهر ۴ (خیبر)؛ سلاح مؤثر ایران علیه رژیم صهیونیستی

پارس‌تودی- پس از حمله جدید آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در اقدامی متقابل، عملیات «وعده صادق ۴» را آغاز نموده است.

به گزارش پارس‌تودی، در پی حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در اقدامی متقابل، عملیات «وعده صادق ۴» را آغاز نموده که تاکنون بیش از ۳۰ مرحله آن با استفاده از انواع موشک‌های بالستیک انجام گرفته است.

یکی از مؤثرترین موشک‌های ایرانی که کارایی فوق‌العاده خود را در حمله علیه رژیم صهیونیستی به اثبات رسانده، موشک بالستیک خرمشهر ۴ (خیبر) است.

جمهوری اسلامی ایران از زمان جنگ تحمیلی گام‌های خود برای توسعه، ساخت و ایجاد زرادخانه موشکی بالستیک را آغاز کرده و در چند دهه گذشته پیشرفت‌های چشمگیری در این زمینه با ساخت انواع موشک‌های بالستیک در انواع کوتاه‌برد و میان‌برد و توانایی ساخت موشک‌های بلندبرد داشته است. یکی از انواع اخیر موشک‌های بالستیک ایرانی، موشک خرمشهر است که یکی از آخرین محصولات معرفی‌شده ایران در رده بالستیک‌ها محسوب می‌شود.

این موشک، ثمره تلاش چند ساله متخصصان ما در سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع است. رادارگریزی و عبور از پدافند هوایی دشمن به واسطه سطح مقطع کم آن از ویژگی‌های آن است. سرجنگی‌های مختلف و سنگین و آماده‌سازی سریع برای عملیات از دیگر ویژگی‌های این موشک است.
رونمایی و مقدورات
موشک بالستیک خرمشهر نخستین بار در ۲۲ سپتامبر ۲۰۱۷ (۳۱ شهریور ۱۳۹۶) در مراسم رژه سراسری نیروهای مسلح ایران در آغاز هفته دفاع مقدس به نمایش گذاشته شد. سپس به مناسبت سوم خرداد سالروز آزادسازی خرمشهر، موشک خرمشهر ۴ با نام «خیبر» به عنوان جدیدترین محصول موشکی سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع، در ۲۵ مه ۲۰۲۳ (۴ خرداد ۱۴۰۲) با حضور امیر سرتیپ محمدرضا آشتیانی، وزیر وقت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، رونمایی شد.

این موشک با وزن سرجنگی حدود ۱۸۰۰ کیلوگرم قادر است به‌صورت همزمان چند کلاهک را با خود حمل کند که اثرگذاری آن را چند برابر می‌کند. عبور از خط پدافندی دشمن و هدایت آن از لحظه پرتاب تا نقطه انهدام هدف، خرمشهر را تبدیل به موشکی راهبردی کرده است. موشک خرمشهر قطر بیشتر و طول کمتری نسبت به سایر موشک‌های ایرانی با برد مشابه دارد. این موشک از جمله موشک‌های کاملاً بومی و حاصل تلاش‌های محققان ایرانی است. موشک خرمشهر یک پایه بوده است که به‌مرور زمان شامل ارتقا شده است.

تلاش برای بهبود مختصات و مقدورات موشک بالستیک منجر به ارائه نوع جدید آن م این موشک بالستیک خرمشهر ۴ (خیبر) است. از زمان شلیک تا زمان برخورد حدود ۱۲ دقیقه طول می‌کشد تا این موشک به هدف اصابت کند. کلاهک موشک خرمشهر ۴ با طول حدود ۴ متر، یکی از بزرگترین و اثر بخش‌ترین کلاهک‌های تولید شده است که قابلیت حمل یک و نیم تن مواد انفجاری را داراست.

سرعت آماده‌سازی و روانه‌سازی بسیار کم نیز از دیگر ویژگی‌های بارز خرمشهر ۴ است که از این موشک در کنار ویژگی‌های راهبردی‌اش، یک موشک تاکتیکی نیز ساخته است. این موشک برای ایجاد قابلیت‌های تاکتیکی، به یکی از پیشرفته‌ترین موتورهای سوخت مایع تجهیز گردیده و به‌نحوی طراحی شده است که موتور در مخزن سوخت قرار گرفته است که این امر باعث کاهش طول موشک به حدود ۱۳ متر شده است.

مدت زمان لازم برای شلیک موشک خرمشهر ۴ به دلیل استفاده از سوخت خودمشتعل (هایپرگولیک)، بی‌نیازی از تزریق سوخت راه‌انداز و هوا و عدم نیاز به نشانه‌روی افقی پس از عمودسازی، کمتر از ۱۲ دقیقه است و همچنین به دلیل برخورداری از مخازن جدید سوخت، می‌توان سوخت را در آن تزریق کرد و موشک را به مدت چند سال در حالت شارژ، نگهداری کرد.
موشک خرمشهر ۴ به دلیل برخورداری از موتور بسیار قدرتمند خود موسوم به اروند از ضربه ویژه بسیار بالایی برخوردار است که این ضربه ویژه بر روی زمین ۲۸۰ و در شرایط خلأ ۳۰۰ ثانیه است. همچنین برخورداری از این موتور باعث شده تا سرعت این موشک در خارج از جو به ۱۶ ماخ و در داخل جو به ۸ ماخ برسد.

مقاوم‌تر بودن سازه موشک در نسل جدید خرمشهر دیگر ویژگی این موشک است که باعث شده لانچر آن را با سرعت بیشتری بتوان جابجا کرد. سرعت بالای اصابت کلاهک به هدف، باعث می‌شود سیستم‌های پدافندی دشمن، قادر به تشخیص و رهگیری و اقدام جهت انهدام آن نباشند.
نکات بارز
سردار مهدی فرحی، جانشین وقت وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، در باره ویژگی‌های موشک خرمشهر ۴ نکات مهمی را بیان نمود. به گفته او، این موشک برترین و قابل‌ترین موشکی است که تاکنون جمهوری اسلامی ساخته است.

در این موشک ترکیب جالبی از سوخت مایع را طراحی کردیم که انرژی ضربه بسیار خوبی را ایجاد می‌کند. علاوه بر این، هرچه نسبت قطر به طول موشک بیشتر باشد، موشک پایدارتر خواهد بود و در خرمشهر ۴ این موضوع رعایت شده و موتور موشک در مخزن موشک جای گرفته است و طول موشک را کاهش داده است.

فرحی در باره قابلیت بقای موشک خرمشهر ۴ تا رسیدن به هدف گفت: اولاً سطح مقطع راداری این موشک را خیلی کم کرده‌ایم، از طرف دیگر سرعت موشک بسیار بالاست و مقابله با آن بسیار سخت می‌شود. جنس بدنه موشک نیز طوری است که حتی اگر سطح مقطع آن زیاد باشد باز هم کشف آن سخت خواهد شد، همچنین در حین ورود به جو هیچ پالس الکتریکی وجود ندارد تا جنگال روی آن اثر بگذارد.

سرعت سکوی پرتاب موشک خرمشهر ۴ سه برابر نمونه‌های قبلی شده است. از طرف دیگر این موشک می‌تواند سه سال سوخت مایع را در خود نگه دارد و زمان آماده‌سازی آن کمتر از ۱۵ دقیقه است. البته این سوخت توان ماندگاری ده ساله دارد اما از باب احتیاط گفته شده که ماندگاری آن سه سال است تا نیروی بهره‌بردار هر سه سال یکبار سوخت را تعویض کند.

روند پرتاب و اصابت
هنگامی که موشک خرمشهر ۴ از سکو رها می‌شود، مطابق برنامه‌ای که از قبل به آن داده شده و در زمان و فاصله مشخصی بدنه از کلاهک جدا می‌شود. در مرحله بعد موشک وارد فاز میانی می‌شود و در حقیقت در اینجا است که برد اصلی موشک تعیین می‌شود. در این مدت موتورهای کلاهک موشک از لرزش‌های ناشی از جدایش جلوگیری کرده و در گام بعدی موتورهای کلاهک را به سمت هدف هدایت می‌کنند.

در مرحله میانی موتورهای کلاهک باید تمام خطاها را به سمت صفر ببرند و در این مرحله موشک وارد جو غلیظ می‌شود. در اینجا سرعت موشک که در فاز میانی ۱۶ ماخ است به ۸ ماخ می‌رسد که باز هم سرعت بالایی است. وقتی موشک وارد جو غلیظ می‌شود موتورهای دیگری وارد مدار شده و سرجنگی را حول محور خودش می‌چرخانند تا موشک با خطای زیر ۳۰ متر که برای آن در برد ۲۰۰۰ کیلومتر در نظر گرفته شده است به هدف اصابت کند.

در این مرحله سیستم هدایت ماهواره‌ای کاملاً قطع است و هیچ جنگ الکترونیکی روی موشک خرمشهر ۴ اثر نمی‌کند و در حقیقت موشک در این مرحله یک سامانه مکانیکی کامل است. قبلاً در فاز نهایی موشک‌های بالستیک ایرانی هدایت می‌شدند که ممکن بود جنگ الکترونیک روی موشک خطا ایجاد کند که این مساله در موشک خرمشهر ۴ برطرف شده است.

این موشک‌ همچنین می‌تواند در مقابل جنگ سایبری دشمن هم مقاومت کرده و با هوش مصنوعی، دشمن را با مانورپذیری‌های مناسب فریب دهد و به سمت هدف برود. همچنین قابلیت استفاده از جستجوگر راداری و اپتیکی به‌صورت تکی یا همزمان، به‌ همراه به‌کارگیری هوش مصنوعی جهت هدف قرار دادن اهداف متحرک دریایی نیز در خرمشهر ۴ و سایر موشک‌های سوخت جامد تولید شده موجود است و بسته به نوع مأموریت و هدف، بر موشک نصب می‌شود.
srm